Giới thiệu cho người khác về một cuốn sách là việc cần thiết và thú vị nhưng cũng có không ít thách thức. Bài giới thiệu cần cung cấp những thông tin quan trọng nhất về cuốn sách, khẳng định và lan tỏa giá trị của cuốn sách, giúp người nghe hiểu và có thể tìm đọc nó. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn các em cách chuẩn bị, trình bày bài nói giới thiệu một cuốn sách (truyện) và cung cấp 2 bài nói mẫu để tham khảo.

I. Mục đích và yêu cầu

Mục đích nói: Cung cấp những thông tin cơ bản về một cuốn sách (truyện), khơi gợi hứng thú ở người nghe và khuyến khích họ tìm đọc tác phẩm.

Người nghe: Những người yêu thích sách hoặc có nhu cầu tìm hiểu về cuốn sách được giới thiệu.

Yêu cầu: Trình bày được bài giới thiệu ngắn về một cuốn sách (truyện). Bài giới thiệu cần cung cấp những thông tin quan trọng nhất về cuốn sách, nêu được đề tài hay chủ đề và một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật.

II. Trước khi nói

1. Lựa chọn cuốn sách

Hãy chọn một cuốn sách mà em yêu thích và cho rằng có thể nhiều người chưa biết. Cuốn sách nên là truyện (truyện ngắn, tiểu thuyết, truyện dài,…) – phù hợp với yêu cầu bài học.

2. Chuẩn bị nội dung

Ghi ngắn gọn một số thông tin quan trọng:

• Lí do em muốn giới thiệu cuốn sách với người nghe.
• Thông tin cơ bản: Nhan đề cuốn sách, thể loại, tác giả, nhà xuất bản, năm xuất bản, số trang, sự đón nhận của độc giả.
• Nội dung: Đề tài, nội dung chính của cuốn sách, bối cảnh, cốt truyện, nhân vật, chủ đề, một vài nét nổi bật về nghệ thuật.
• Nhận xét, đánh giá của em về cuốn sách.
• Chuẩn bị sách, tranh ảnh (nếu có) để minh họa cho bài giới thiệu.

3. Luyện tập

Tập luyện một mình:

• Bước 1: Nhìn vào dàn ý để nói.
• Bước 2: Không cần nhìn dàn ý để nói.
• Chú ý kiểm soát thời gian trình bày theo quy định hoặc dự kiến.

Tập luyện theo nhóm:

• Luân phiên vai trò người nói và người nghe, góp ý cho nhau về nội dung bài nói và cách biểu đạt bằng nét mặt, cử chỉ.
• Tập nêu câu hỏi và trả lời câu hỏi.

III. Trình bày bài nói

Trình bày các nội dung theo dàn ý đã chuẩn bị, gồm ba phần:

Mở đầu: Nêu tên cuốn sách và lí do em giới thiệu cuốn sách với người nghe. Mở đầu nên hấp dẫn, gây ấn tượng để thu hút sự chú ý của người nghe.

Triển khai: Trình bày những thông tin quan trọng về cuốn sách:

• Tác giả, năm xuất bản, thể loại.
• Nội dung chính của tác phẩm (tóm tắt ngắn gọn, không kể quá chi tiết để người nghe vẫn muốn tìm đọc).
• Chủ đề, thông điệp mà tác phẩm gửi gắm.
• Một vài nét nổi bật về nghệ thuật (cách kể chuyện, ngôn ngữ, nhân vật,…).
• Sự đón nhận của độc giả (nếu có).

Kết luận: Nêu cảm nghĩ, đánh giá của em về cuốn sách, khích lệ người nghe tìm đọc.

Lưu ý khi trình bày:

• Điều chỉnh giọng nói phù hợp: rõ ràng, truyền cảm, không nói quá nhanh hay quá chậm.
• Sử dụng cử chỉ, điệu bộ và ánh mắt tự nhiên, tương tác với người nghe.
• Sử dụng các phương tiện hỗ trợ (sách, hình ảnh) một cách phù hợp để tạo sức hấp dẫn.

IV. Sau khi nói

Đối với người nghe

Trao đổi về bài nói với tinh thần xây dựng và tôn trọng. Có thể tập trung vào:

• Sự ảnh hưởng của cuốn sách với bạn đọc.
• Những thông tin về cuốn sách (tác giả, nhà xuất bản, năm xuất bản,…).
• Đề tài hay chủ đề của cuốn sách.
• Một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật.
• Sự phù hợp của việc sử dụng các yếu tố phi ngôn ngữ (điệu bộ, cử chỉ, nét mặt,…) với nội dung trình bày.
• Hiệu quả của các phương tiện hỗ trợ (sách, hình ảnh) trong khi trình bày.

Đối với người nói

Lắng nghe, phản hồi những ý kiến của người nghe với tinh thần cầu thị:

• Tiếp thu những ý kiến góp ý mà em cho là xác đáng.
• Trả lời câu hỏi, giải thích thêm những thông tin về cuốn sách mà người nghe chưa rõ.
• Tự rút kinh nghiệm để hoàn thiện nội dung bài giới thiệu và kĩ năng trình bày.

V. Bảng tiêu chí đánh giá bài nói

VI. Hai bài nói mẫu

Bài nói mẫu 1: Giới thiệu cuốn sách “Lá cờ thêu sáu chữ vàng” của Nguyễn Huy Tưởng

Xin chào thầy cô và các bạn! Hôm nay em xin giới thiệu với mọi người một cuốn sách mà em rất yêu thích, đó là “Lá cờ thêu sáu chữ vàng“ của nhà văn Nguyễn Huy Tưởng. Em muốn giới thiệu cuốn sách này vì đây là một tác phẩm đặc biệt hấp dẫn, giúp em hiểu hơn về lịch sử dân tộc qua hình ảnh một người anh hùng thiếu niên đầy cảm hứng.

“Lá cờ thêu sáu chữ vàng” là truyện lịch sử gồm 18 phần, được nhà văn Nguyễn Huy Tưởng viết năm 1960 và do Nhà xuất bản Văn học ấn hành. Đây là tác phẩm cuối cùng của ông, cũng là một trong những truyện lịch sử hay nhất dành cho thiếu nhi Việt Nam.

Truyện kể về chàng thiếu niên Trần Quốc Toản – một vương thất nhà Trần, mồ côi cha từ nhỏ. Năm 1282, khi quân Nguyên lăm le xâm lược nước ta, Quốc Toản dù chưa đến tuổi trưởng thành vẫn quyết tâm tìm đến bến Bình Than – nơi vua Trần Nhân Tông đang họp cùng các vương hầu bàn kế đánh giặc. Bị ngăn không cho xuống thuyền, chàng đã liều mình xông xuống quỳ tâu vua xin cho đánh giặc. Vua ban cho một quả cam nhưng vẫn không cho dự bàn. Quốc Toản uất ức bóp nát quả cam lúc nào không hay. Từ đó, chàng trở về chiêu binh mãi mã, dựng cờ lớn thêu sáu chữ vàng “Phá cường địch báo hoàng ân”, ra trận đánh giặc và lập nhiều chiến công.

Chủ đề của tác phẩm là ca ngợi lòng yêu nước nồng nhiệt, ý chí quyết tâm đánh giặc cứu nước của chàng thiếu niên Trần Quốc Toản, đồng thời ca ngợi khí thế hào hùng của nhà Trần trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông.

Về nghệ thuật, em ấn tượng nhất với cách nhà văn xây dựng nhân vật Trần Quốc Toản. Tác giả đã đan xen ý nghĩ nội tâm của nhân vật vào lời kể chuyện, giúp người đọc cảm nhận rõ tâm trạng sôi sục của Quốc Toản. Đặc biệt, chi tiết bóp nát quả cam là chi tiết đắt giá nhất – vừa thể hiện sự bồng bột của tuổi trẻ, vừa bộc lộ lòng yêu nước mãnh liệt, ý chí quyết chiến không gì lay chuyển. Ngôn ngữ truyện cũng rất đặc sắc: nhiều từ Hán Việt, thành ngữ, điển cố tạo nên bối cảnh trang nghiêm của thời đại nhà Trần.

Đọc “Lá cờ thêu sáu chữ vàng”, em cảm thấy vô cùng tự hào về truyền thống yêu nước của dân tộc và ngưỡng mộ hình ảnh chàng thiếu niên Trần Quốc Toản – tuổi nhỏ nhưng chí lớn, dám nghĩ dám làm, sẵn sàng cống hiến cho đất nước. Em nghĩ cuốn sách này rất phù hợp với lứa tuổi chúng mình – những người trẻ cần biết tự hào về lịch sử dân tộc và ý thức trách nhiệm với đất nước. Em khuyến khích các bạn hãy tìm đọc cuốn sách tuyệt vời này!

Cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe!

Bài nói mẫu 2: Giới thiệu cuốn sách “Mắt sói” của Đa-ni-en Pen-nắc

Xin chào thầy cô và các bạn! Em xin giới thiệu một cuốn sách mà em tin chắc ai đọc xong cũng sẽ nhớ mãi, đó là “Mắt sói“ của nhà văn Pháp Đa-ni-en Pen-nắc. Lí do em chọn giới thiệu cuốn sách này là vì nó đã thay đổi cách em nhìn nhận về tình bạn và về mối quan hệ giữa con người với thế giới tự nhiên.

“Mắt sói” là tiểu thuyết ngắn gồm bốn chương, được xuất bản lần đầu năm 1984 tại Pháp. Bản dịch tiếng Việt do Ngân Hà dịch, Nhà xuất bản Hội Nhà văn ấn hành năm 2014, với minh họa của Giắc-cơ Phéc-răng-đê. Đây là một trong những tác phẩm kinh điển của văn học thiếu nhi Pháp, đã được dịch ra rất nhiều thứ tiếng trên thế giới.

Truyện kể về cuộc gặp gỡ kỳ lạ giữa cậu bé tên Phi Châu và Sói Lam tại một vườn bách thú. Cả hai đều chỉ còn một mắt. Họ đăm đắm nhìn nhau, và điều diệu kỳ xảy ra: mỗi con mắt trở thành cánh cửa đưa người kia vào quá khứ của bạn mình. Qua mắt sói, Phi Châu nhìn thấy câu chuyện về gia đình sói ở Bắc Cực, về Sói Lam liều mình cứu em gái Ánh Vàng rồi bị bắt vào sở thú. Qua mắt Phi Châu, Sói Lam nhìn thấy hành trình mưu sinh nhọc nhằn của cậu bé mồ côi khắp châu Phi, tình bạn của cậu với lạc đà Hàng Xén và Báo. Cuối cùng, cả hai mở cả hai mắt – biểu tượng cho sự chữa lành nhờ tình bạn và sự đồng cảm.

Chủ đề của “Mắt sói” rất sâu sắc: ca ngợi tình bạn, tình thân và sự đồng cảm giữa con người với muôn loài, đồng thời phê phán chiến tranh và nạn săn bắt động vật. Tác phẩm gửi đến người đọc thông điệp: mỗi sinh linh đều có câu chuyện riêng, đều đáng được lắng nghe và thấu hiểu.

Về nghệ thuật, điểm em ấn tượng nhất là ý tưởng dùng đôi mắt làm cánh cửa dẫn vào quá khứ – rất sáng tạo và giàu chất thơ. Truyện có cốt truyện đa tuyến: hai câu chuyện về Sói Lam và Phi Châu được lồng ghép vào câu chuyện chính ở vườn bách thú, tạo nên cấu trúc truyện lồng truyện hấp dẫn. Văn phong của tác giả vừa hài hước, ngộ nghĩnh vừa sâu sắc, cảm động – có đoạn em cười, có đoạn em rơi nước mắt.

“Mắt sói” là cuốn sách khiến em suy nghĩ rất nhiều về cách chúng ta đối xử với thiên nhiên và với nhau. Cuốn sách nhẹ nhàng, không dài nhưng chứa đựng bài học lớn: hãy nhìn vào mắt nhau để thấu hiểu nhau, hãy sẵn sàng mở lòng để kết bạn, vì tình bạn có thể chữa lành mọi vết thương. Em rất mong các bạn sẽ tìm đọc cuốn sách này – em tin các bạn sẽ yêu thích nó!

Cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe!

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng