Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Mở đầu trang 99
Đề bài: Ta đã biết ampe kế dùng để đo cường độ dòng điện, vôn kế dùng để đo hiệu điện thế. Vậy, số chỉ của ampe kế và vôn kế cho ta biết điều gì?
Lời giải:
- Số chỉ của ampe kế cho biết giá trị cường độ dòng điện chạy trong mạch điện, từ đó biết được dòng điện trong mạch mạnh hay yếu.
- Số chỉ của vôn kế cho biết hiệu điện thế giữa hai điểm trong mạch điện (thường là giữa hai cực của nguồn điện), từ đó biết được khả năng sinh ra dòng điện của nguồn điện đó.
I. Cường độ dòng điện
Thí nghiệm trang 99 mục I
Đề bài:
Chuẩn bị: Nguồn điện (pin) 3 V, biến trở, ampe kế, bóng đèn 2,5 V, công tắc và dây nối.
Tiến hành:
- Lắp mạch điện như sơ đồ Hình 24.1.
- Đóng công tắc và dịch chuyển con chạy trên biến trở đến ba vị trí khác nhau, quan sát độ sáng của bóng đèn và đọc số chỉ trên ampe kế ở từng vị trí của con chạy.
- Rút ra nhận xét về mối quan hệ giữa độ sáng của bóng đèn, số chỉ trên ampe kế và mức độ mạnh yếu của dòng điện.
Lời giải:
Kết quả quan sát:
| Vị trí con chạy | Số chỉ ampe kế | Độ sáng bóng đèn |
|---|---|---|
| Vị trí 1 | Nhỏ | Đèn sáng yếu |
| Vị trí 2 | Trung bình | Đèn sáng vừa |
| Vị trí 3 | Lớn | Đèn sáng mạnh |
Nhận xét:
- Số chỉ trên ampe kế càng lớn → bóng đèn càng sáng → dòng điện trong mạch càng mạnh.
- Vậy số chỉ trên ampe kế chính là cường độ dòng điện, cho biết mức độ mạnh, yếu của dòng điện trong mạch.
Câu hỏi trang 100 mục I
Đề bài: Quan sát Hình 1.6 (trang 9): Khi sử dụng ampe kế để đo cường độ dòng điện, cần mắc ampe kế vào mạch điện như thế nào?
Lời giải:
Khi sử dụng ampe kế để đo cường độ dòng điện, cần mắc như sau:
- Mắc ampe kế nối tiếp với thiết bị cần đo (ampe kế nằm trong mạch như một bộ phận của mạch).
- Chốt (+) của ampe kế nối với cực dương (+) của nguồn điện; chốt (–) của ampe kế nối với cực âm (–) của nguồn điện.
- Chọn ampe kế có giới hạn đo phù hợp với giá trị cường độ dòng điện cần đo.
Lưu ý quan trọng: Không được mắc hai chốt của ampe kế trực tiếp vào hai cực của nguồn điện, vì sẽ làm hỏng ampe kế và nguồn điện.
II. Hiệu điện thế
Thí nghiệm trang 100 mục II
Đề bài:
Chuẩn bị: một số nguồn điện (pin) 1,5 V; 3 V; 4,5 V; biến trở; ampe kế; vôn kế; bóng đèn 2,5 V; công tắc và dây nối.
Tiến hành:
- Lắp mạch điện như sơ đồ Hình 24.2, đóng công tắc, giữ nguyên vị trí con chạy của biến trở.
- Lần lượt thay các nguồn điện có ghi giá trị hiệu điện thế khác nhau (1,5 V; 3 V; 4,5 V).
- Đọc giá trị hiệu điện thế trên vôn kế.
- Quan sát và ghi số chỉ trên ampe kế.
- So sánh số chỉ trên ampe kế khi lần lượt lắp các nguồn điện 1,5 V; 3 V; 4,5 V vào mạch điện. Từ đó rút ra nhận xét về khả năng sinh ra dòng điện của từng nguồn điện nêu trên.
Trả lời câu hỏi: Số chỉ trên vôn kế có bằng giá trị ghi trên nguồn điện không?
Lời giải:
Kết quả thí nghiệm:
| Nguồn điện | Số chỉ vôn kế | Số chỉ ampe kế | Độ sáng bóng đèn |
|---|---|---|---|
| 1,5 V | $\approx$ 1,5 V | Nhỏ | Đèn sáng yếu |
| 3 V | $\approx$ 3 V | Trung bình | Đèn sáng vừa |
| 4,5 V | $\approx$ 4,5 V | Lớn | Đèn sáng mạnh |
Nhận xét:
- Khi hiệu điện thế của nguồn điện càng lớn → số chỉ ampe kế (cường độ dòng điện) càng lớn → bóng đèn càng sáng.
- Vậy hiệu điện thế giữa hai cực của nguồn điện càng lớn thì khả năng sinh ra dòng điện của nguồn điện càng mạnh.
Trả lời câu hỏi:
Số chỉ trên vôn kế gần bằng (xấp xỉ bằng) giá trị hiệu điện thế ghi trên nguồn điện.
→ Trong thực tế, số chỉ vôn kế có thể nhỏ hơn một chút so với giá trị ghi trên pin (do pin đã sử dụng một thời gian hoặc có sai số nhỏ), nhưng về cơ bản hai giá trị này tương đương nhau.
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu