Lý thuyết Lịch sử 7 Bài 9: Đất nước buổi đầu độc lập (939 – 967)

1. Ngô Quyền dựng nền độc lập

a) Sự thành lập chính quyền

  • Năm 939, sau chiến thắng Bạch Đằng, Ngô Quyền:
    • Bỏ chức Tiết độ sứ.
    • Xưng Vương.
    • Đóng đô ở Cổ Loa (thành phố Hà Nội).

b) Tổ chức chính quyền

  • Ở trung ương:
    • Vua là người đứng đầu, có quyền quyết định mọi việc.
    • Dưới vua có các quan văn, quan võ phụ trách từng công việc.
  • Ở địa phương: Vua giao các tướng lĩnh trấn giữ các châu quan trọng.

c) Đời sống xã hội và văn hoá

  • Đất nước được yên bình.
  • Văn hoá dân tộc được chú ý khôi phục.

d) Ý nghĩa

  • Nền độc lập dân tộc được khẳng định.
  • Tạo ra nền tảng căn bản cho công cuộc phát triển đất nước sau này.

2. Công cuộc thống nhất đất nước của Đinh Bộ Lĩnh và sự thành lập nhà Đinh

a) Tình hình đất nước sau khi Ngô Quyền mất

  • Năm 944, Ngô Quyền mất, chính quyền nhà Ngô suy yếu nhanh chóng.
  • Nhân cơ hội đó, các thế lực hào trưởng địa phương nổi lên, mỗi người chiếm cứ một vùng.
  • Đến năm 965, chính quyền nhà Ngô tan rã, đất nước lâm vào tình trạng cát cứ của 12 sứ quân.
Lược đồ cát cứ của 12 sứ quân
Lược đồ cát cứ của 12 sứ quân

b) Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước

  • Trong hoàn cảnh đó, tại đất Hoa Lư (tỉnh Ninh Bình) xuất hiện nhân vật Đinh Bộ Lĩnh.
  • Với tài năng của mình, lại được nhân dân ủng hộ, Đinh Bộ Lĩnh đánh đâu thắng đó, được tôn là Vạn Thắng Vương.
  • Trong 2 năm (966 – 967), bằng các biện pháp vừa mềm dẻo vừa cứng rắn, ông đã lần lượt dẹp yên các sứ quân.

c) Thành lập nhà Đinh

  • Chấm dứt tình trạng cát cứ.
  • Thống nhất đất nước.
  • Sau đó lập ra nhà Đinh.
Đền thờ Đinh Tiên Hoàng thuộc Quần thể di tích danh thắng Tràng An – được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá và thiên nhiên thế giới năm 2014
Đền thờ Đinh Tiên Hoàng thuộc Quần thể di tích danh thắng Tràng An – được UNESCO ghi danh là Di sản văn hoá và thiên nhiên thế giới năm 2014

Bảng ôn tập các cột mốc sự kiện quan trọng

Thời gian Sự kiện Ý nghĩa
Năm 938 Chiến thắng Bạch Đằng do Ngô Quyền lãnh đạo Chấm dứt hơn 1 000 năm Bắc thuộc, mở ra kỉ nguyên độc lập của dân tộc
Năm 939 Ngô Quyền bỏ chức Tiết độ sứ, xưng Vương, đóng đô ở Cổ Loa (Hà Nội) Khẳng định nền độc lập dân tộc, mở đầu thời kì nhà Ngô
Năm 944 Ngô Quyền mất Chính quyền nhà Ngô suy yếu nhanh chóng, các hào trưởng địa phương nổi lên
Năm 965 Chính quyền nhà Ngô tan rã Đất nước lâm vào tình trạng cát cứ của 12 sứ quân
Năm 966 – 967 Đinh Bộ Lĩnh lần lượt dẹp yên 12 sứ quân Chấm dứt tình trạng cát cứ, thống nhất đất nước
Sau năm 967 Đinh Bộ Lĩnh lập ra nhà Đinh Mở đầu một triều đại mới, đặt nền móng cho công cuộc xây dựng quốc gia thống nhất

Sơ đồ tư duy

Đất nước buổi đầu độc lập (939 – 967)

Ngô Quyền dựng nền độc lập (939)

  • Sự thành lập:
    • Năm 939: bỏ chức Tiết độ sứ, xưng Vương
    • Đóng đô ở Cổ Loa (Hà Nội)
  • Tổ chức chính quyền:
    • Trung ương: vua đứng đầu → các quan văn, quan võ
    • Địa phương: tướng lĩnh trấn giữ các châu quan trọng
  • Đời sống xã hội – văn hoá:
    • Đất nước yên bình
    • Văn hoá dân tộc được khôi phục
  • Ý nghĩa: khẳng định nền độc lập, tạo nền tảng phát triển

Công cuộc thống nhất của Đinh Bộ Lĩnh và sự thành lập nhà Đinh

  • Tình hình sau Ngô Quyền mất:
    • Năm 944: Ngô Quyền mất → nhà Ngô suy yếu
    • Hào trưởng địa phương nổi lên cát cứ
    • Năm 965: nhà Ngô tan rã → loạn 12 sứ quân
  • Đinh Bộ Lĩnh thống nhất đất nước:
    • Quê: Hoa Lư (tỉnh Ninh Bình)
    • Được nhân dân ủng hộ → tôn là Vạn Thắng Vương
    • 966 – 967: vừa mềm dẻo vừa cứng rắn → dẹp yên 12 sứ quân
  • Kết quả:
    • Chấm dứt cát cứ
    • Thống nhất đất nước
    • Lập ra nhà Đinh
Thầy Võ Thành Luận

Thầy Võ Thành Luận

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2

Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn