Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Mở đầu trang 104
Đề bài: Cây xanh có ý nghĩa rất lớn đối với sự sống trên Trái Đất. Vậy chúng ta cần trồng và bảo vệ cây xanh như thế nào? Những yếu tố nào ảnh hưởng đến quá trình quang hợp ở cây xanh?
Lời giải:
Em có thể trả lời ngắn gọn:
- Cách trồng và bảo vệ cây xanh: trồng cây đúng thời vụ, mật độ phù hợp; tưới nước, bón phân đầy đủ; không bẻ cành, hái lá; phòng trừ sâu bệnh.
- Các yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp: ánh sáng, nước, khí carbon dioxide và nhiệt độ.
(Nội dung này sẽ được làm rõ ở các phần sau của bài.)
I. Một số yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp
1. Ánh sáng
Câu hỏi trang 104
Đề bài: Hãy kể tên những loài cây ưa bóng và ưa sáng khác mà em biết.
Lời giải:
- Cây ưa sáng (sống ở nơi nhiều ánh sáng): bạch đàn, xà cừ, hướng dương, ngô, lúa, mía, đậu, phượng vĩ, bằng lăng,…
- Cây ưa bóng (sống ở nơi bóng râm): vạn niên thanh, lưỡi hổ, trầu bà, dương xỉ, kim tiền, lan ý,…
3. Khí carbon dioxide
Câu hỏi trang 105
Đề bài: Quan sát Hình 23.2 và cho biết ảnh hưởng của nồng độ khí CO₂ đến quang hợp có giống nhau ở các loài cây không. Giải thích.
Lời giải:
- Trả lời: Ảnh hưởng của nồng độ khí CO₂ đến quang hợp không giống nhau ở các loài cây.
- Giải thích: Quan sát Hình 23.2, ở cùng một nồng độ CO₂, cường độ quang hợp của cây bí đỏ (1) luôn cao hơn cây đậu (2). Điều đó cho thấy mỗi loài cây có nhu cầu CO₂ khác nhau để thực hiện quang hợp.
Hoạt động trang 106
Câu 1 (hoạt động trang 106)
Đề bài: Đọc thông tin trong mục I, thảo luận nhóm và hoàn thành theo mẫu Bảng 23.1.
Lời giải:
Em dựa vào lý thuyết 4 yếu tố ánh sáng, nước, CO₂, nhiệt độ để điền bảng:
| Yếu tố | Ảnh hưởng đến quang hợp |
|---|---|
| Ánh sáng | Khi cường độ ánh sáng tăng thì hiệu quả quang hợp tăng và ngược lại. Nếu ánh sáng quá mạnh sẽ làm “đốt nóng” lá, giảm quang hợp. Mỗi loài cây có nhu cầu ánh sáng khác nhau (cây ưa sáng, cây ưa bóng). |
| Nước | Nước vừa là nguyên liệu của quang hợp, vừa điều tiết đóng – mở khí khổng. Thiếu nước → khí khổng đóng → CO₂ vào lá ít → quang hợp giảm. Đủ nước → khí khổng mở → CO₂ khuếch tán vào lá dễ → quang hợp tăng. |
| Khí carbon dioxide | Nồng độ CO₂ tăng thì quang hợp tăng và ngược lại. CO₂ quá cao (~0,2%) làm cây chết vì ngộ độc; CO₂ quá thấp thì quang hợp không xảy ra. |
| Nhiệt độ | Thuận lợi nhất là từ 25 °C đến 35 °C. Nhiệt độ quá cao (trên 40 °C) hoặc quá thấp (dưới 10 °C) sẽ làm giảm hoặc ngừng hẳn quá trình quang hợp. |
Câu 2 (hoạt động trang 106)
Đề bài: Giải thích vì sao nên trồng cây đúng thời vụ và đảm bảo mật độ phù hợp.
Lời giải:
- Trồng đúng thời vụ: giúp cây gặp điều kiện ánh sáng, nhiệt độ, nước thuận lợi → quang hợp tốt → cây sinh trưởng nhanh, cho năng suất cao.
- Mật độ phù hợp: giúp các cây không che ánh sáng của nhau, mỗi cây đều có đủ không gian và khí CO₂ → quang hợp hiệu quả. Nếu trồng quá dày, cây sẽ thiếu ánh sáng; quá thưa thì lãng phí đất.
Câu 3 (hoạt động trang 106)
Đề bài: Ở những khu công nghiệp hay nơi có nhiều nhà máy, nồng độ khí carbon dioxide thường tăng cao. Quang hợp của cây trồng tại đó bị ảnh hưởng như thế nào?
Lời giải:
- Ở mức tăng vừa phải, nồng độ CO₂ cao có thể giúp quang hợp tăng.
- Tuy nhiên, ở các khu công nghiệp, CO₂ thường tăng quá cao (có thể vượt 0,2%) → cây bị ngộ độc, có thể chết.
- Ngoài ra, khí thải nhà máy còn chứa nhiều bụi và khí độc bám vào lá, làm bít khí khổng → cây không trao đổi khí được → quang hợp giảm mạnh.
Câu 4 (hoạt động trang 106)
Đề bài: Vào những ngày nắng nóng hoặc trời rét đậm, người làm vườn thường che nắng hoặc chống rét (ủ ấm gốc) cho cây. Em hãy giải thích ý nghĩa của việc làm đó.
Lời giải:
Quang hợp diễn ra thuận lợi nhất ở 25–35 °C. Vì vậy:
- Ngày nắng nóng → che nắng: giúp giảm nhiệt độ cho cây, tránh nhiệt độ quá cao (trên 40 °C) làm lá bị đốt nóng, ngừng quang hợp.
- Trời rét đậm → ủ ấm gốc: giúp giữ ấm cho rễ và cây, tránh nhiệt độ quá thấp (dưới 10 °C) làm quang hợp ngừng và cây có thể chết rét.
→ Mục đích chung: giữ nhiệt độ trong khoảng thuận lợi để cây quang hợp tốt và sinh trưởng bình thường.
II. Vận dụng những hiểu biết về quang hợp trong việc trồng và bảo vệ cây xanh
Câu hỏi trang 106
Câu 1 trang 106
Đề bài: Trình bày biện pháp bảo vệ cây xanh trong trường học của em.
Lời giải:
Một số biện pháp bảo vệ cây xanh trong trường học:
- Không bẻ cành, hái lá, leo trèo lên cây.
- Tưới nước, bón phân đầy đủ cho cây.
- Trồng thêm cây xanh ở những khu vực còn trống.
- Nhổ cỏ, vệ sinh xung quanh gốc cây.
- Phát hiện cây bị sâu bệnh → báo thầy cô để xử lý kịp thời.
- Tuyên truyền cho các bạn cùng chung tay bảo vệ cây xanh.
Câu 2 trang 106
Đề bài: Tại sao ở các thành phố hoặc nơi đông dân cư sinh sống lại cần trồng nhiều cây xanh?
Lời giải:
Ở thành phố và nơi đông dân cư cần trồng nhiều cây xanh vì:
- Cây quang hợp hấp thụ CO₂ và thải ra O₂ → không khí trong lành hơn.
- Cây xanh hấp thụ bụi và khí độc, giúp giảm ô nhiễm không khí.
- Tán cây toả bóng mát, làm giảm nhiệt độ.
- Cây xanh tạo cảnh quan đẹp, giúp con người thư giãn, giảm căng thẳng.
Em có thể
Em có thể trang 107 – Ý 1
Đề bài: Thực hiện và tuyên truyền cho mọi người cùng trồng và bảo vệ cây xanh.
Lời giải:
Một số việc em có thể làm:
- Tự trồng cây ở vườn trường, sân nhà, ban công.
- Chăm sóc cây xanh: tưới nước, bón phân, bắt sâu cho cây.
- Không bẻ cành, hái lá, leo trèo lên cây.
- Tuyên truyền cho gia đình, bạn bè, hàng xóm cùng trồng và bảo vệ cây xanh.
- Tham gia các phong trào “Tết trồng cây”, ngày Chủ nhật xanh,…
Em có thể trang 107 – Ý 2
Đề bài: Vận dụng được những hiểu biết về quang hợp vào việc trồng, chăm sóc và bảo vệ cây xanh.
Lời giải:
Em vận dụng kiến thức 4 yếu tố ảnh hưởng đến quang hợp để chăm sóc cây tốt hơn:
- Ánh sáng: đặt cây ở nơi có ánh sáng phù hợp (cây ưa sáng ở ngoài trời, cây ưa bóng ở trong nhà).
- Nước: tưới nước đầy đủ, không để cây bị khô hạn hoặc úng nước.
- Khí CO₂: giữ lá cây sạch (lau bụi) để khí khổng không bị bít, cây dễ trao đổi khí.
- Nhiệt độ: che nắng cho cây vào ngày nắng nóng, ủ ấm gốc vào trời rét đậm.
- Trồng đúng thời vụ, đúng mật độ để cây phát triển tốt và cho năng suất cao.
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu