Định luật tác dụng khối lượng (chỉ đúng với phản ứng đơn giản): Ở nhiệt độ không đổi, tốc độ phản ứng tỉ lệ thuận với tích nồng độ các chất tham gia với số mũ thích hợp.

Với phản ứng đơn giản $a\text{A} + b\text{B} \to$ sản phẩm:

Trong đó:

• $k$ là hằng số tốc độ phản ứng.
• $C_\text{A}, C_\text{B}$: nồng độ mol (M = mol/L) tại thời điểm đang xét.
• $a, b$: hệ số tỉ lượng trong phương trình hoá học (với phản ứng đơn giản).

▸ a) Nồng độ

Tăng nồng độ → số hạt trong một đơn vị thể tích tăng → số va chạm hiệu quả tăng → tốc độ tăng.

▸ b) Áp suất (chỉ với phản ứng có chất khí)

Trong hỗn hợp khí, nồng độ mỗi khí tỉ lệ thuận với áp suất. Tăng áp suất (nén) → nồng độ khí tăng → tốc độ tăng.

▸ c) Nhiệt độ

Tăng nhiệt độ → các hạt chuyển động nhanh hơn, động năng cao hơn → số va chạm hiệu quả tăng → tốc độ tăng.

▸ d) Diện tích bề mặt (chất rắn)

Tăng diện tích bề mặt (nghiền nhỏ, đập vụn, dạng xốp) → số va chạm tăng → tốc độ tăng.

▸ e) Chất xúc tác

Chất xúc tác làm tăng tốc độ bằng cách giảm năng lượng hoạt hoá $E_a$. Nhiều hạt hơn đạt đủ năng lượng để va chạm hiệu quả → tốc độ tăng.

Thực nghiệm cho thấy: khi tăng nhiệt độ thêm $10°\text{C}$, tốc độ phản ứng thường tăng từ 2 đến 4 lần.

Trong đó $\gamma$ là hệ số nhiệt độ Van't Hoff (thường $\gamma = 2 \div 4$). $\gamma$ càng lớn → ảnh hưởng của nhiệt độ càng mạnh.

Trong đời sống và sản xuất, ta vận dụng kiến thức tốc độ phản ứng để kiểm soát các quá trình hoá học.

Để xem lý thuyết đầy đủ kèm phương pháp giải các dạng bài tập (tốc độ trung bình, biểu thức tốc độ, hệ số $\gamma$, giải thích thực tiễn) cùng sơ đồ tư duy và bảng sai lầm thường gặp, hãy đọc bài viết bên dưới:

Sau khi đã nắm vững lý thuyết, các em hãy chuyển sang tab Bài Tập để luyện 24 câu bám sát chương trình SGK Hoá Học 10!