I. Lịch sử là gì?

1. Khái niệm lịch sử

Lịch sử là những gì đã diễn ra trong quá khứ. Lịch sử loài người là toàn bộ những hoạt động của con người từ khi xuất hiện đến ngày nay, bao gồm cả lịch sử quá trình tương tác của con người với tự nhiên và quá trình con người tương tác với nhau.

Lịch sử được hiểu theo hai nghĩa khác nhau: hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức.

2. Hiện thực lịch sử

Hiện thực lịch sử là tất cả những gì đã diễn ra trong quá khứ. Do đó, hiện thực lịch sử tồn tại hoàn toàn khách quan, không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con người. Chúng ta có thể tìm hiểu, nhận thức và trình bày, tái hiện lịch sử theo các cách khác nhau chứ không thể thay đổi được hiện thực lịch sử.

3. Lịch sử được con người nhận thức

Lịch sử được con người nhận thức là những hiểu biết của con người về hiện thực lịch sử, được trình bày, tái hiện theo những cách khác nhau: kể chuyện, ghi chép, nghiên cứu, trình diễn, lập đài tưởng niệm, thực hành các nghi lễ, phong tục,…

4. Khoảng cách giữa hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức

Giữa hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức luôn có khoảng cách, tức là con người không thể nhận thức và tái hiện hoàn toàn đầy đủ hiện thực lịch sử đúng như nó đã xảy ra.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình hình trên. Lịch sử được con người nhận thức phụ thuộc vào:

• Nhu cầu và năng lực của người tìm hiểu lịch sử.
• Điều kiện và phương pháp để tìm hiểu lịch sử.
• Mức độ phong phú và xác thực của thông tin sử liệu thu thập được.
• Quan trọng hơn, phụ thuộc vào mục đích, thái độ, đạo đức và thế giới quan của người tìm hiểu, nghiên cứu lịch sử.

II. Sử học là gì?

1. Khái niệm Sử học

Sử học là khoa học nghiên cứu về quá khứ của loài người.

2. Đối tượng nghiên cứu của Sử học

Đối tượng nghiên cứu của Sử học là toàn bộ quá khứ của loài người. Đó là quá khứ của một cá nhân, một nhóm người, cộng đồng người hay một quốc gia, khu vực hoặc toàn thể nhân loại.

3. Chức năng của Sử học

Sử học có hai chức năng cơ bản:

a) Chức năng khoa học (nhận thức)

• Khôi phục các sự kiện lịch sử diễn ra trong quá khứ.
• Rút ra bản chất của các quá trình lịch sử để phát hiện quy luật vận động và phát triển của lịch sử.

b) Chức năng xã hội (giáo dục)

• Giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức.
• Rút ra bài học kinh nghiệm cho cuộc sống hiện tại.

4. Nhiệm vụ của Sử học

Sử học có ba nhiệm vụ cơ bản:

a) Nhiệm vụ nhận thức

Cung cấp tri thức khoa học, giúp con người tìm hiểu, khám phá hiện thực lịch sử một cách khách quan, khoa học, chân thực.

b) Nhiệm vụ giáo dục

• Góp phần truyền bá những giá trị và truyền thống tốt đẹp trong lịch sử cho thế hệ sau.
• Góp phần giáo dục đạo đức, tinh thần dân tộc, tình yêu quê hương, đất nước, bồi dưỡng lòng khoan dung, nhân ái,…

c) Nhiệm vụ dự báo

Thông qua việc tổng kết thực tiễn, rút ra các bài học kinh nghiệm,… Sử học góp phần dự báo về tương lai của đất nước, nhân loại,…

Sơ đồ tóm tắt bài học

Hiện thực lịch sử và lịch sử được con người nhận thức

Lịch sử là gì?

Khái niệm

• Những gì đã diễn ra trong quá khứ
• Toàn bộ hoạt động của con người từ khi xuất hiện đến nay
• Gồm tương tác giữa con người với tự nhiên và con người với nhau

Hai nghĩa của lịch sử

• Hiện thực lịch sử: tất cả những gì đã diễn ra trong quá khứ; tồn tại khách quan; không thể thay đổi
• Lịch sử được con người nhận thức: hiểu biết của con người về hiện thực lịch sử; tái hiện qua kể chuyện, ghi chép, nghiên cứu, đài tưởng niệm, nghi lễ, phong tục

Khoảng cách giữa hai loại

• Không thể nhận thức đầy đủ hiện thực lịch sử
• Nguyên nhân: nhu cầu và năng lực người tìm hiểu; điều kiện và phương pháp; mức độ phong phú, xác thực của sử liệu; mục đích, thái độ, đạo đức, thế giới quan của người nghiên cứu

Sử học là gì?

Khái niệm

• Khoa học nghiên cứu về quá khứ của loài người

Đối tượng nghiên cứu

• Toàn bộ quá khứ của loài người
• Cá nhân – nhóm người – cộng đồng – quốc gia – khu vực – toàn thể nhân loại

Chức năng

• Khoa học: khôi phục sự kiện; rút ra bản chất, quy luật vận động và phát triển của lịch sử
• Xã hội: giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức; rút ra bài học kinh nghiệm cho hiện tại

Nhiệm vụ

• Nhận thức: cung cấp tri thức khoa học, khách quan, chân thực
• Giáo dục: truyền bá giá trị, truyền thống; giáo dục đạo đức, tinh thần dân tộc, tình yêu quê hương, lòng khoan dung, nhân ái
• Dự báo: tổng kết thực tiễn, rút bài học, dự báo tương lai

Cô Ngô Thị Ánh Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Lịch sử, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 7+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Kim Liên