I. Tác động của công nghiệp tới môi trường

1. Tác động tích cực

• Công nghiệp có tác động lớn tới môi trường như tạo ra môi trường mới, góp phần cải thiện chất lượng môi trường.

2. Tác động tiêu cực

• Một số hoạt động sản xuất công nghiệp hiện nay do sử dụng công nghệ lạc hậu nên có tác động tiêu cực tới môi trường.
• Trong quá trình sản xuất, hoạt động công nghiệp sẽ đưa vào môi trường các chất thải, làm phá vỡ chu trình cân bằng vật chất của môi trường, gây ô nhiễm môi trường.

Các tác động tiêu cực cụ thể:

a) Ô nhiễm môi trường không khí

• Khí thải từ các cơ sở công nghiệp gây ô nhiễm môi trường không khí.
• Phát thải khí nhà kính (nhất là do đốt cháy năng lượng hoá thạch để tạo ra điện) → gây hiệu ứng nhà kính → làm biến đổi khí hậu.
• Giải pháp: áp dụng công nghệ cao nhằm tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng tái tạo,…

b) Ô nhiễm môi trường nước, đất

• Nước thải công nghiệp (nhất là nước thải chưa được xử lí) chứa nhiều hoá chất độc hại → gây ô nhiễm môi trường nước, đất,…
• Giải pháp: trong quá trình sản xuất công nghiệp cần áp dụng các tiêu chuẩn kĩ thuật và đảm bảo xử lí chất thải trước khi thải ra môi trường.

c) Chất thải khó phân huỷ

• Phần lớn sản phẩm và chất thải của ngành công nghiệp là những vật liệu khó phân huỷ.
• Sau khi sử dụng, những vật liệu này sẽ tồn tại trong môi trường thời gian dài, ảnh hưởng xấu, lâu dài đến môi trường.
• Giải pháp: việc phân loại và tái chế rác thải công nghiệp đang được các quốc gia quan tâm.

II. Phát triển năng lượng tái tạo

1. Lí do phải phát triển năng lượng tái tạo

• Việc sử dụng năng lượng hoá thạch làm cạn kiệt tài nguyên và gây ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu.
• → Các quốc gia trên thế giới ngày càng chú trọng phát triển các nguồn năng lượng tái tạo.

2. Các nguồn năng lượng tái tạo

Các nguồn năng lượng tái tạo gồm:

• Sức nước
• Sức gió
• Ánh sáng mặt trời
• Địa nhiệt
• Nhiên liệu sinh học
• Và các nguồn năng lượng khác có khả năng tái tạo.

3. Mục đích đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo

• Đảm bảo nguồn cung cấp năng lượng cho các ngành công nghiệp khác.
• Đảm bảo an ninh năng lượng cho mỗi quốc gia.
• Góp phần giảm phát thải khí nhà kính, giảm nhẹ biến đổi khí hậu.

4. Quốc gia phát triển mạnh năng lượng tái tạo

• Hoa Kỳ, Nhật Bản, các nước châu Âu,…

III. Định hướng phát triển công nghiệp trong tương lai

Để đáp ứng nhu cầu sản xuất, tiêu dùng và để bảo vệ môi trường, ngành công nghiệp trong tương lai cần phát triển theo hướng bền vững với 3 định hướng chính:

1. Chuyển đổi sang công nghiệp công nghệ cao

• Chuyển dần từ các ngành công nghiệp truyền thống sang các ngành công nghiệp có kĩ thuật, công nghệ cao.
• Ứng dụng các thành tựu của công nghệ để tối ưu hoá quy trình, phương thức sản xuất.

2. Phát triển theo hướng tăng trưởng xanh

• Tạo ra sản phẩm bằng các quy trình không gây ô nhiễm.
• Tiết kiệm nguồn năng lượng và tài nguyên thiên nhiên.
• Giảm lượng chất thải.

3. Đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo

• Đẩy mạnh sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo trong sản xuất công nghiệp.

Bảng ôn tập các đặc điểm quan trọng

Sơ đồ tóm tắt bài học

Tác động của công nghiệp tới môi trường

• Tác động tích cực: tạo môi trường mới; cải thiện chất lượng môi trường
• Tác động tiêu cực (do công nghệ lạc hậu):
  • Ô nhiễm không khí: khí thải; khí nhà kính (đốt năng lượng hoá thạch) → hiệu ứng nhà kính → biến đổi khí hậu → Giải pháp: công nghệ cao, tiết kiệm năng lượng, dùng năng lượng tái tạo
  • Ô nhiễm nước, đất: nước thải chưa xử lí, hoá chất độc hại → Giải pháp: tiêu chuẩn kĩ thuật + xử lí chất thải trước khi thải
  • Chất thải khó phân huỷ: tồn tại lâu dài, ảnh hưởng xấu → Giải pháp: phân loại và tái chế

Phát triển năng lượng tái tạo

• Lí do: năng lượng hoá thạch cạn kiệt + ô nhiễm + biến đổi khí hậu
• Các nguồn: sức nước – sức gió – ánh sáng mặt trời – địa nhiệt – nhiên liệu sinh học
• Mục đích:
  • Đảm bảo nguồn cung năng lượng cho các ngành CN khác
  • Đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia
  • Giảm phát thải khí nhà kính, giảm nhẹ biến đổi khí hậu
• Quốc gia tiêu biểu: Hoa Kỳ, Nhật Bản, các nước châu Âu

Định hướng phát triển công nghiệp trong tương lai (phát triển bền vững)

• Chuyển từ CN truyền thống → CN kĩ thuật, công nghệ cao → tối ưu hoá quy trình, phương thức sản xuất
• Phát triển theo hướng tăng trưởng xanh: quy trình không gây ô nhiễm, tiết kiệm năng lượng + tài nguyên, giảm chất thải
• Đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo

ThS. Trần Ngọc Báu

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Địa Lí THPT

Trình độ: Thạc sĩ Địa lý, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ GIS, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 11+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Cầu Giấy