Mở đầu trang 53

Đề bài: Phân bón hoá học là gì? Tại sao cần bón phân cho cây trồng?

Lời giải:

• Phân bón hoá học là những hoá chất có chứa các nguyên tố dinh dưỡng, được bón cho cây trồng nhằm nâng cao năng suất cây trồng.
• Cần bón phân cho cây trồng vì: trong quá trình sinh trưởng, cây hấp thụ các nguyên tố dinh dưỡng từ đất. Sau một thời gian canh tác, đất sẽ bị nghèo dinh dưỡng, không đủ cung cấp cho cây → cần bón phân để bổ sung chất dinh dưỡng, giúp cây phát triển tốt và cho năng suất cao.

I. Vai trò của các nguyên tố hoá học với sự phát triển của cây trồng. Phân bón hoá học

Hoạt động trang 53 mục I

Đề bài:

Thảo luận nhóm và xây dựng đề cương báo cáo theo các nội dung sau:

1. Lí do cần phải bổ sung thêm các nguyên tố dinh dưỡng cho cây trồng.
2. Kể tên các nguyên tố hoá học mà cây trồng cần với số lượng nhiều (nhóm nguyên tố đa lượng), trung bình (nhóm nguyên tố trung lượng) và ít (nhóm nguyên tố vi lượng) và nêu vai trò của chúng đối với sự phát triển cây trồng.

Lời giải:

1. Lí do cần bổ sung các nguyên tố dinh dưỡng cho cây trồng:

• Trong quá trình sinh trưởng, cây trồng hấp thụ các nguyên tố dinh dưỡng có trong đất.
• Sau thời gian dài, đất bị mất dần các chất dinh dưỡng, không đủ cung cấp cho cây.
• Vì vậy cần bổ sung các nguyên tố dinh dưỡng (bằng cách bón phân và tưới nước) để cây sinh trưởng, phát triển tốt và đảm bảo năng suất.

2. Các nhóm nguyên tố dinh dưỡng và vai trò:

• Nhóm nguyên tố đa lượng (cây cần nhiều): Nitrogen (N), Phosphorus (P), Potassium (K).
  • Nitrogen (N): giúp cây sinh trưởng và phát triển tốt, tham gia điều tiết các quá trình trao đổi chất.
  • Phosphorus (P): cần cho cây ra hoa, đậu quả và phát triển bộ rễ.
  • Potassium (K): chuyển hoá năng lượng trong cây, giúp cây ra nhiều nhánh, phân cành nhiều.
• Nhóm nguyên tố trung lượng (cây cần lượng trung bình): Calcium (Ca), Magnesium (Mg), Sulfur (S),…
• Nhóm nguyên tố vi lượng (cây cần ít nhưng không thể thiếu): Zn, Mn, Fe, Cu,… Các nguyên tố này giúp kích thích quá trình sinh trưởng và trao đổi chất của cây.

Câu hỏi trang 54 mục I

Đề bài: Tại sao cần phải bổ sung các nguyên tố đa lượng như nitrogen, phosphorus, potassium dưới dạng phân bón cho cây trồng?

Lời giải:

Cần bổ sung N, P, K dưới dạng phân bón cho cây trồng vì:

• Đây là 3 nguyên tố đa lượng, cây cần với lượng lớn để sinh trưởng và phát triển.
• Mỗi nguyên tố có vai trò riêng quan trọng:
  • N: giúp cây phát triển thân, rễ, lá.
  • P: giúp cây ra hoa, đậu quả, phát triển bộ rễ.
  • K: giúp cây ra nhánh, chịu lạnh, cứng cáp.
• Trong đất thường không đủ N, P, K → nếu thiếu, cây sẽ kém phát triển, năng suất thấp.

→ Vì vậy, cần bón thêm phân chứa N, P, K cho cây trồng.

II. Một số loại phân bón thông thường

Câu hỏi trang 54 mục II

Đề bài:

1. Hãy cho biết các nguyên tố dinh dưỡng trong phân đạm, phân lân, phân kali, phân NPK.
2. Tại sao đối với từng loại đất cần lựa chọn phân lân thích hợp?
3. Hãy cho biết vai trò của các nguyên tố vi lượng đối với cây trồng.

Lời giải:

1. Nguyên tố dinh dưỡng trong các loại phân bón:

2. Phải chọn phân lân thích hợp cho từng loại đất vì: các loại phân lân có độ tan khác nhau, phù hợp với từng loại đất khác nhau:

• Phân lân nung chảy (thành phần chính $\text{Ca}_3(\text{PO}_4)_2$): không tan trong nước, tan chậm trong đất chua → phù hợp với đất chua.
• Superphosphate đơn (gồm $\text{Ca(H}_2\text{PO}_4)_2$ và $\text{CaSO}_4$): ít tan trong nước → phù hợp cho mọi loại đất, hiệu quả nhất trên đất không chua hoặc ít chua.
• Superphosphate kép ($\text{Ca(H}_2\text{PO}_4)_2$): tan được trong nước.

→ Lựa chọn đúng loại phân lân sẽ giúp cây hấp thụ tốt chất dinh dưỡng, tăng năng suất.

3. Vai trò của các nguyên tố vi lượng:

• Tuy cây trồng cần với hàm lượng ít nhưng không thể thiếu.
• Vi lượng giúp kích thích quá trình sinh trưởng và trao đổi chất của cây trồng.

III. Cách sử dụng phân bón

Hoạt động trang 55 mục III

Đề bài: (Sau khi tiến hành làm phân bón hữu cơ theo hướng dẫn trong SGK) Thảo luận nhóm và cho biết lợi ích của việc sử dụng phân hữu cơ so với phân vô cơ.

Lời giải:

Một số lợi ích của phân hữu cơ so với phân vô cơ:

• Cải tạo đất: giúp đất tơi xốp, tăng độ phì nhiêu của đất.
• Cung cấp dinh dưỡng đa dạng: chứa đầy đủ các nguyên tố đa lượng, trung lượng, vi lượng.
• An toàn cho cây và người sử dụng: không gây tồn dư hoá chất trong nông sản.
• Bảo vệ môi trường: ít gây ô nhiễm đất, nước, không khí.
• Tận dụng rác thải hữu cơ: giảm lượng rác thải, tiết kiệm chi phí.

Câu hỏi trang 55 mục III

Đề bài:

1. Giải thích tại sao cần phải bón phân theo bốn quy tắc: đúng liều, đúng loại, đúng lúc, đúng nơi.
2. Hãy sưu tầm hình ảnh và trình bày về tác hại của việc bón phân không đúng cách.

Lời giải:

1. Cần bón phân theo bốn quy tắc “4 đúng” vì:

• Đúng liều: bón đủ lượng phân theo nhu cầu của cây. Bón thiếu thì cây không đủ dinh dưỡng; bón thừa sẽ lãng phí và gây ô nhiễm đất, nước.
• Đúng loại: mỗi loại cây và loại đất phù hợp với một loại phân khác nhau. Bón sai loại có thể không hiệu quả hoặc gây hại cho cây.
• Đúng lúc: bón vào đúng thời kỳ cây cần dinh dưỡng nhất (ra hoa, đậu quả, sinh trưởng mạnh,…) để cây hấp thụ tốt.
• Đúng nơi: bón vào đúng vị trí mà rễ cây có thể hấp thụ được (gần vùng rễ).

→ Tuân thủ 4 đúng giúp cây hấp thụ tối đa chất dinh dưỡng, đạt năng suất cao, đồng thời tránh lãng phí phân bón và ô nhiễm môi trường.

2. Tác hại của việc bón phân không đúng cách:

• Ô nhiễm nguồn nước: phân dư thừa bị rửa trôi xuống sông, hồ, nước ngầm → gây ô nhiễm, làm nước bị phú dưỡng (rong rêu phát triển mạnh, cá chết).
• Ô nhiễm không khí: phân bón phân huỷ tạo ra khí ammonia, nitrogen oxide → ảnh hưởng tới chất lượng không khí.
• Ô nhiễm đất: đất bị chai cứng, bạc màu, giảm vi sinh vật có lợi.
• Ảnh hưởng sức khoẻ con người: tồn dư hoá chất trong nông sản (rau, củ, quả) có thể gây ngộ độc, ảnh hưởng lâu dài đến sức khoẻ.

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu