Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Mở đầu trang 148
Đề bài: Mỗi sinh vật từ khi hình thành, sinh ra và lớn lên đều trải qua quá trình sinh trưởng và phát triển. Vậy quá trình sinh trưởng và phát triển là gì? Các quá trình này diễn ra như thế nào?
Lời giải:
Em có thể trả lời ngắn gọn:
- Sinh trưởng là sự tăng về kích thước và khối lượng của cơ thể.
- Phát triển bao gồm sinh trưởng, phân hoá tế bào, phát sinh hình thái cơ quan và cơ thể.
- Hai quá trình này diễn ra đan xen, gắn liền với nhau trong suốt vòng đời của sinh vật.
(Nội dung này sẽ được làm rõ ở các phần sau của bài.)
I. Sinh trưởng và phát triển ở sinh vật
1. Sinh trưởng, phát triển là gì?
Câu 1 trang 149
Đề bài: Phát biểu khái niệm sinh trưởng và phát triển.
Lời giải:
- Sinh trưởng là sự tăng về kích thước và khối lượng của cơ thể do sự tăng lên về số lượng và kích thước tế bào, nhờ đó cơ thể lớn lên.
- Phát triển bao gồm sinh trưởng, phân hoá tế bào, phát sinh hình thái cơ quan và cơ thể.
Câu 2 trang 149
Đề bài: Mô tả các dấu hiệu thể hiện sự sinh trưởng ở cây cam và ếch. Những biến đổi nào diễn ra trong đời sống của chúng thể hiện sự phát triển?
Lời giải:
- Dấu hiệu sinh trưởng:
- Cây cam: thân cao lên, to ra; rễ dài ra; lá to lên và ra nhiều cành, nhiều lá.
- Ếch: kích thước và khối lượng cơ thể tăng dần từ ấu trùng (nòng nọc) đến ếch trưởng thành.
- Biến đổi thể hiện sự phát triển:
- Cây cam: từ hạt → hạt nảy mầm → cây con → cây trưởng thành → ra hoa, kết quả (xuất hiện các cơ quan mới như hoa, quả, hạt).
- Ếch: từ trứng đã thụ tinh → ấu trùng (nòng nọc) → ếch trưởng thành (nòng nọc rụng đuôi, mọc chân để biến đổi thành ếch).
2. Các giai đoạn sinh trưởng và phát triển ở sinh vật
Câu 1 trang 149
Đề bài: Trình bày các giai đoạn sinh trưởng và phát triển của cây cam và ếch.
Lời giải:
Quan sát Hình 36.1, em thấy:
- Cây cam trải qua các giai đoạn:Hạt → Hạt nảy mầm → Cây con → Cây trưởng thành → Ra hoa, kết quả → (tạo hạt mới).
- Ếch trải qua các giai đoạn:Trứng đã thụ tinh → Ấu trùng (nòng nọc) → Ếch trưởng thành.
Câu 2 trang 149
Đề bài: Sinh trưởng và phát triển có mối quan hệ với nhau như thế nào?
Lời giải:
- Sinh trưởng và phát triển có mối quan hệ chặt chẽ, đan xen với nhau:
- Sinh trưởng tạo điều kiện cho phát triển.
- Phát triển dựa trên cơ sở của sinh trưởng.
→ Nếu không có sinh trưởng thì sẽ không có phát triển và ngược lại.
II. Mô phân sinh và chức năng của mô phân sinh
Câu hỏi trang 150
Câu 1 trang 150
Đề bài: Quan sát Hình 36.2 và đọc thông tin mục II để hoàn thành nội dung theo mẫu Bảng 36.1.
Lời giải:
Em hoàn thành Bảng 36.1 như sau:
| Loại mô phân sinh | Vị trí | Vai trò |
|---|---|---|
| Mô phân sinh đỉnh | Ở đỉnh rễ và các chồi thân (chồi đỉnh và chồi nách). | Giúp thân, cành và rễ tăng lên về chiều dài. |
| Mô phân sinh bên | Nằm bên trong thân, cành và rễ. | Giúp thân, cành và rễ tăng lên về chiều ngang (to ra). |
Câu 2 trang 150
Đề bài: Tại sao nhiều loài thực vật không ngừng dài ra và to lên?
Lời giải:
- Thực vật có mô phân sinh – là nhóm tế bào chưa phân hoá, nên vẫn duy trì khả năng phân chia liên tục.
- Nhờ hoạt động của 2 loại mô phân sinh:
- Mô phân sinh đỉnh → cây dài ra (tăng chiều dài thân, cành, rễ).
- Mô phân sinh bên → cây to lên (tăng đường kính thân, cành, rễ).
→ Vì vậy, nhiều loài thực vật không ngừng dài ra và to lên trong suốt cuộc đời.
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu