“Bếp lửa” là bài thơ nổi tiếng của nhà thơ Bằng Việt, ra đời khi tác giả đang là sinh viên du học ở nước ngoài. Từ nỗi nhớ về người bà và hình ảnh bếp lửa thân thuộc thuở ấu thơ, bài thơ đã gợi lên bao kỉ niệm xúc động về tình bà cháu ấm áp, sâu nặng, đồng thời thể hiện lòng kính yêu, biết ơn đối với người bà tần tảo, giàu đức hi sinh. Bài viết dưới đây sẽ giúp các em tìm hiểu đầy đủ về tác giả, tác phẩm và phân tích chi tiết bài thơ theo chương trình Ngữ văn 8.

I. Tác giả Bằng Việt

Bằng Việt là bút danh của Nguyễn Việt Bằng, sinh năm 1941 tại Huế nhưng quê gốc ở huyện Thạch Thất, Hà Nội. Ông làm thơ từ đầu những năm 1960 và thuộc thế hệ các nhà thơ trưởng thành trong thời kỳ kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà, cảm xúc tinh tế, giọng điệu tâm tình trầm lắng, giàu suy tư và triết luận.

Một số tác phẩm tiêu biểu: Hương cây – Bếp lửa (1968, in chung với Lưu Quang Vũ), Những gương mặt, những khoảng trời (1973), Đất sau mưa (1977), Khoảng cách giữa lời (1984), Ném câu thơ vào gió (2001), Oẳn tù tì (2016),…

II. Giới thiệu tác phẩm

1. Hoàn cảnh sáng tác và xuất xứ

Bài thơ “Bếp lửa” được sáng tác năm 1963, khi tác giả đang là sinh viên học ngành luật ở nước ngoài (Trường Đại học Tổng hợp Ki-ép thuộc Liên Xô cũ). Xa quê hương, xa gia đình, hằng ngày sử dụng bếp ga, bếp điện hiện đại, nhà thơ chợt nhớ thương cái bếp lửa ấp iu, nồng đượm tình bà cháu tuổi thơ xa. Từ nỗi nhớ ấy, bài thơ ra đời.

Bài thơ được đưa vào tập “Hương cây – Bếp lửa” (1968) – đây là tập thơ đầu tay in chung của Bằng Việt và Lưu Quang Vũ.

2. Thể thơ và phương thức biểu đạt

• Thể thơ: Tám chữ (có xen câu bảy chữ và chín chữ).
• Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp tự sự, miêu tả và bình luận.

Sự kết hợp nhiều phương thức biểu đạt giúp bài thơ vừa kể lại được những kỉ niệm cụ thể, vừa miêu tả được hình ảnh bếp lửa và người bà sống động, vừa bộc lộ cảm xúc sâu sắc, vừa đưa ra những suy ngẫm, triết lí về cuộc đời bà và ý nghĩa của bếp lửa.

3. Bố cục

Bài thơ có thể chia làm 4 phần:

• Phần 1 (Ba dòng thơ đầu): Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng cảm xúc về bà.
• Phần 2 (Bốn khổ thơ tiếp): Hồi tưởng kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà và hình ảnh bà gắn liền với hình ảnh bếp lửa.
• Phần 3 (Khổ thơ thứ 6): Suy ngẫm về bà và cuộc đời bà.
• Phần 4 (Khổ thơ cuối): Người cháu đã trưởng thành, đi xa nhưng không nguôi nhớ về bà.

III. Phân tích chi tiết

1. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn cho dòng hồi tưởng cảm xúc về bà

Bài thơ mở đầu bằng hình ảnh bếp lửa – hình ảnh đầu tiên xuất hiện trong kí ức người cháu:

Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.

Điệp ngữ “một bếp lửa” lặp lại ở đầu hai câu thơ, diễn đạt một kỉ niệm rất riêng tư không hề mờ phai trong kí ức – kỉ niệm về hơi ấm gia đình, về người bà thân yêu. Bếp lửa “chờn vờn sương sớm” gợi hình ảnh ngọn lửa nhỏ bập bùng trong buổi sớm mai sương giá – vừa thực vừa mờ ảo như ký ức xa xăm. Bếp lửa “ấp iu nồng đượm” – từ “ấp iu” là sáng tạo riêng của Bằng Việt, gợi bàn tay bà nâng niu, chăm chút ngọn lửa, cũng là nâng niu, chăm chút tình thương dành cho cháu.

Cùng xuất hiện với hình ảnh bếp lửa là tình cảm trực tiếp: “Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.” Cách nói ẩn dụ “biết mấy nắng mưa” gợi ra cuộc đời vất vả, lo toan, trải qua bao nhiêu nắng mưa gió bão của bà. Từ “thương” giản dị mà chứa đựng bao tình cảm sâu nặng: vừa yêu thương, vừa xót xa, vừa biết ơn.

Ba câu thơ đầu như một nhạc dẫn nhẹ nhàng, mở ra toàn bộ mạch hồi tưởng và cảm xúc của bài thơ: hình ảnh bếp lửa trong kí ức đã đưa cháu trở về với nỗi nhớ thương bà, gọi về kỉ niệm những năm tháng tuổi thơ bên bà.

2. Những kỉ niệm tuổi thơ bên bà

a) Kỉ niệm khi lên bốn tuổi – nạn đói năm 1945

Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi Bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay!

Kỉ niệm đầu tiên gắn với hiện thực lịch sử đau thương: nạn đói năm 1945. Cụm từ “đói mòn đói mỏi” không chỉ nói cái đói mà còn gợi sự kéo dài triền miên, dai dẳng, mòn mỏi cả thể xác lẫn tinh thần. Hình ảnh “bố đi đánh xe, khô rạc ngựa gầy” vẽ ra cảnh nghèo khó đến xơ xác.

Nhưng ấn tượng đậm nét nhất đọng lại trong tâm thức không phải cái đói mà là mùi khói: “bốn tuổi đã quen mùi khói”, “khói hun nhèm mắt cháu”, “nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay”. Mùi khói bếp lửa đã thấm vào ký ức tuổi thơ, trở thành một phần cuộc sống. Câu “nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay” vừa tả thực cảm giác cay mắt vì khói, vừa gợi nỗi xúc động nghẹn ngào khi nhớ lại – cái “cay” ấy là cay khói hay cay nước mắt thương bà, thương mình?

Nhắc lại kỉ niệm khi lên bốn tuổi, nhà thơ như muốn khẳng định: tuổi thơ mình dẫu có thiếu thốn về vật chất nhưng không bao giờ thiếu thốn tình cảm – nhất là tình cảm của bà.

b) Kỉ niệm tám năm nhóm bếp cùng bà

Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa Tu hú kêu trên những cánh đồng xa Khi tu hú kêu, bà còn nhớ không bà Bà hay kể chuyện những ngày ở Huế Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế! Mẹ cùng cha công tác bận không về Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?

“Tám năm ròng” – khoảng thời gian dài cháu sống bên bà trong những năm kháng chiến, khi “mẹ cùng cha công tác bận không về”. Âm thanh xuyên suốt đoạn thơ này là tiếng tu hú – tiếng chim gợi nhớ quê hương, gợi nhớ những câu chuyện bà kể về những ngày ở Huế. Tiếng tu hú “sao mà tha thiết thế” – tha thiết như nỗi nhớ quê, nhớ bà.

Hình ảnh bà hiện lên qua những cử chỉ, việc làm tận tụy đầy tình thương, che chở cho cháu thay cha mẹ: “bà bảo cháu nghe, bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học”. Điệp từ “bà” lặp đi lặp lại nhấn mạnh vai trò to lớn của bà trong cuộc đời cháu – bà vừa là bà, vừa là cha, là mẹ, là người thầy đầu tiên. Bà dạy cháu từ cách sống, cách làm người đến việc học hành.

Hai câu thơ cuối đoạn là tiếng gọi đầy xúc cảm: “Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà / Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?” – lời trách nhẹ nhàng, thực chất là nỗi thương bà, xót xa cho cuộc đời lận đận, hiu quạnh của bà. Tu hú chỉ kêu rồi bay đi, cháu cũng sẽ lớn lên rồi đi xa – còn bà vẫn ở lại một mình, nhóm bếp lửa mỗi sớm chiều.

c) Kỉ niệm những năm giặc đốt làng

Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi Hàng xóm bốn bên trở về lầm lụi Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranh Vẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh: “Bố ở chiến khu, bố còn việc bố, Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ, Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”

Cảnh giặc đốt làng được tái hiện bằng hình ảnh “cháy tàn cháy rụi” – làng xóm tiêu điều, xơ xác, chỉ còn là đống tro tàn, tang tóc thương đau. Hàng xóm “trở về lầm lụi” – bước chân nặng nề, buồn bã. Giữa cảnh hoang tàn ấy, bà hiện lên với vẻ đẹp kiên cường: “Vẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh.”

Lời dặn trực tiếp của bà là đoạn thơ rất cảm động: bà dặn cháu viết thư cho bố ở chiến khu “chớ kể này kể nọ”, “cứ bảo nhà vẫn được bình yên”. Việc dẫn lời dặn trực tiếp không chỉ giúp người đọc hình dung rõ ràng giọng nói, tình cảm và suy nghĩ của bà mà còn làm sáng lên phẩm chất cao đẹp của người bà, người mẹ Việt Nam yêu nước: chịu đựng khó khăn âm thầm, hi sinh lặng lẽ để con yên tâm làm nhiệm vụ ngoài chiến trường. Bà không chỉ là người nhóm lửa mà còn là người giữ lửa – giữ ngọn lửa yêu thương, giữ niềm tin giữa bom đạn chiến tranh.

3. Suy ngẫm về cuộc đời bà và hình ảnh bếp lửa

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng…

Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ Bà vẫn giữ thói quen dậy sớm Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ… Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!

Từ hồi tưởng, bài thơ chuyển sang suy ngẫm – phương thức bình luận được sử dụng rõ nét nhất ở đoạn này. Người cháu đã trưởng thành, nhìn lại cuộc đời bà bằng sự thấu hiểu và trân trọng sâu sắc.

Ba câu thơ đầu đoạn có sự chuyển đổi quan trọng: từ hình ảnh “bếp lửa” sang “ngọn lửa”. Bếp lửa là hình ảnh cụ thể, gắn với đời thường. Ngọn lửa mang ý nghĩa biểu tượng: “ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn”, “ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng” – đó là ngọn lửa của sức sống, của niềm yêu thương, của niềm tin mà bà truyền vào cháu.

“Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa” – câu thơ khái quát cả cuộc đời bà: tần tảo, chịu thương chịu khó, lặng lẽ hi sinh qua bao mưa nắng. Mấy chục năm rồi, đến tận bây giờ, bà vẫn giữ thói quen dậy sớm nhóm bếp – thói quen ấy đã trở thành biểu tượng cho sự bền bỉ, kiên nhẫn của bà.

Đặc sắc nhất là điệp từ “nhóm” được sử dụng bốn lần liên tiếp, mỗi lần mang một ý nghĩa khác nhau, phạm vi tình cảm mỗi lần lại rộng hơn:

• “Nhóm bếp lửa ấp iu nồng đượm” – nghĩa đen: nhóm lửa sưởi ấm cho bà cháu qua cái lạnh buốt thấu xương.
• “Nhóm niềm yêu thương, khoai sắn ngọt bùi” – nhóm lên tình yêu thương, sự chăm sóc ân cần trong cuộc sống đạm bạc.
• “Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui” – bà mở lòng với làng xóm, láng giềng, sẻ chia niềm vui.
• “Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ” – nhóm lên, khơi dậy những tình cảm đẹp đẽ trong tâm hồn cháu.

Từ “nhóm” bếp lửa cụ thể đến “nhóm” yêu thương, “nhóm” niềm vui, “nhóm” tâm tình – phạm vi ý nghĩa mở rộng dần từ vật chất đến tinh thần, từ gia đình đến cộng đồng, từ hiện tại đến tương lai. Bà không chỉ là người nhóm lửa, giữ lửa mà còn là người truyền lửa – truyền ngọn lửa của sự sống, niềm tin, yêu thương cho các thế hệ nối tiếp.

Câu thơ “Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!” là lời thốt lên đầy xúc động, khép lại suy ngẫm. Bếp lửa được nhen lên không phải chỉ bằng nhiên liệu mà còn bằng ngọn lửa lòng bà – ngọn lửa của sức sống, niềm yêu thương, niềm tin yêu. Vì thế, bếp lửa trở thành “kì lạ và thiêng liêng”.

4. Nỗi nhớ của cháu nơi xa – khổ thơ cuối

Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu, Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả, Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở: – Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa?…

Người cháu đã trưởng thành, đi xa – “có ngọn khói trăm tàu, có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả”. Thế giới rộng lớn với bao nhiêu khói, bao nhiêu lửa, bao nhiêu niềm vui – nhưng không gì thay thế được bếp lửa của bà, không gì sánh được với hơi ấm tình bà.

Câu hỏi tu từ “Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa?” – câu hỏi không cần trả lời, chỉ là lời nhắc nhở, lời thì thầm của nỗi nhớ. Cháu vẫn thiếu hơi ấm từ bếp lửa của bà – tức là thiếu tình bà, thiếu quê hương. Câu thơ giản dị mà xúc động vô cùng: dù đi đến đâu, sống trong điều kiện hiện đại đến mấy, cháu vẫn nhớ về bà, về bếp lửa thuở ấu thơ.

Nỗi nhớ bà không chỉ là tình cảm gia đình mà còn mở rộng thành tình yêu quê hương, đất nước. Hình ảnh bà trở thành biểu tượng của quê hương trong nỗi nhớ của cháu nơi chân trời xa xôi. Yêu bà, cháu yêu quê hương, đất nước. Nhớ bà, cháu nhớ cội nguồn, nhớ những giá trị bình dị nhưng thiêng liêng nhất của cuộc đời.

5. Hình ảnh bếp lửa – từ thực đến biểu tượng

Xuyên suốt bài thơ, hình ảnh bếp lửa xuất hiện nhiều lần, vừa mang ý nghĩa thực vừa mang ý nghĩa biểu tượng:

Ý nghĩa thực: Bếp lửa là hình ảnh quen thuộc trong mỗi gia đình Việt Nam, nhất là ở nông thôn. Bếp lửa gắn với người bà tần tảo, dậy sớm nhóm lửa mỗi ngày để nấu cơm, sưởi ấm cho cháu.

Ý nghĩa biểu tượng: Bếp lửa là biểu tượng của tình yêu thương, sự ấm áp của gia đình, của quê hương. Ngọn lửa trong bếp lửa là ngọn lửa của sự sống, niềm tin, hi vọng mà bà truyền cho cháu. Bếp lửa “kì lạ và thiêng liêng” vì nó chứa đựng cả cuộc đời bà, cả tình bà cháu, cả lịch sử và số phận của dân tộc qua những năm tháng chiến tranh gian khổ.

IV. Tổng kết

1. Nghệ thuật

• Sáng tạo hình ảnh bếp lửa vừa thực vừa mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc – hình ảnh chủ đạo xuyên suốt bài thơ.
• Kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả, tự sự, biểu cảm và bình luận trong thơ trữ tình – giúp bài thơ vừa kể chuyện, vừa bộc lộ cảm xúc, vừa suy ngẫm triết lí.
• Giọng điệu và thể thơ tám chữ phù hợp với cảm xúc hồi tưởng và suy ngẫm – giọng thơ tâm tình, trầm lắng, thiết tha.
• Các phép tu từ: Điệp ngữ (“một bếp lửa”, “nhóm”, “bà”), ẩn dụ (“biết mấy nắng mưa”, “ngọn lửa lòng bà”), hình ảnh bếp lửa – ngọn lửa lặp đi lặp lại nhấn mạnh hình ảnh chủ đạo.

2. Nội dung – Ý nghĩa

Từ những kỉ niệm tuổi thơ ấm áp tình bà cháu, nhà thơ cho ta hiểu thêm về:

• Bức chân dung người bà: Tần tảo, nhẫn nại, giàu yêu thương, kiên cường – người bà, người mẹ Việt Nam giàu đức hi sinh. Bà không chỉ nhóm lửa, giữ lửa mà còn truyền lửa – truyền ngọn lửa sự sống và niềm tin cho thế hệ sau.
• Bức chân dung người cháu: Đã trưởng thành, đi xa nhưng vẫn luôn nhớ về bà, yêu thương và biết ơn bà. Tình bà cháu gắn liền với tình yêu quê hương, đất nước.
• Bức chân dung kỉ niệm tuổi thơ: Cuộc sống thiếu thốn, gian khổ nhọc nhằn qua nạn đói năm 1945, những năm kháng chiến chống Pháp – nhưng ấm áp tình bà cháu.

Bài thơ khẳng định: tình cảm gia đình, tình bà cháu là cội nguồn sâu xa nhất của tình yêu quê hương, đất nước. Bếp lửa bà nhóm mỗi sớm mai chính là ngọn lửa yêu thương sưởi ấm cả cuộc đời cháu, dù cháu đi đến bất cứ phương trời nào.

V. Sơ đồ tư duy bài “Bếp lửa”

BẾP LỬA – Bằng Việt
│
├── 1. TÁC GIẢ
│   ├── Bằng Việt (Nguyễn Việt Bằng), sinh 1941
│   ├── Quê gốc: Thạch Thất, Hà Nội
│   ├── Thế hệ nhà thơ thời kháng chiến chống Mỹ
│   └── Thơ: trong trẻo, tinh tế, trầm lắng, giàu suy tư
│
├── 2. TÁC PHẨM
│   ├── Sáng tác: 1963, khi du học tại Liên Xô
│   ├── In trong tập "Hương cây – Bếp lửa" (1968)
│   ├── Thể thơ: tám chữ
│   ├── PTBĐ: Biểu cảm + tự sự + miêu tả + bình luận
│   └── Bố cục: 4 phần
│       ├── P1 (3 câu đầu): Bếp lửa khơi nguồn hồi tưởng
│       ├── P2 (4 khổ tiếp): Kỉ niệm tuổi thơ bên bà
│       ├── P3 (khổ 6): Suy ngẫm về bà và bếp lửa
│       └── P4 (khổ cuối): Nỗi nhớ bà nơi xa
│
├── 3. HÌNH ẢNH BẾP LỬA KHƠI NGUỒN HỒI TƯỞNG
│   ├── Điệp ngữ "một bếp lửa" → kỉ niệm riêng tư không phai
│   ├── "Chờn vờn sương sớm" → hình ảnh thực, mờ ảo
│   ├── "Ấp iu nồng đượm" → bàn tay bà nâng niu ngọn lửa
│   └── "Cháu thương bà biết mấy nắng mưa" → ẩn dụ, xúc động
│
├── 4. KỈ NIỆM TUỔI THƠ BÊN BÀ
│   ├── Lên 4 tuổi – nạn đói 1945
│   │   ├── "Đói mòn đói mỏi" → thiếu thốn triền miên
│   │   ├── "Khói hun nhèm mắt cháu"
│   │   └── "Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay" → xúc động nghẹn ngào
│   ├── Tám năm nhóm bếp cùng bà
│   │   ├── Tiếng tu hú → nhớ quê, nhớ bà kể chuyện ở Huế
│   │   ├── "Bà bảo cháu nghe, bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học"
│   │   ├── Bà thay cha mẹ nuôi dạy cháu
│   │   └── "Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà" → xót xa cho bà
│   └── Năm giặc đốt làng
│       ├── "Cháy tàn cháy rụi" → làng xóm tiêu điều
│       ├── Bà "vẫn vững lòng", dặn cháu đinh ninh
│       ├── "Chớ kể này kể nọ, cứ bảo nhà vẫn được bình yên"
│       └── → Bà kiên cường, hi sinh, yêu nước
│
├── 5. SUY NGẪM VỀ BÀ VÀ BẾP LỬA
│   ├── "Bếp lửa" → "Ngọn lửa": chuyển từ thực sang biểu tượng
│   ├── "Ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn" → lửa yêu thương, niềm tin
│   ├── "Lận đận đời bà biết mấy nắng mưa" → cuộc đời tần tảo
│   ├── Điệp từ "nhóm" (4 lần):
│   │   ├── Nhóm bếp lửa ấp iu → sưởi ấm
│   │   ├── Nhóm niềm yêu thương → tình cảm gia đình
│   │   ├── Nhóm nồi xôi sẻ chung vui → tình làng xóm
│   │   └── Nhóm dậy tâm tình tuổi nhỏ → tình cảm tâm hồn
│   ├── Bà: NHÓM LỬA → GIỮ LỬA → TRUYỀN LỬA
│   └── "Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!" → thốt lên xúc động
│
├── 6. NỖI NHỚ BÀ NƠI XA (khổ cuối)
│   ├── "Có ngọn khói trăm tàu, lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả"
│   ├── "Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở"
│   ├── "Sớm mai này, bà nhóm bếp lên chưa?" → câu hỏi tu từ
│   └── Nhớ bà = nhớ quê hương, đất nước
│
├── 7. NGHỆ THUẬT
│   ├── Hình ảnh bếp lửa: vừa thực vừa biểu tượng
│   ├── Kết hợp tự sự + miêu tả + biểu cảm + bình luận
│   ├── Thể thơ 8 chữ, giọng tâm tình trầm lắng
│   └── Điệp ngữ, ẩn dụ, hình ảnh lặp lại xuyên suốt
│
└── 8. NỘI DUNG – Ý NGHĨA
    ├── Bà: tần tảo, nhẫn nại, kiên cường, giàu yêu thương
    ├── Cháu: trưởng thành, đi xa nhưng luôn nhớ bà, biết ơn bà
    ├── Tình bà cháu ấm nồng, sâu sắc
    └── Tình gia đình → cội nguồn tình yêu quê hương, đất nước

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng