Mục lục [Ẩn]
Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
1. Nước Mỹ từ năm 1945 đến năm 1991
a) Chính trị
Đối nội:
- Nước Mỹ vẫn duy trì nền dân chủ tư sản với chế độ hai đảng thay nhau cầm quyền (Đảng Dân chủ và Đảng Cộng hoà).
- Từ năm 1945 đến năm 1991, Mỹ thực hiện chính sách đối nội nhất quán nhằm mục tiêu phát triển kinh tế, ổn định xã hội.
- Đồng thời, chính quyền Mỹ luôn thực hiện chính sách ngăn chặn, đàn áp phong trào đấu tranh của các lực lượng tiến bộ ở trong nước.
Đối ngoại:
- Mỹ tập trung triển khai Chiến lược toàn cầu nhằm chống phá các nước xã hội chủ nghĩa, đàn áp phong trào giải phóng dân tộc và thực hiện tham vọng làm bá chủ thế giới.
- Mỹ lôi kéo các nước nhận viện trợ, thành lập các khối quân sự như: Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương – NATO (1949), khối SEATO ở Đông Nam Á (1954),… và thiết lập chính quyền tay sai thân Mỹ ở nhiều quốc gia trên thế giới.
- Từ những năm 70 của thế kỉ XX, Mỹ tìm cách cải thiện quan hệ với Liên Xô (hạn chế chạy đua vũ trang) và với Trung Quốc (qua chuyến thăm của Tổng thống Ních-xơn).
- Năm 1989, Mỹ và Liên Xô cùng tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh.
b) Kinh tế
- Từ năm 1945 đến năm 1991, Mỹ vẫn luôn giữ vững vị thế cường quốc kinh tế số một thế giới, nhưng tỉ trọng kinh tế của Mỹ trong nền kinh tế thế giới giảm dần.
- Những năm 1945 – 1950: kinh tế Mỹ chiếm ưu thế tuyệt đối trong nền kinh tế thế giới.
- Từ năm 1950 đến năm 1991: kinh tế Mỹ không còn chiếm ưu thế tuyệt đối do sự vươn lên của các nước Tây Âu và Nhật Bản.
Dẫn chứng tiêu biểu:
- Năm 1948: sản lượng công nghiệp của Mỹ chiếm 56% tổng sản lượng công nghiệp toàn thế giới; sản lượng nông nghiệp gấp 2 lần sản lượng nông nghiệp của Anh, Pháp, Tây Đức, I-ta-li-a và Nhật Bản cộng lại; Mỹ nắm giữ 3/4 dự trữ vàng của thế giới.
- Năm 1973: Mỹ chỉ còn chiếm 39,8% tổng sản lượng công nghiệp toàn thế giới; dự trữ vàng còn 11,9 tỉ USD (1974).
2. Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991
Tình hình chính trị, kinh tế các nước Tây Âu được chia thành ba giai đoạn: 1945 – 1950, 1950 – 1973 và 1973 – 1991.
Tóm tắt tình hình chính trị, kinh tế các nước Tây Âu (1945 – 1991):
| Lĩnh vực | Giai đoạn 1945 – 1950 | Giai đoạn 1950 – 1973 | Giai đoạn 1973 – 1991 |
|---|---|---|---|
| Chính trị | – Củng cố, tăng cường chính quyền của giai cấp tư sản.
– Liên minh chặt chẽ với Mỹ, tham gia khối NATO. – Khôi phục sự thống trị tại các thuộc địa cũ. |
– Tiếp tục liên minh chặt chẽ với Mỹ (tiêu biểu là Anh).
– Tìm cách giảm bớt sự lệ thuộc vào Mỹ (tiêu biểu là Pháp). |
Thúc đẩy liên kết chính trị, đặt nền móng cho quá trình nhất thể hoá Tây Âu với thoả thuận về việc thành lập Liên minh châu Âu – EU (1991). |
| Kinh tế | – Khôi phục kinh tế, nhận viện trợ của Mỹ (khoảng 13 tỉ USD) theo Kế hoạch Mác-san; năm 1950, kinh tế phục hồi, đạt mức trước chiến tranh.
– Lệ thuộc chặt chẽ vào Mỹ. |
– Tăng trưởng cao, vươn lên trở thành một trong ba trung tâm kinh tế – tài chính của thế giới.
– Xuất hiện xu hướng liên kết: thành lập Cộng đồng Than – Thép châu Âu (1951), Cộng đồng Kinh tế châu Âu (1957),… |
– Tăng trưởng thấp, nhưng vẫn là một trong những trung tâm kinh tế – tài chính của thế giới.
– Thông qua quyết định xây dựng thị trường tiền tệ với đồng tiền chung duy nhất (ơ-rô) (1991). |
Bảng ôn tập các cột mốc sự kiện quan trọng
| Mốc thời gian | Sự kiện |
|---|---|
| Năm 1948 | Sản lượng công nghiệp Mỹ chiếm 56% toàn thế giới; nắm 3/4 dự trữ vàng thế giới |
| Năm 1949 | Mỹ và Tây Âu thành lập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương – NATO |
| Năm 1950 | Kinh tế Tây Âu phục hồi, đạt mức trước chiến tranh (nhờ Kế hoạch Mác-san) |
| Năm 1951 | Thành lập Cộng đồng Than – Thép châu Âu |
| Năm 1954 | Mỹ thành lập khối SEATO ở Đông Nam Á |
| Năm 1957 | Thành lập Cộng đồng Kinh tế châu Âu |
| Những năm 70 | Mỹ cải thiện quan hệ với Liên Xô và Trung Quốc (chuyến thăm của Ních-xơn) |
| Năm 1973 | Sản lượng công nghiệp Mỹ chỉ còn 39,8% toàn thế giới |
| Năm 1989 | Mỹ và Liên Xô tuyên bố chấm dứt Chiến tranh lạnh |
| Năm 1991 | Tây Âu thoả thuận thành lập Liên minh châu Âu – EU và đồng tiền chung ơ-rô |
Bảng ôn tập các đặc điểm và sự kiện quan trọng
| Nội dung | Đặc điểm / Sự kiện cần nhớ |
|---|---|
| Chế độ chính trị của Mỹ | Dân chủ tư sản, hai đảng thay nhau cầm quyền (Dân chủ – Cộng hoà) |
| Mục tiêu đối nội của Mỹ | Phát triển kinh tế, ổn định xã hội; đàn áp lực lượng tiến bộ |
| Chính sách đối ngoại của Mỹ | Chiến lược toàn cầu → chống phá XHCN, làm bá chủ thế giới |
| Các khối quân sự Mỹ lập | NATO (1949), SEATO (1954) |
| Mốc chấm dứt Chiến tranh lạnh | Năm 1989 (Mỹ – Liên Xô) |
| Vị thế kinh tế của Mỹ | Cường quốc số một thế giới nhưng tỉ trọng giảm dần |
| Vị thế kinh tế Mỹ năm 1948 | Công nghiệp chiếm 56%, nắm 3/4 dự trữ vàng thế giới |
| Vị thế kinh tế Mỹ năm 1973 | Công nghiệp chỉ còn 39,8% thế giới |
| Tổ chức viện trợ phục hồi Tây Âu | Kế hoạch Mác-san (~13 tỉ USD) |
| Đặc điểm chính trị Tây Âu 1945 – 1950 | Củng cố chính quyền tư sản, liên minh với Mỹ, khôi phục thuộc địa |
| Đặc điểm chính trị Tây Âu 1950 – 1973 | Anh: liên minh Mỹ; Pháp: giảm lệ thuộc Mỹ |
| Vị thế kinh tế Tây Âu 1950 – 1973 | Một trong ba trung tâm kinh tế – tài chính thế giới |
| Các tổ chức liên kết của Tây Âu | Cộng đồng Than – Thép châu Âu (1951), Cộng đồng Kinh tế châu Âu (1957) |
| Thành tựu liên kết năm 1991 | Thoả thuận lập Liên minh châu Âu – EU và đồng tiền chung ơ-rô |
Sơ đồ tóm tắt bài
Nước Mỹ và Tây Âu từ năm 1945 đến năm 1991
I. Nước Mỹ (1945 – 1991)
- Chính trị:
- Đối nội: dân chủ tư sản, hai đảng (Dân chủ – Cộng hoà) thay nhau cầm quyền; đàn áp lực lượng tiến bộ
- Đối ngoại: Chiến lược toàn cầu (chống XHCN, làm bá chủ); lập NATO (1949), SEATO (1954); những năm 70 cải thiện quan hệ với Liên Xô, Trung Quốc → 1989 chấm dứt Chiến tranh lạnh
- Kinh tế:
- Cường quốc số một thế giới nhưng tỉ trọng giảm dần
- 1945 – 1950: ưu thế tuyệt đối (1948: công nghiệp 56%, 3/4 dự trữ vàng)
- 1950 – 1991: không còn ưu thế tuyệt đối (1973: còn 39,8%) do Tây Âu, Nhật Bản vươn lên
II. Tây Âu (1945 – 1991) – qua 3 giai đoạn
- 1945 – 1950: củng cố chính quyền tư sản, liên minh Mỹ (NATO); nhận Kế hoạch Mác-san (~13 tỉ USD) → 1950 phục hồi kinh tế
- 1950 – 1973: Anh liên minh Mỹ, Pháp giảm lệ thuộc Mỹ; tăng trưởng cao → một trong ba trung tâm kinh tế – tài chính thế giới; liên kết: Than – Thép (1951), Kinh tế châu Âu (1957)
- 1973 – 1991: thúc đẩy liên kết chính trị; tăng trưởng thấp nhưng vẫn là trung tâm kinh tế lớn; 1991 thoả thuận lập EU và đồng tiền chung ơ-rô
Thầy Võ Thành Luận
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Lịch Sử & Địa Lí THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Sử-Địa, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ A2
Kinh nghiệm: 9+ năm kinh nghiệm tại THCS Lê Thánh Tôn