Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Mở đầu trang 101
Đề bài: Thực vật có khả năng tự tổng hợp chất hữu cơ cung cấp cho cơ thể và nhiều sinh vật khác trên Trái Đất. Khả năng kì diệu đó được gọi là quang hợp. Vậy quang hợp diễn ra ở đâu trong cơ thể thực vật? Thực vật thực hiện được quá trình đó bằng cách nào?
Lời giải:
Em có thể trả lời ngắn gọn:
- Quang hợp diễn ra ở đâu? Quang hợp diễn ra chủ yếu ở lá cây, cụ thể là trong bào quan lục lạp (chứa diệp lục).
- Bằng cách nào? Lá cây sử dụng nước và khí carbon dioxide lấy từ môi trường, nhờ năng lượng ánh sáng được diệp lục hấp thụ, để tổng hợp nên chất hữu cơ (glucose, tinh bột) và giải phóng oxygen ra ngoài môi trường.
I. Khái quát về quang hợp
1. Khái niệm quang hợp
Hoạt động trang 101
Câu 1 (hoạt động trang 101)
Đề bài: Quan sát Hình 22.1 rồi hoàn thành nội dung theo mẫu Bảng 22.1.
Lời giải:
Em quan sát các mũi tên đi vào và đi ra trên Hình 22.1 để xác định:
| Nguyên liệu (chất lấy vào) | Sản phẩm (chất tạo ra) | Các yếu tố tham gia |
|---|---|---|
| Nước, carbon dioxide | Glucose (và tinh bột), oxygen | Ánh sáng, diệp lục |
Câu 2 (hoạt động trang 101)
Đề bài: Dựa vào kết quả ở câu 1, phát biểu khái niệm và viết phương trình tổng quát quá trình quang hợp.
Lời giải:
Khái niệm: Quang hợp là quá trình lá cây sử dụng nước và carbon dioxide nhờ năng lượng ánh sáng được diệp lục hấp thụ để tổng hợp chất hữu cơ (glucose, tinh bột) và giải phóng oxygen.
Phương trình tổng quát:
$$\text{Nước} + \text{Carbon dioxide} \xrightarrow[\text{Diệp lục}]{\text{Ánh sáng}} \text{Glucose} + \text{Oxygen}$$
3. Mối quan hệ giữa trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng trong quang hợp
Câu hỏi trang 102
Câu hỏi trang 102
Đề bài: Quan sát Hình 22.2 và đọc thông tin trên để trả lời câu hỏi: Những chất nào được trao đổi giữa tế bào lá với môi trường và dạng năng lượng nào được chuyển hoá trong quá trình quang hợp?
Lời giải:
a) Các chất được trao đổi giữa tế bào lá với môi trường:
- Chất lấy vào: nước (H₂O) và carbon dioxide (CO₂).
- Chất thải ra: oxygen (O₂).
b) Dạng năng lượng được chuyển hoá:
- Quang năng (năng lượng ánh sáng mặt trời) được chuyển hoá thành hoá năng dự trữ trong các hợp chất hữu cơ (glucose, tinh bột).
II. Vai trò của lá cây với chức năng quang hợp
Hoạt động trang 103
Câu 1 (hoạt động trang 103)
Đề bài: Đọc thông tin trên và quan sát Hình 22.3 rồi hoàn thành nội dung theo mẫu Bảng 22.2.
Lời giải:
Em dựa vào đoạn lý thuyết về vai trò của lá cây và Hình 22.3 để điền bảng:
| Bộ phận | Đặc điểm | Vai trò trong quang hợp |
|---|---|---|
| Phiến lá | Dạng bản mỏng, diện tích bề mặt lớn | Giúp lá thu nhận được nhiều ánh sáng |
| Lục lạp | Chứa các hạt diệp lục | Hấp thụ và chuyển hoá năng lượng ánh sáng; là nơi tổng hợp chất hữu cơ |
| Gân lá | Phân bố khắp phiến lá | Vận chuyển nguyên liệu (nước) và sản phẩm (chất hữu cơ) của quang hợp |
| Khí khổng | Nằm trên lớp biểu bì của lá | Là nơi CO₂ đi từ ngoài vào lá và O₂ đi từ lá ra ngoài môi trường |
Câu 2 (hoạt động trang 103)
Đề bài: Ở các loài cây có lá biến đổi như xương rồng, cành giao,… bộ phận nào trên cây sẽ thực hiện quá trình quang hợp?
Lời giải:
Ở những cây này, lá đã biến đổi (xương rồng có lá biến thành gai; cành giao có lá tiêu giảm rất nhỏ) nên không thể đảm nhận chức năng quang hợp.
→ Khi đó, thân cây (phần có màu xanh vì chứa diệp lục) sẽ thay lá thực hiện quá trình quang hợp.
Em có thể
Em có thể trang 103 – Ý 1
Đề bài: Giải thích được vì sao nhiều loại cây trồng trong nhà vẫn có thể sống được bình thường dù không có ánh nắng mặt trời. Giải thích được ý nghĩa của việc để cây xanh trong phòng khách.
Lời giải:
a) Vì sao cây trồng trong nhà vẫn sống được dù không có nắng mặt trời?
- Đó thường là những loài cây ưa bóng – nhu cầu ánh sáng thấp.
- Trong nhà vẫn có ánh sáng từ đèn điện và ánh sáng tự nhiên lọt qua cửa sổ → đủ để cây quang hợp ở mức tối thiểu, duy trì sự sống.
b) Ý nghĩa của việc để cây xanh trong phòng khách:
- Cây quang hợp hấp thụ CO₂ và thải ra O₂ → giúp không khí trong phòng trong lành hơn.
- Cây xanh tạo cảm giác mát mẻ, thư giãn, làm đẹp không gian sống.
Em có thể trang 103 – Ý 2
Đề bài: Vận dụng được những hiểu biết về vai trò của lá cây đối với quang hợp để có biện pháp chăm sóc và bảo vệ lá cây nói riêng và cây trồng nói chung.
Lời giải:
Một số biện pháp chăm sóc và bảo vệ lá cây:
- Tưới nước đầy đủ để cung cấp nguyên liệu cho quang hợp.
- Bón phân hợp lý giúp lá phát triển khoẻ mạnh.
- Đặt cây ở nơi có đủ ánh sáng thích hợp với từng loại cây.
- Thường xuyên lau bụi trên lá để khí khổng không bị bít, giúp cây trao đổi khí tốt.
- Không bẻ, hái lá tuỳ tiện, tránh làm tổn thương lá.
- Phòng trừ sâu bệnh hại lá kịp thời.
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu