I. Khái niệm

Nguồn lực phát triển kinh tế của một lãnh thổ là sức mạnh tổng hợp được tích luỹ từ:

• Vị trí địa lí
• Lịch sử – văn hoá
• Tài nguyên thiên nhiên
• Nguồn lao động
• Các tài sản hiện có và tiềm năng của những tài sản hình thành trong tương lai
• Bao gồm cả nguồn lực từ bên ngoài có thể huy động

→ Nhằm phục vụ cho việc phát triển kinh tế của lãnh thổ đó.

II. Phân loại

Nguồn lực phát triển kinh tế rất đa dạng, có thể phân loại theo 2 cách:

• Theo nguồn gốc: vị trí địa lí, tự nhiên, kinh tế – xã hội
• Theo phạm vi lãnh thổ: bên trong và bên ngoài lãnh thổ

[Gợi ý chèn sơ đồ phân loại nguồn lực phát triển kinh tế]

1. Nguồn lực bên trong lãnh thổ

2. Nguồn lực từ bên ngoài lãnh thổ

• Vốn đầu tư nước ngoài
• Nguồn nhân lực nước ngoài
• Thị trường nước ngoài
• Khoa học – công nghệ nước ngoài,…

III. Vai trò của nguồn lực

• Mỗi nguồn lực có vai trò nhất định đối với phát triển kinh tế.
• Ở mỗi ngành, mỗi giai đoạn phát triển, các nguồn lực có mức độ tác động đến phát triển kinh tế khác nhau.

1. Các nguồn lực bên trong

→ Có vai trò quyết định đối với sự phát triển kinh tế của một lãnh thổ.

a) Vị trí địa lí

• Có thể tạo điều kiện thuận lợi hay gây khó khăn trong việc trao đổi, hợp tác cùng phát triển giữa các lãnh thổ.
• Đặc biệt quan trọng trong xu thế hội nhập của nền kinh tế.

b) Nguồn lực tự nhiên

• Là yếu tố đầu vào để sản xuất ra hàng hoá, dịch vụ giúp phát triển kinh tế.
• Sự giàu có và đa dạng về tài nguyên thiên nhiên tạo lợi thế quan trọng cho sự phát triển.

c) Nguồn lực kinh tế – xã hội

→ Đóng vai trò trực tiếp và quyết định đối với sự phát triển kinh tế – xã hội của một lãnh thổ.

• Nguồn lao động:
  • Là nguồn lực có vai trò quan trọng nhất trong sự phát triển của nền kinh tế.
  • Nguồn lao động đông đảo, có chất lượng cao là nền tảng vững chắc để chuyển dịch nền kinh tế sang kinh tế tri thức, định hướng phát triển bền vững.
• Vốn đầu tư, chính sách và khoa học – công nghệ,…
  • Tạo ra môi trường sản xuất hiện đại, linh hoạt.
  • Giúp tăng năng suất lao động.

2. Các nguồn lực từ bên ngoài lãnh thổ

• Việc tận dụng, thu hút vốn đầu tư, nguồn nhân lực, tri thức và sản phẩm khoa học – công nghệ, thị trường từ bên ngoài lãnh thổ,… sẽ tạo thêm sức mạnh cho sự phát triển kinh tế.
• Đặc biệt quan trọng trong thời kì kinh tế tri thức và các xu hướng hợp tác hoá, quốc tế hoá ngày càng mở rộng.

3. Kết luận

• Việc kết hợp giữa nguồn lực bên trong và nguồn lực từ bên ngoài một cách hợp lí, sẽ giúp phát triển kinh tế của một lãnh thổ diễn ra nhanh và bền vững.

Bảng ôn tập các đặc điểm quan trọng

Sơ đồ tóm tắt bài học

Khái niệm

• Nguồn lực = sức mạnh tổng hợp từ:
  • Vị trí địa lí
  • Lịch sử – văn hoá
  • Tài nguyên thiên nhiên
  • Nguồn lao động
  • Tài sản hiện có + tiềm năng trong tương lai
  • Nguồn lực từ bên ngoài
• Mục đích: phục vụ phát triển kinh tế của lãnh thổ

Phân loại

• Theo nguồn gốc: vị trí địa lí – tự nhiên – kinh tế – xã hội
• Theo phạm vi lãnh thổ:
  • Bên trong lãnh thổ:
    • Vị trí địa lí (tự nhiên, kinh tế, chính trị)
    • Nguồn lực tự nhiên (đất, nước, khí hậu, sinh vật, khoáng sản, biển,…)
    • Nguồn lực kinh tế – xã hội (vốn, chính sách, lịch sử-văn hoá, lao động, thị trường,…)
  • Bên ngoài lãnh thổ:
    • Vốn đầu tư nước ngoài
    • Nguồn nhân lực nước ngoài
    • Thị trường nước ngoài
    • Khoa học – công nghệ nước ngoài

Vai trò

• Nguồn lực bên trong → quyết định phát triển kinh tế
  • Vị trí địa lí: thuận lợi/khó khăn cho trao đổi, hợp tác (quan trọng trong hội nhập)
  • Tự nhiên: yếu tố đầu vào sản xuất; giàu + đa dạng = lợi thế
  • Kinh tế – xã hội: trực tiếp và quyết định
    • Lao động: quan trọng nhất (nền tảng kinh tế tri thức)
    • Vốn + chính sách + KH-CN: tăng năng suất
• Nguồn lực bên ngoài → tạo thêm sức mạnh
  • Vốn, nhân lực, tri thức, KH-CN, thị trường nước ngoài
  • Quan trọng trong thời kì kinh tế tri thức + hợp tác hoá, quốc tế hoá
• Kết hợp hợp lí bên trong + bên ngoài → phát triển nhanh và bền vững

ThS. Trần Ngọc Báu

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Địa Lí THPT

Trình độ: Thạc sĩ Địa lý, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ GIS, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 11+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Cầu Giấy