I. Sử học với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, di sản thiên nhiên

1. Mối quan hệ giữa Sử học với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, di sản thiên nhiên

Giá trị của các di sản thường thể hiện ở nhiều khía cạnh: lịch sử, văn hóa, kiến trúc, mĩ thuật, cảnh quan thiên nhiên,…

Việc sử dụng những phương pháp nghiên cứu của Sử học với tư cách là một khoa học có tính liên ngành đóng vai trò quan trọng nhất trong việc khẳng định giá trị của di sản đó.

Những kết quả nghiên cứu của Sử học về giá trị của di sản là cơ sở khoa học vững chắc cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di sản, đảm bảo các yêu cầu cốt lõi như:

• Đảm bảo tính nguyên trạng.
• Giữ được “yếu tố gốc cấu thành di tích”.
• Đảm bảo “tính xác thực”.
• Đảm bảo “tính toàn vẹn”.
• Đảm bảo “giá trị nổi bật”.

Như thế, di sản sẽ được bảo tồn và phát huy giá trị một cách bền vững, vì lợi ích chung của toàn xã hội.

2. Vai trò của công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, di sản thiên nhiên

a) Đối với di sản văn hóa vật thể

Di sản văn hóa vật thể gồm nhiều loại hình (thành quách, lăng tẩm, đình, đền, tháp, cung điện, nhà cổ,…), được xây dựng bằng nhiều chất liệu khác nhau (đất, đá, gạch, gỗ, tre, nứa, lá,…) nên có thể bị biến dạng, xuống cấp, hư hỏng theo thời gian,…

Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản góp phần quan trọng nhất trong việc hạn chế cũng như khắc phục có hiệu quả những tác động tiêu cực của điều kiện tự nhiên và của con người.

b) Đối với di sản văn hóa phi vật thể

Loại hình di sản văn hóa phi vật thể cũng đối mặt với nhiều thách thức và nguy cơ mai một.

Nhờ công tác bảo tồn di sản, thông qua một số biện pháp khác nhau (sưu tầm, lưu giữ, truyền dạy, trình diễn,…) mà những di sản đó được tái tạo, giữ gìn và được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

c) Đối với di sản thiên nhiên

Đối với di sản thiên nhiên, công tác bảo tồn và phát huy giá trị của di sản góp phần phát triển đa dạng sinh học, làm tăng giá trị khoa học của di sản.

Hơn nữa, khi di sản được bảo tồn và phát huy giá trị sẽ góp phần phát triển kinh tế – xã hội địa phương.

II. Sử học với sự phát triển du lịch

Trong xu thế hội nhập, toàn cầu hóa hiện nay, du lịch ngày càng phát huy thế mạnh và giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế – xã hội ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

1. Vai trò của lịch sử và văn hóa đối với sự phát triển du lịch

Những giá trị về lịch sử và văn hóa của mỗi dân tộc, của toàn nhân loại là nguồn tài nguyên quý báu của du lịch, đặc biệt là du lịch văn hóa.

Tài nguyên du lịch văn hóa bao gồm:

• Di tích lịch sử – văn hóa, di tích lịch sử cách mạng, khảo cổ, kiến trúc.
• Giá trị văn hóa truyền thống, lễ hội, văn nghệ dân gian và các giá trị văn hóa khác.
• Công trình lao động sáng tạo của con người có thể được sử dụng cho mục đích du lịch.

2. Vai trò của du lịch đối với công tác bảo tồn di tích lịch sử, di sản văn hóa

Trong mối quan hệ tương tác hai chiều, du lịch phát triển góp phần thúc đẩy việc bảo vệ di sản văn hóa, di tích lịch sử của các quốc gia.

Nhu cầu tham quan, tìm hiểu, trải nghiệm của du khách thôi thúc các cấp chính quyền và nhân dân quan tâm hơn đến việc gìn giữ, bảo tồn, phục dựng và phát huy những giá trị của di tích, di sản. Đó là sự chăm lo bảo tồn và phát huy nguồn lực cốt lõi cho sự phát triển bền vững, hiệu quả của ngành du lịch nói chung và du lịch văn hóa nói riêng.

Một phần doanh thu từ du lịch được tái đầu tư vào:

• Bảo tồn, tôn tạo, tôn vinh, phục dựng và quản lí di tích lịch sử – văn hóa, di sản vật thể.
• Di sản văn hóa phi vật thể được sưu tầm, nghiên cứu, phục dựng, truyền dạy và tổ chức trình diễn,…

Sơ đồ tư duy bài học

Vai trò của Sử học

Sử học với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, di sản thiên nhiên

Mối quan hệ giữa Sử học và công tác bảo tồn

• Giá trị di sản thể hiện ở nhiều khía cạnh: lịch sử, văn hóa, kiến trúc, mĩ thuật, cảnh quan thiên nhiên
• Phương pháp nghiên cứu liên ngành của Sử học giữ vai trò quan trọng nhất trong khẳng định giá trị di sản
• Kết quả nghiên cứu Sử học là cơ sở khoa học vững chắc cho bảo tồn
• 5 yêu cầu cốt lõi: tính nguyên trạng – yếu tố gốc – tính xác thực – tính toàn vẹn – giá trị nổi bật

Vai trò của công tác bảo tồn

• Di sản văn hóa vật thể (thành quách, lăng tẩm, đình, đền, tháp, cung điện, nhà cổ): hạn chế, khắc phục tác động tiêu cực của tự nhiên và con người
• Di sản văn hóa phi vật thể: sưu tầm, lưu giữ, truyền dạy, trình diễn – tái tạo, giữ gìn, lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác
• Di sản thiên nhiên: phát triển đa dạng sinh học, tăng giá trị khoa học
• Phát triển kinh tế – xã hội địa phương

Sử học với sự phát triển du lịch

Vai trò của lịch sử, văn hóa với du lịch

• Nguồn tài nguyên quý báu của du lịch, đặc biệt du lịch văn hóa
• Tài nguyên du lịch văn hóa: di tích lịch sử – văn hóa, di tích cách mạng, khảo cổ, kiến trúc; văn hóa truyền thống, lễ hội, văn nghệ dân gian; công trình lao động sáng tạo

Vai trò của du lịch với bảo tồn (quan hệ tương tác hai chiều)

• Nhu cầu của du khách thôi thúc chính quyền và nhân dân gìn giữ, bảo tồn, phục dựng, phát huy di tích, di sản
• Doanh thu du lịch được tái đầu tư vào: bảo tồn, tôn tạo, phục dựng, quản lí di sản vật thể; sưu tầm, nghiên cứu, truyền dạy, trình diễn di sản phi vật thể

Cô Ngô Thị Ánh Ngọc

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Lịch sử, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 7+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Kim Liên