Chuỗi thức ăn là một dãy các loài có quan hệ dinh dưỡng với nhau; mỗi loài là một mắt xích, tiêu thụ mắt xích phía trước và bị mắt xích phía sau tiêu thụ.

▸ Hai loại chuỗi thức ăn

• Loại 1 – khởi đầu bằng sinh vật sản xuất (vai trò chính trong chuyển hóa vật chất, năng lượng):

• Loại 2 – khởi đầu bằng sinh vật ăn mùn bã hữu cơ (sử dụng chất hữu cơ thải ra từ chuỗi loại 1, giúp khép kín vòng tuần hoàn vật chất):

Lưới thức ăn là tập hợp các chuỗi thức ăn được kết nối với nhau bằng những mắt xích chung.

Mắt xích chung là loài tham gia vào nhiều chuỗi thức ăn khác nhau (có thể ăn nhiều loài và/hoặc bị nhiều loài ăn).

▸ Độ phức tạp của lưới thức ăn thay đổi theo

Hình: Sơ đồ một lưới thức ăn (các chuỗi thức ăn nối nhau qua mắt xích chung)

Bậc dinh dưỡng của một loài là vị trí của loài đó trong chuỗi thức ăn, cho biết tương quan về năng lượng của loài so với các loài khác.

Bức xạ mặt trời chiếu vào Trái Đất chỉ khoảng 50% xuống được bề mặt, trong đó chỉ khoảng 1% được sinh vật sản xuất dùng để quang hợp – nhưng cũng đủ tạo ra khoảng 150 tỉ tấn chất hữu cơ mỗi năm.

▸ Năng lượng ở mỗi bậc dinh dưỡng

Tại mỗi bậc dinh dưỡng, năng lượng được phân thành: hô hấp (thất thoát dưới dạng nhiệt), tích lũy sinh khối, thất thoát qua vật chất rơi rụng (lá rụng, lông rụng, lột xác) và chất thải (phân, nước tiểu); chỉ một phần nhỏ được truyền lên bậc cao hơn.

Hiệu suất sinh thái là tỉ lệ phần trăm chuyển hóa năng lượng giữa các bậc dinh dưỡng trong hệ sinh thái.

Trong đó $E_{n+1}$ là năng lượng tích lũy ở bậc dinh dưỡng cao hơn, $E_n$ là năng lượng tích lũy ở bậc thấp hơn. Trung bình $H \approx 10\%$ (quy tắc 10%), thực tế dao động khoảng $5 - 20\%$.

Tháp sinh thái là biểu đồ hình tháp thể hiện số lượng, sinh khối hoặc năng lượng của các sinh vật ở mỗi bậc dinh dưỡng. Đáy tháp là bậc DD cấp 1 (sinh vật sản xuất).

Hình: Ba loại tháp sinh thái (số lượng – sinh khối – năng lượng)

▸ Lỗi thường gặp