1. “Cái nôi” của nền văn minh lúa nước

a) Vị trí địa lí của khu vực Đông Nam Á

• Đông Nam Á nằm án ngữ trên con đường hàng hải nối liền giữa Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương.
• Từ lâu được coi là cầu nối giữa Trung Quốc, Nhật Bản với Ấn Độ, Tây Á và Địa Trung Hải.
• Được xem là “ngã tư đường” của thế giới.
• Đông Nam Á bao gồm hai khu vực riêng biệt:
  • Đông Nam Á lục địa.
  • Đông Nam Á hải đảo.

b) Điều kiện tự nhiên

• Nằm trong vùng nhiệt đới gió mùa.
• Có lượng mưa lớn → rất thích hợp cho sự phát triển của cây lúa nước và nhiều cây trồng khác.

→ Đông Nam Á được biết đến là “cái nôi” của nền văn minh lúa nước và là quê hương của nhiều loại cây gia vị, hương liệu nổi tiếng.

2. Quá trình hình thành các quốc gia sơ kì ở Đông Nam Á

a) Cơ sở hình thành

Ngay từ những thế kỉ trước Công nguyên đến đầu Công nguyên, cư dân Đông Nam Á đã:

• Phát triển nông nghiệp trồng lúa nước.
• Phát triển một số nghề thủ công truyền thống: đúc đồng, rèn sắt, dệt, làm gốm,…

→ Đây chính là cơ sở cho sự ra đời của những quốc gia sơ kì trong khu vực.

Sự ra đời của các quốc gia này còn gắn liền với các hoạt động giao lưu kinh tế, văn hoá với Trung Quốc và Ấn Độ.

b) Sự xuất hiện của các quốc gia sơ kì

Khoảng thế kỉ VII TCN đến thế kỉ VII, khu vực Đông Nam Á đã lần lượt xuất hiện một số quốc gia sơ kì:

• Văn Lang – Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam (thuộc Việt Nam ngày nay).
• Các quốc gia ở hạ lưu sông Chao Phray-a (thuộc Thái Lan ngày nay).
• Các quốc gia ở các đảo thuộc In-đô-nê-xi-a ngày nay.

c) Giao lưu thương mại của các quốc gia sơ kì

Do vị trí thuận lợi, buôn bán bằng đường biển ở một số quốc gia ngày càng phát đạt.

Các thành thị – hải cảng sầm uất

Một số thành thị đồng thời là những hải cảng sầm uất đã xuất hiện:

• Óc Eo (Việt Nam).
• Ta-cô-la (bán đảo Mã Lai, nay thuộc Thái Lan).

Bằng chứng về giao lưu thương mại

• Tại di chỉ Óc Eo (Việt Nam) đã phát hiện được đồng tiền vàng La Mã và nhẫn vàng khắc chữ Phạn của Ấn Độ.
• → Chứng tỏ Óc Eo có quan hệ buôn bán với La Mã và Ấn Độ.

→ Các quốc gia sơ kì ở Đông Nam Á đã có sự giao lưu thương mại sôi động với nhiều khu vực trên thế giới như Trung Quốc, Ấn Độ, La Mã ngay từ những thế kỉ đầu Công nguyên.

Bảng ôn tập các cột mốc sự kiện quan trọng

Sơ đồ tư duy

CÁC QUỐC GIA SƠ KÌ Ở ĐÔNG NAM Á

“Cái nôi” của nền văn minh lúa nước

• Vị trí địa lí:
  • Án ngữ con đường hàng hải nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương
  • Cầu nối Trung Quốc, Nhật Bản với Ấn Độ, Tây Á, Địa Trung Hải
  • “Ngã tư đường” của thế giới
• Hai khu vực: Đông Nam Á lục địa & Đông Nam Á hải đảo
• Điều kiện tự nhiên: nhiệt đới gió mùa, mưa nhiều → thích hợp cây lúa nước
• → “Cái nôi” của văn minh lúa nước, quê hương của nhiều cây gia vị, hương liệu

Quá trình hình thành các quốc gia sơ kì

• Cơ sở:
  • Nông nghiệp trồng lúa nước
  • Nghề thủ công: đúc đồng, rèn sắt, dệt, làm gốm
  • Giao lưu kinh tế – văn hoá với Trung Quốc, Ấn Độ
• Thời gian: thế kỉ VII TCN → thế kỉ VII
• Các quốc gia sơ kì tiêu biểu:
  • Văn Lang – Âu Lạc, Chăm-pa, Phù Nam (Việt Nam)
  • Các quốc gia hạ lưu sông Chao Phray-a (Thái Lan)
  • Các quốc gia trên các đảo (In-đô-nê-xi-a)

Giao lưu thương mại

• Các thành thị – hải cảng sầm uất:
  • Óc Eo (Việt Nam)
  • Ta-cô-la (bán đảo Mã Lai, nay thuộc Thái Lan)
• Bằng chứng tại Óc Eo:
  • Đồng tiền vàng La Mã
  • Nhẫn vàng khắc chữ Phạn của Ấn Độ
• → Giao lưu sôi động với Trung Quốc, Ấn Độ, La Mã

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn