1. Tín ngưỡng, tôn giáo

a) Tín ngưỡng bản địa của cư dân Đông Nam Á

Trong quá trình lịch sử, cư dân Đông Nam Á có nhiều tín ngưỡng dân gian:

• Tín ngưỡng phồn thực.
• Tục thờ cúng tổ tiên.
• Tục cầu mưa.

b) Sự dung hợp với tôn giáo từ bên ngoài

Các tín ngưỡng bản địa đã dung hợp với:

• Ấn Độ giáo (từ Ấn Độ).
• Phật giáo (từ Ấn Độ và Trung Quốc).

→ Trong đó, các quốc gia chịu ảnh hưởng của văn hoá Ấn Độ đều có tín ngưỡng Thần – Vua (tiêu biểu: Chăm-pa, Chân Lạp,…).

2. Chữ viết – văn học

a) Chữ viết

Nhiều nhóm cư dân Đông Nam Á đã tạo ra chữ viết riêng dựa trên hệ thống chữ cổ của người Ấn Độ:

• Người Khơ-me: tấm bia đầu tiên bằng chữ Phạn và chữ Khơ-me cổ là bia Ăng-co Bo-rây (Cam-pu-chia).
• Người Môn (Mi-an-ma): sáng tạo ra chữ Môn cổ trên cơ sở chữ Pa-li.
• Người Mã Lai: sáng tạo ra chữ Mã Lai cổ, được tìm thấy trên tấm bia ở đảo Xu-ma-tơ-ra.

Riêng người Việt thì kế thừa hệ thống chữ Hán của người Trung Quốc.

b) Văn học

Bên cạnh kho tàng văn học dân gian (ca dao, tục ngữ, hò vè,…), người Đông Nam Á cũng tiếp thu văn học của người Ấn Độ.

Tiêu biểu nhất là hai bộ sử thi Ma-ha-bha-ra-ta và Ra-ma-y-a-na của Ấn Độ → người Đông Nam Á đã sáng tạo bộ sử thi của dân tộc mình:

• Phạ Lắc Phạ Lam (Lào).
• Ra-ma-kiên (Thái Lan).
• Ra-ma-y-a-na (In-đô-nê-xi-a).
• Riêm-kê (Cam-pu-chia).

3. Kiến trúc – điêu khắc

Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc Đông Nam Á đều chịu ảnh hưởng đậm nét của các tôn giáo như Ấn Độ giáo, Phật giáo.

a) Kiến trúc

• Kiểu kiến trúc Ấn Độ giáo tiêu biểu ở Đông Nam Á là kiến trúc đền – núi.
• Công trình tiêu biểu:
  • Đền La-ra Giong-grang (In-đô-nê-xi-a).
  • Khu di tích Mỹ Sơn (Việt Nam).
  • Đền Bô-rô-bu-đua (In-đô-nê-xi-a) – kì quan Phật giáo lớn nhất thế giới, được xây dựng vào thế kỉ VIII.

b) Điêu khắc

Nghệ thuật điêu khắc Đông Nam Á chịu ảnh hưởng rõ rệt của Ấn Độ, với các loại hình chủ yếu:

• Phù điêu.
• Các bức chạm nổi.
• Tượng thần, Phật.

Bảng ôn tập các cột mốc sự kiện quan trọng

Sơ đồ tư duy bài học

GIAO LƯU VĂN HOÁ Ở ĐÔNG NAM Á TỪ ĐẦU CÔNG NGUYÊN ĐẾN THẾ KỈ X

Tín ngưỡng, tôn giáo

• Tín ngưỡng bản địa:
  • Tín ngưỡng phồn thực
  • Tục thờ cúng tổ tiên
  • Tục cầu mưa
• Dung hợp với:
  • Ấn Độ giáo (từ Ấn Độ)
  • Phật giáo (từ Ấn Độ và Trung Quốc)
• Tín ngưỡng Thần – Vua: Chăm-pa, Chân Lạp

Chữ viết – văn học

• Chữ viết:
  • Dựa trên chữ cổ của Ấn Độ:
    • Khơ-me: bia Ăng-co Bo-rây (chữ Phạn & Khơ-me cổ)
    • Môn (Mi-an-ma): chữ Môn cổ (từ chữ Pa-li)
    • Mã Lai: chữ Mã Lai cổ (đảo Xu-ma-tơ-ra)
  • Người Việt: kế thừa chữ Hán Trung Quốc
• Văn học:
  • Văn học dân gian: ca dao, tục ngữ, hò vè
  • Tiếp thu sử thi Ấn Độ (Ma-ha-bha-ra-ta, Ra-ma-y-a-na)
  • Sáng tạo sử thi riêng:
    • Phạ Lắc Phạ Lam (Lào)
    • Ra-ma-kiên (Thái Lan)
    • Ra-ma-y-a-na (In-đô-nê-xi-a)
    • Riêm-kê (Cam-pu-chia)

Kiến trúc – điêu khắc

• Ảnh hưởng đậm nét của Ấn Độ giáo, Phật giáo
• Kiến trúc:
  • Kiểu đền – núi (Ấn Độ giáo)
  • Tiêu biểu: đền La-ra Giong-grang (In-đô-nê-xi-a), khu di tích Mỹ Sơn (Việt Nam), đền Bô-rô-bu-đua (In-đô-nê-xi-a, thế kỉ VIII)
• Điêu khắc:
  • Phù điêu
  • Các bức chạm nổi
  • Tượng thần, Phật

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn