Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
- I. Lý thuyết trọng tâm
- 1. Trang tính Tổng hợp dữ liệu tài chính gia đình
- 2. Tham chiếu dữ liệu giữa các trang tính
- 3. Giá trị NET và biểu đồ trực quan
- II. Thực hành: Hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình
- a) Tính tổng số tiền trong trang tính Thu nhập và Chi tiêu
- b) Tạo trang tính Tổng hợp
- c) Tạo biểu đồ cột
- III. Luyện tập
- IV. Vận dụng
I. Lý thuyết trọng tâm
1. Trang tính Tổng hợp dữ liệu tài chính gia đình
Ở các bài trước, dự án quản lí tài chính gia đình đã hoàn thành hai trang tính: Thu nhập (lưu các khoản thu) và Chi tiêu (lưu các khoản chi). Để cân đối thu chi và kiểm soát tài chính hiệu quả, bảng tính cần bổ sung thêm trang tính Tổng hợp – nơi tập trung thông tin từ cả hai trang tính kia.
Mối liên hệ dữ liệu:
| Ô trong trang tính Tổng hợp | Lấy dữ liệu từ | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| B14 (Thu nhập) | Ô H7 trong trang tính Thu nhập | Tổng số tiền thu nhập |
| B15 (Chi tiêu) | Ô H11 trong trang tính Chi tiêu | Tổng số tiền chi tiêu |
| B16 (Giá trị NET) | = B14 − B15 | Chênh lệch giữa thu và chi |
2. Tham chiếu dữ liệu giữa các trang tính
Khi công thức trong một trang tính cần lấy giá trị từ ô ở trang tính khác, ta sử dụng cú pháp:
$$\texttt{=’Tên trang tính’!Địa chỉ ô}$$
Cú pháp gồm 3 thành phần:
| Thành phần | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Tên trang tính | Tên của trang tính chứa ô cần tham chiếu (đặt trong dấu nháy đơn nếu có khoảng trắng) | 'Thu nhập' |
| Dấu chấm than (!) | Ngăn cách giữa tên trang tính và địa chỉ ô | ! |
| Địa chỉ ô | Ô cần lấy giá trị | H7 |
Bảng công thức trang tính Tổng hợp:
| Vị trí | Công thức | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| B14 | ='Thu nhập'!H7 |
Lấy tổng tiền thu nhập từ ô H7 của trang tính Thu nhập → cập nhật tự động khi dữ liệu Thu nhập thay đổi |
| B15 | ='Chi tiêu'!H11 |
Lấy tổng tiền chi tiêu từ ô H11 của trang tính Chi tiêu → cập nhật tự động khi dữ liệu Chi tiêu thay đổi |
| B16 | =B14-B15 |
Tính Giá trị NET = Thu nhập − Chi tiêu |
3. Giá trị NET và biểu đồ trực quan
Giá trị NET là số tiền chênh lệch giữa thu nhập và chi tiêu:
- Giá trị NET lớn → gia đình đang chi tiêu hợp lí, có dư để tiết kiệm.
- Giá trị NET nhỏ hoặc âm → gia đình đang chi tiêu quá nhiều, cần báo động và điều chỉnh.
Ngoài ra, bổ sung biểu đồ cột để hiển thị trực quan giá trị thu và chi, giúp dễ so sánh và quản lí tài chính hiệu quả hơn.
Ghi nhớ: Khi sử dụng bảng tính điện tử quản lí tài chính gia đình, dữ liệu thu, chi được lưu trữ, cập nhật và hiển thị trực quan, sinh động, dễ so sánh… giúp các gia đình kiểm soát chi tiêu hiệu quả.
Câu hỏi củng cố (SGK trang 53)
- Hình 13a.4 là công thức lấy tổng tiền thu nhập từ trang tính Thu nhập đưa vào trang Tổng hợp. Hãy ghép mỗi cụm từ Địa chỉ ô, Tên trang tính, Dấu chấm than vào vị trí tương ứng.
Trả lời: Trong công thức ='Thu nhập'!H7:
- (1)
'Thu nhập'→ Tên trang tính - (2)
!→ Dấu chấm than - (3)
H7→ Địa chỉ ô
- Trong một bảng tính có chứa nhiều trang tính, nếu công thức tham chiếu đến địa chỉ ô ở một trang tính khác, thì địa chỉ ô đó gồm những thành phần gì?
Trả lời: Địa chỉ ô gồm 3 thành phần: Tên trang tính (đặt trong dấu nháy đơn nếu có khoảng trắng) + Dấu chấm than (!) + Địa chỉ ô cần tham chiếu.
II. Thực hành: Hoàn thiện bảng tính quản lí tài chính gia đình
Nhiệm vụ: Tính tổng thu nhập và chi tiêu, bổ sung trang tính Tổng hợp để cân đối thu chi.
a) Tính tổng số tiền trong trang tính Thu nhập và Chi tiêu
| Bước | Thao tác |
|---|---|
| 1 | Mở bảng tính TaiChinhGiaDinh.xlsx, chọn trang tính Thu nhập. |
| 2 | Tại ô H7, nhập công thức: =SUM(H2:H6) → tính tổng số tiền thu nhập. Kết quả: 17.500. |
| 3 | Chọn trang tính Chi tiêu. |
| 4 | Tại ô H11, nhập công thức: =SUM(H2:H10) → tính tổng số tiền chi tiêu. Kết quả: 13.640. |
| 5 | Lưu tệp. |
b) Tạo trang tính Tổng hợp
| Bước | Thao tác |
|---|---|
| 1 | Tạo thêm một trang tính mới, đặt tên là Tổng hợp. |
| 2 | Tại ô A1, nhập tiêu đề: Cân đối thu chi. |
| 3 | Tạo bảng dữ liệu trong vùng A13:B16: |
Nội dung bảng dữ liệu:
| Ô | Nội dung nhập |
|---|---|
| A13 | Nội dung |
| B13 | Số tiền (nghìn đồng) |
| A14 | Thu nhập |
| B14 | ='Thu nhập'!H7 |
| A15 | Chi tiêu |
| B15 | ='Chi tiêu'!H11 |
| A16 | Giá trị NET |
| B16 | =B14-B15 |
Kết quả:
| Nội dung | Số tiền (nghìn đồng) |
|---|---|
| Thu nhập | 17.500 |
| Chi tiêu | 13.640 |
| Giá trị NET | 3.860 |
c) Tạo biểu đồ cột
| Bước | Thao tác |
|---|---|
| 1 | Chọn vùng dữ liệu tạo biểu đồ: A13:B15 (gồm Thu nhập và Chi tiêu, không gồm Giá trị NET). |
| 2 | Vào dải lệnh Insert → nhóm lệnh Charts → chọn dạng biểu đồ Clustered Column (biểu đồ cột nhóm). |
| 3 | Đặt biểu đồ vào vị trí A2:B12. |
| 4 | Chỉnh sửa tiêu đề biểu đồ, nhãn trục cho phù hợp. |
| 5 | Lưu tệp. |
Kết quả: Trang tính Tổng hợp hiển thị biểu đồ cột so sánh thu nhập (17.500) và chi tiêu (13.640), bên dưới là bảng số liệu với Giá trị NET = 3.860 (nghìn đồng).
III. Luyện tập
Đề bài: Em hãy bổ sung một số dòng dữ liệu thu, chi của gia đình vào cả hai trang tính Thu nhập và Chi tiêu. Hãy sửa lại các công thức ở trang tính Thu nhập và Chi tiêu để công thức đúng với vùng dữ liệu mới sau khi bổ sung dữ liệu. Quan sát để thấy dữ liệu đã được cập nhật tự động vào trang tính Tổng hợp. Từ Giá trị NET trên trang tính Tổng hợp, em hãy đánh giá tình hình tài chính hiện tại của gia đình và đề xuất những điều chỉnh chi tiêu sao cho phù hợp.
Lời giải:
Bước 1 – Bổ sung dữ liệu:
Giả sử bổ sung thêm 2 dòng vào trang tính Thu nhập (hàng 9, 10) và 3 dòng vào trang tính Chi tiêu (hàng 11, 12, 13).
Bước 2 – Sửa công thức:
| Trang tính | Ô | Công thức cũ | Công thức mới |
|---|---|---|---|
| Thu nhập | H7 | =SUM(H2:H6) |
=SUM(H2:H8) (mở rộng đến hàng dữ liệu cuối) |
| Chi tiêu | H11 | =SUM(H2:H10) |
=SUM(H2:H13) (mở rộng đến hàng dữ liệu cuối) |
Đồng thời cần sửa lại các công thức COUNTIF và SUMIF ở cột G, H nếu vùng range đã thay đổi (mở rộng range để bao gồm dữ liệu mới).
Bước 3 – Quan sát trang tính Tổng hợp:
Sau khi sửa công thức, chuyển sang trang tính Tổng hợp → các ô B14 (Thu nhập) và B15 (Chi tiêu) tự động cập nhật giá trị mới vì chúng tham chiếu đến ô H7 và H11 ở các trang tính tương ứng. Giá trị NET (B16) cũng tự động thay đổi theo.
Bước 4 – Đánh giá và đề xuất:
- Nếu Giá trị NET dương và lớn (ví dụ: chiếm trên 20% thu nhập) → tài chính gia đình đang ổn, có tiết kiệm tốt.
- Nếu Giá trị NET dương nhưng nhỏ → gia đình chi tiêu gần hết thu nhập, cần cắt giảm một số khoản không thiết yếu.
- Nếu Giá trị NET bằng 0 hoặc âm → chi tiêu vượt thu nhập, cần điều chỉnh ngay: giảm chi giải trí, quà tặng; tăng nguồn thu (làm thêm); áp dụng quy tắc 50-30-20 đã học ở Bài 12a.
IV. Vận dụng
Đề bài: Em hãy tạo trang tính Tổng hợp tương tự như trong bảng tính quản lí tài chính gia đình để cân đối kinh phí cho dự án Triển lãm tin học, trong đó tiền thu được lấy từ trang tính lưu các khoản thu, tiền chi được lấy từ trang tính lưu các khoản chi của triển lãm.
Lời giải:
Bước 1: Mở tệp KinhPhiTrienLam.xlsx (đã tạo ở các bài trước).
Bước 2: Tính tổng trong từng trang tính:
| Trang tính | Ô tổng | Công thức |
|---|---|---|
| Các khoản thu | H (ô cuối, ví dụ H5) | =SUM(H2:H4) (tùy số dòng dữ liệu) |
| Các khoản chi | H (ô cuối, ví dụ H5) | =SUM(H2:H4) |
Bước 3: Tạo trang tính Tổng hợp mới:
| Ô | Nội dung |
|---|---|
| A1 | Cân đối kinh phí Triển lãm tin học |
| A13 | Nội dung |
| B13 | Số tiền (nghìn đồng) |
| A14 | Tổng thu |
| B14 | ='Các khoản thu'!H5 |
| A15 | Tổng chi |
| B15 | ='Các khoản chi'!H5 |
| A16 | Giá trị NET |
| B16 | =B14-B15 |
Bước 4: Tạo biểu đồ cột: chọn vùng A13:B15 → Insert → Charts → Clustered Column. Đặt biểu đồ vào vị trí A2:B12.
Bước 5: Lưu tệp KinhPhiTrienLam.xlsx.
Đánh giá: Nếu Giá trị NET dương → kinh phí đủ cho triển lãm. Nếu NET âm → cần tìm thêm nguồn tài trợ hoặc cắt giảm một số khoản chi không cần thiết.
Cô Nguyễn An Như
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tin Học THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tin học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại THCS Lý Thường Kiệt