Bài 22: Phép trừ có nhớ – Số có hai chữ số cho số có một chữ số

Lớp 2 · Toán Bài 22

Phép Trừ (Có Nhớ) Số Có Hai Chữ Số Cho Số Có Một Chữ Số

Trừ có nhớ khi chữ số hàng đơn vị không đủ trừ

1
Khi nào phép trừ "có nhớ"?

Khi trừ hàng đơn vị mà chữ số bị trừ nhỏ hơn chữ số trừ (không đủ trừ), ta phải mượn 1 chục (= 10 đơn vị) từ hàng chục. Đây gọi là phép trừ có nhớ.

Ví dụ: 32 − 7 = ?
32
7
25
Bước 1: Đơn vị: 2 < 7 → không trừ được!
→ Mượn 1 chục: 12 − 7 = 5, viết 5.
→ Nhớ 1 (đã mượn)
Bước 2: Chục: 3 − 1 (nhớ) = 2, viết 2.
32 − 7 = 25
💡Ghi nhớ: Khi đơn vị không đủ trừ → mượn 1 chục (thêm 10), trừ xong rồi nhớ trừ 1 ở hàng chục.
2
Cách đặt tính trừ có nhớ

Viết số có một chữ số thẳng cột đơn vị, rồi trừ từ phải sang trái.

1
Trừ hàng đơn vị: Nếu không đủ trừ thì thêm $10$ (mượn $1$ chục), trừ xong rồi nhớ $1$.
2
Trừ hàng chục: Lấy chữ số hàng chục trừ đi $1$ (vì đã cho mượn $1$ chục).
Ví dụ: $53 - 8 = ?$
53
8
45
$3$ bé hơn $8$ → mượn: $13 - 8 = \mathbf{5}$, nhớ $1$
$5 - 1$ (nhớ) $= \mathbf{4}$
$53 - 8 = \mathbf{45}$
Ví dụ: $70 - 6 = ?$
70
6
64
$0$ bé hơn $6$ → mượn: $10 - 6 = \mathbf{4}$, nhớ $1$
$7 - 1$ (nhớ) $= \mathbf{6}$
$70 - 6 = \mathbf{64}$
📌Chú ý đặc biệt: Số tròn chục trừ đi một số (như $40 - 7$, $60 - 5$) luôn luôn có nhớ. Vì hàng đơn vị của số tròn chục là $0$, mà $0$ thì không trừ được số nào cả — bao giờ cũng phải mượn $1$ chục.
3
Nhẩm nhanh phép trừ có nhớ

Để nhẩm nhanh, ta có thể trừ về số tròn chục trước, rồi trừ tiếp phần còn lại.

Ví dụ: 43 − 7 = ?
Cách nhẩm: Tách 7 = 3 + 4
43 − 3 = 40 (tròn chục)
40 − 4 = 36
Vậy 43 − 7 = 36
Ví dụ: 61 − 5 = ?
Cách nhẩm: Tách 5 = 1 + 4
61 − 1 = 60 (tròn chục)
60 − 4 = 56
Vậy 61 − 5 = 56
🎯Mẹo: Trừ về số tròn chục gần nhất trước, rồi trừ tiếp phần thừa.
4
Phân biệt có nhớ và không nhớ

Trong phép trừ, số đứng trước gọi là số bị trừ, số đứng sau gọi là số trừ. Muốn biết phép trừ có nhớ hay không, em chỉ cần nhìn chữ số hàng đơn vị của số bị trừ rồi so với số trừ.

Không nhớ: chữ số hàng đơn vị của số bị trừ đủ lớn để trừ.
Ví dụ: $48 - 3$ → có $8$ đơn vị, trừ đi $3$ vẫn đủ → không nhớ.
!
Có nhớ: chữ số hàng đơn vị của số bị trừ bé hơn số trừ, không đủ để trừ.
Ví dụ: $43 - 8$ → chỉ có $3$ đơn vị mà phải trừ $8$ → phải mượn → có nhớ.
⚠️Luôn nhớ: Đã mượn $1$ chục thì hàng chục phải giảm đi $1$. Nếu quên trừ $1$ ở hàng chục thì kết quả sẽ sai đấy!
🎯Cách kiểm tra kết quả: Em lấy hiệu vừa tìm được cộng với số trừ. Nếu ra đúng số bị trừ ban đầu thì em đã làm đúng.
Ví dụ: $43 - 8 = 35$, thử lại $35 + 8 = 43$ ✓
1
Điểm: 0/20
🐾

Luyện trừ có nhớ nào!

20 câu: 15 trắc nghiệm · 3 tư duy · 2 tự luận

💡 Gợi ý
Thầy Phan Văn Công

Thầy Phan Văn Công

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Toán Tiểu học

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Giáo dục Tiểu học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường Tiểu học Kim Liên