1. Quá trình tiến hoá từ Vượn người thành người

Quá trình tiến hoá từ Vượn người thành người đã diễn ra cách đây hàng triệu năm, trải qua ba giai đoạn chính: Vượn người → Người tối cổ → Người tinh khôn.

a) Các giai đoạn tiến hoá

Vượn người

• Sinh sống cách ngày nay khoảng 5 – 6 triệu năm.
• Là chặng đầu của quá trình tiến hoá.
• Từ loài Vượn người, một nhánh đã phát triển lên thành Người tối cổ.

Người tối cổ

• Xuất hiện cách ngày nay khoảng 4 triệu năm.
• Đặc điểm:
  • Thường xuyên đi, đứng bằng hai chân.
  • Hai chi trước thành hai tay, có thể cầm nắm.
  • Thể tích sọ não lớn hơn Vượn người.
  • Đã hình thành trung tâm phát tiếng nói trong não.

Người tinh khôn

• Xuất hiện cách ngày nay khoảng 15 vạn năm (do Người tối cổ biến đổi thành).
• Là dạng người hiện đại.

2. Những dấu tích của quá trình chuyển biến từ Vượn người thành người ở Đông Nam Á và Việt Nam

Tại khu vực Đông Nam Á đã diễn ra quá trình tiến hoá từ Vượn người thành người từ rất sớm. Dấu tích của Người tối cổ đã được tìm thấy ở khắp Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Đó là những di cốt hoá thạch và công cụ đá do con người chế tạo ra.

a) Dấu tích ở Đông Nam Á

Di cốt Vượn người

• Được tìm thấy ở Mi-an-ma và In-đô-nê-xi-a, có niên đại cách ngày nay khoảng 5 triệu năm.

Di cốt Người tối cổ

• Hoá thạch phát hiện trên đảo Gia-va (In-đô-nê-xi-a) có niên đại khoảng 2 triệu năm trước – là dấu vết xưa nhất của Người tối cổ ở Đông Nam Á.
• Di cốt, mảnh di cốt và công cụ đá của Người tối cổ còn được tìm thấy ở Thái Lan, Phi-líp-pin, Ma-lai-xi-a.

Di cốt Người tinh khôn

• Chiếc sọ Người tinh khôn tìm thấy ở hang Ni-a (Ma-lai-xi-a) có niên đại cách ngày nay khoảng 4 vạn năm.

b) Dấu tích ở Việt Nam

Di cốt Người tối cổ

• Phát hiện răng của Người tối cổ ở Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (tỉnh Lạng Sơn).

Công cụ đá của Người tối cổ

Những công cụ đá được ghè đẽo thô sơ của Người tối cổ đã có mặt ở nhiều địa điểm:

• An Khê (tỉnh Gia Lai)
• Núi Đọ (tỉnh Thanh Hoá)
• Xuân Lộc, An Lộc (tỉnh Đồng Nai)

c) Ý nghĩa của các dấu tích

Những dấu tích trên chứng tỏ:

• Khu vực Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, là một trong những nơi diễn ra quá trình tiến hoá từ Vượn người thành người từ rất sớm.
• Việt Nam là một trong những địa bàn sinh sống của Người tối cổ.

Bảng ôn tập các cột mốc sự kiện quan trọng

Sơ đồ tư duy

NGUỒN GỐC LOÀI NGƯỜI

Quá trình tiến hoá từ Vượn người thành người

• Vượn người: khoảng 5 – 6 triệu năm trước
• Người tối cổ: khoảng 4 triệu năm trước
  • Đi, đứng bằng hai chân
  • Hai chi trước thành hai tay, biết cầm nắm
  • Thể tích sọ não lớn hơn
  • Hình thành trung tâm phát tiếng nói
• Người tinh khôn: khoảng 15 vạn năm trước

Dấu tích ở Đông Nam Á

• Di cốt Vượn người (khoảng 5 triệu năm): Mi-an-ma, In-đô-nê-xi-a
• Di cốt Người tối cổ:
  • Đảo Gia-va (In-đô-nê-xi-a) – khoảng 2 triệu năm (xưa nhất)
  • Thái Lan, Phi-líp-pin, Ma-lai-xi-a
• Di cốt Người tinh khôn: hang Ni-a (Ma-lai-xi-a) – khoảng 4 vạn năm

Dấu tích ở Việt Nam

• Răng Người tối cổ: Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (tỉnh Lạng Sơn)
• Công cụ đá ghè đẽo thô sơ:
  • An Khê (tỉnh Gia Lai)
  • Núi Đọ (tỉnh Thanh Hoá)
  • Xuân Lộc, An Lộc (tỉnh Đồng Nai)

Ý nghĩa

• Đông Nam Á và Việt Nam là nơi diễn ra quá trình tiến hoá từ Vượn người thành người từ rất sớm
• Việt Nam là một trong những địa bàn sinh sống của Người tối cổ

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn