Con người tận dụng vi sinh vật dựa trên 5 đặc điểm sinh học nổi bật:

▸ A. Trong nông nghiệp

• Phân bón vi sinh: cố định $N_2$ → $NH_3$ làm giàu đạm; chuyển lân khó tiêu → lân dễ tiêu; phân giải mùn thành chất khoáng. Không gây ô nhiễm như phân hoá học.
• Thuốc trừ sâu vi sinh: điển hình $\text{Bacillus thuringiensis}$ (Bt) — diệt sâu hiệu quả, không tồn dư hoá chất độc cho người & vật nuôi.

▸ B. Trong chế biến thực phẩm

▸ C. Trong y dược

• Kháng sinh, vaccine — phòng & điều trị bệnh nhiễm khuẩn.
• Protein, hormone bằng công nghệ tái tổ hợp: insulin, hormone sinh trưởng, cytokine, interferon (chất kháng virus).
• Probiotics — chế phẩm vi sinh hỗ trợ tiêu hoá & tăng miễn dịch.
• Kĩ thuật PCR — chẩn đoán bệnh hiểm nghèo, ung thư, bệnh do coronavirus,...

▸ D. Trong xử lí chất thải

• Xử lí nước thải: bể hiếu khí / thiếu khí / kị khí → chuyển chất thải thành $CH_4$, $CO_2$ và chất lắng.
• Xử lí tràn dầu: $\text{Alcanivorax borkumensis}$ phân huỷ dầu → làm sạch hàng nghìn $\text{km}^2$ mặt nước.
• Sản xuất biogas: chất thải chăn nuôi vào bể kín → các Archaea sinh methane phân giải tạo $CH_4$ làm chất đốt; bã là phân bón hữu cơ.
• Bột giặt sinh học & thuộc da: bổ sung enzyme amylase, lipase, protease do VSV tạo ra.

Hai trụ cột của công nghệ vi sinh vật:

Triển vọng tương lai: kết hợp công nghệ vi sinh + công nghệ nano + AI → mở ra hướng mới:

• Sản xuất điện năng từ vi khuẩn $\text{Shewanella oneidensis}$.
• Bê tông tự lành nhờ vi khuẩn $\text{Bacillus}$ sản sinh đá vôi để vá vết nứt.

Một số ngành nghề liên quan:

Để xem lý thuyết đầy đủ với phương pháp giải các dạng bài tập, bảng phân biệt các loại vi sinh vật ứng dụng, sơ đồ tư duy và bảng sai lầm thường gặp, hãy đọc bài viết bên dưới:

Sau khi đã nắm vững lý thuyết, các em hãy chuyển sang tab Bài Tập để luyện 25 câu bám sát chương trình SGK Sinh Học 10!