Trong $92$ nguyên tố tự nhiên, chỉ khoảng 20–25% là cần thiết cho sự tồn tại, sinh trưởng và phát triển của sinh vật – gọi là nguyên tố thiết yếu. Nguyên tố thiết yếu không thể thay thế bằng bất kì nguyên tố nào khác và trực tiếp tham gia chuyển hoá vật chất trong cơ thể.

▸ Phân loại theo hàm lượng

▸ Tỉ lệ các nguyên tố trong cơ thể người (SGK)

▸ Một số bệnh khi thiếu nguyên tố ở người

Nhờ khả năng tạo $4$ liên kết, carbon tạo nên:

• Bộ khung carbon đa dạng: mạch thẳng, mạch vòng, mạch phân nhánh, mạch vòng kết hợp nhánh.
• Khung hydrocarbon: bộ khung C liên kết với H, sau đó liên kết tiếp với các nhóm chức khác nhau.
• $\Rightarrow$ Tạo nên 4 loại hợp chất hữu cơ chủ yếu: carbohydrate, lipid, protein, nucleic acid.
• Cùng một số lượng nguyên tử (cùng công thức hoá học) nhưng C có thể sắp xếp tạo ra các phân tử có cấu trúc và tính chất hoá học khác nhau (đồng phân).

Nước chiếm khoảng 70% khối lượng cơ thể người. Không có nước thì không có sự sống.

▸ A. Cấu trúc phân tử $\text{H}_2\text{O}$

• $1$ nguyên tử O liên kết với $2$ nguyên tử H bằng liên kết cộng hoá trị.
• Nguyên tử O hút electron mạnh hơn H → electron lệch về phía O.
• $\Rightarrow$ Phía H tích điện dương ($\delta^+$), phía O tích điện âm ($\delta^-$).
• $\Rightarrow$ Phân tử nước là phân tử phân cực.

▸ B. Liên kết hydrogen

Khi các phân tử nước tiếp xúc gần nhau, lực hút giữa phần $\delta^+$ (H) và $\delta^-$ (O) của phân tử khác hình thành nên liên kết hydrogen. Mỗi phân tử nước có thể tạo tối đa 4 liên kết hydrogen với các phân tử khác.

▸ C. Tính chất vật lí đặc biệt nhờ liên kết hydrogen

Để xem lý thuyết đầy đủ kèm sơ đồ tư duy, các dạng bài tập mở rộng và bảng sai lầm thường gặp, các em đọc bài viết bên dưới:

Sau khi đã nắm vững lý thuyết, các em hãy chuyển sang tab Bài Tập để luyện 23 câu bám sát SGK Sinh Học 10!