Mục lục [Ẩn]
Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
- 1. Sự hình thành, phát triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam
- a) Sự ra đời
- b) Giai đoạn phát triển
- c) Sự suy vong
- 2. Hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội
- a) Hoạt động kinh tế
- b) Tổ chức xã hội
- 3. Một số thành tựu văn hoá
- a) Tín ngưỡng và tôn giáo
- b) Nghệ thuật điêu khắc
- Bảng ôn tập các cột mốc sự kiện quan trọng
- Bảng so sánh nét tương đồng giữa xã hội Phù Nam và Chăm-pa
- Sơ đồ tư duy
1. Sự hình thành, phát triển và suy vong của Vương quốc Phù Nam
a) Sự ra đời
- Vào khoảng thế kỉ I, Vương quốc Phù Nam ra đời.
- Địa bàn chủ yếu: khu vực Nam Bộ nước ta hiện nay.
- Thời kì đỉnh cao, phạm vi của Phù Nam được mở rộng, có thể bao gồm nhiều vùng đất thuộc một số nước Đông Nam Á ngày nay.
- Vương quốc Phù Nam hình thành trên cơ sở của văn hoá Óc Eo – nền văn hoá đặc sắc ở vùng châu thổ sông Cửu Long.
b) Giai đoạn phát triển
- Trong khoảng các thế kỉ III – V, Vương quốc Phù Nam phát triển thành đế chế hùng mạnh ở khu vực Đông Nam Á.
- Các trung tâm chính trị, kinh tế quan trọng:
- Óc Eo (thuộc tỉnh An Giang, Việt Nam).
- Ăng-co Bo-rây (thuộc Cam-pu-chia).
c) Sự suy vong
- Vào đầu thế kỉ VI, Phù Nam dần suy yếu do nhiều nguyên nhân.
- Cuối cùng bị xâm chiếm bởi người Chân Lạp vào đầu thế kỉ VII.
2. Hoạt động kinh tế và tổ chức xã hội
a) Hoạt động kinh tế
Cư dân Phù Nam có đời sống kinh tế đa dạng:
- Trồng lúa nước.
- Chăn nuôi gia súc, gia cầm.
- Đánh bắt thuỷ hải sản.
- Phát triển nghề làm gốm, chế tác trang sức, đồ thuỷ tinh.
- Luyện kim (đồng, sắt) để chế tạo công cụ sản xuất và vũ khí.
Hoạt động buôn bán
- Đặc biệt, cư dân Phù Nam rất giỏi nghề buôn bán.
- Không chỉ trao đổi hàng hoá để tiêu dùng trong nước, cư dân Phù Nam còn buôn bán với các thương nhân nước ngoài đến từ:
- Trung Quốc.
- Chăm-pa.
- Mã Lai.
- Ấn Độ.
- Thông qua các cảng thị, tiêu biểu là Óc Eo.
b) Tổ chức xã hội
Bộ máy nhà nước
- Tổ chức nhà nước ở Phù Nam trong khoảng hai thế kỉ đầu sau khi thành lập còn đơn giản.
- Từ thế kỉ III dần được hoàn thiện:
- Vua là người đứng đầu và có quyền lực cao nhất.
- Dưới đó là hệ thống quan lại giúp việc cho vua với nhiều cấp bậc.
Các tầng lớp xã hội
Xã hội Phù Nam bao gồm các tầng lớp:
- Tăng lữ.
- Quý tộc.
- Dân tự do (thương nhân, thợ thủ công, nông dân).
- Nô lệ.
3. Một số thành tựu văn hoá
a) Tín ngưỡng và tôn giáo
Tín ngưỡng bản địa
- Cư dân Phù Nam có tín ngưỡng thờ đa thần.
- Tiêu biểu là thờ thần Mặt Trời.
Tôn giáo du nhập
Trong quá trình giao lưu buôn bán quốc tế, cư dân Phù Nam đã chủ động tiếp nhận các tôn giáo từ Ấn Độ:
- Phật giáo.
- Bà La Môn giáo.
→ Đặc biệt, từ Vương quốc Phù Nam, các tôn giáo này lại tiếp tục được truyền bá đến nhiều vùng đất khác ở Đông Nam Á.
b) Nghệ thuật điêu khắc
- Để phục vụ cho việc thờ cúng, nghề tạc tượng các vị thần Ấn Độ giáo và tượng Phật bằng đá và gỗ ở Phù Nam đã khá phát triển từ đầu Công nguyên.
- Tạo nên một phong cách riêng – phong cách Phù Nam.
Bảng ôn tập các cột mốc sự kiện quan trọng
| Thời gian | Sự kiện | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Khoảng thế kỉ I | Vương quốc Phù Nam ra đời, địa bàn chủ yếu là khu vực Nam Bộ | Đánh dấu sự hình thành của vương quốc trên cơ sở văn hoá Óc Eo |
| Từ đầu Công nguyên | Nghề tạc tượng các vị thần Ấn Độ giáo và tượng Phật bằng đá, gỗ phát triển | Hình thành phong cách điêu khắc riêng – phong cách Phù Nam |
| Thế kỉ III – V | Phù Nam phát triển thành đế chế hùng mạnh ở Đông Nam Á | Giai đoạn đỉnh cao; Óc Eo (An Giang) và Ăng-co Bo-rây (Cam-pu-chia) là các trung tâm chính trị, kinh tế quan trọng |
| Từ thế kỉ III | Tổ chức nhà nước dần được hoàn thiện | Vua đứng đầu, có quyền lực cao nhất; hệ thống quan lại nhiều cấp bậc |
| Đầu thế kỉ VI | Phù Nam dần suy yếu do nhiều nguyên nhân | Bắt đầu thời kì khủng hoảng |
| Đầu thế kỉ VII | Phù Nam bị người Chân Lạp xâm chiếm | Vương quốc Phù Nam chấm dứt |
Bảng so sánh nét tương đồng giữa xã hội Phù Nam và Chăm-pa
| Nội dung | Phù Nam | Chăm-pa |
|---|---|---|
| Vị trí vua | Đứng đầu, quyền lực cao nhất | Đồng nhất với vị thần, quyền lực tối cao |
| Các tầng lớp xã hội | Tăng lữ, quý tộc, dân tự do, nô lệ | Tăng lữ, quý tộc, dân tự do, nô lệ |
| Tôn giáo | Phật giáo, Bà La Môn giáo (từ Ấn Độ) | Phật giáo, Bà La Môn giáo (từ Ấn Độ) |
| Kinh tế nổi bật | Buôn bán, cảng thị Óc Eo | Thương mại biển |
→ Hai vương quốc có nhiều nét tương đồng trong cấu trúc xã hội và tiếp thu văn hoá Ấn Độ.
Sơ đồ tư duy
VƯƠNG QUỐC PHÙ NAM
Sự hình thành, phát triển và suy vong
- Ra đời:
- Khoảng thế kỉ I
- Địa bàn: Nam Bộ Việt Nam
- Cơ sở: văn hoá Óc Eo
- Phát triển:
- Thế kỉ III – V: đế chế hùng mạnh ở Đông Nam Á
- Trung tâm: Óc Eo (An Giang), Ăng-co Bo-rây (Cam-pu-chia)
- Suy vong:
- Đầu thế kỉ VI: suy yếu
- Đầu thế kỉ VII: bị người Chân Lạp xâm chiếm
Hoạt động kinh tế
- Đa dạng:
- Trồng lúa nước
- Chăn nuôi gia súc, gia cầm
- Đánh bắt thuỷ hải sản
- Làm gốm, chế tác trang sức, đồ thuỷ tinh
- Luyện kim (đồng, sắt)
- Buôn bán:
- Giỏi nghề buôn bán
- Buôn bán với Trung Quốc, Chăm-pa, Mã Lai, Ấn Độ
- Cảng thị tiêu biểu: Óc Eo
Tổ chức xã hội
- Bộ máy nhà nước:
- 2 thế kỉ đầu: đơn giản
- Từ thế kỉ III: hoàn thiện
- Vua đứng đầu – quyền lực cao nhất
- Hệ thống quan lại nhiều cấp bậc
- Các tầng lớp:
- Tăng lữ
- Quý tộc
- Dân tự do (thương nhân, thợ thủ công, nông dân)
- Nô lệ
Thành tựu văn hoá
- Tín ngưỡng – tôn giáo:
- Tín ngưỡng bản địa: thờ đa thần, tiêu biểu thần Mặt Trời
- Du nhập từ Ấn Độ: Phật giáo, Bà La Môn giáo
- Từ Phù Nam → truyền bá ra Đông Nam Á
- Nghệ thuật điêu khắc:
- Tạc tượng thần Ấn Độ giáo, tượng Phật bằng đá và gỗ
- Phát triển từ đầu Công nguyên
- Tạo nên phong cách Phù Nam
Thầy Võ Thành Luận
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn