Viết bài văn nghị luận về một vấn đề trong đời sống (trình bày ý kiến tán thành) là kiểu bài tập làm văn quan trọng trong chương trình Ngữ văn 7. Bài viết dưới đây hướng dẫn chi tiết yêu cầu của kiểu bài, cách viết theo từng bước và cung cấp 2 bài văn mẫu để các em tham khảo.

I. Yêu cầu đối với kiểu bài

Bài văn nghị luận về một vấn đề trong đời sống (trình bày ý kiến tán thành) cần đạt được các yêu cầu sau:

• Nêu được vấn đề và ý kiến cần bàn luận.
• Trình bày được sự tán thành đối với ý kiến cần bàn luận một cách rõ ràng, dứt khoát.
• Đưa ra được lí lẽ rõ ràng và bằng chứng đa dạng để chứng tỏ sự tán thành là có căn cứ, có sức thuyết phục.
• Sự tán thành phải được đặt trên cơ sở những nguyên tắc ứng xử và nền tảng đạo lý phù hợp.

II. Cách viết theo từng bước

Bước 1: Trước khi viết

a) Lựa chọn đề tài

Chọn một vấn đề trong đời sống mà em thực sự am hiểu và có hứng thú. Một số gợi ý đề tài:

• Sự hỗ trợ của người khác và nỗ lực bản thân, yếu tố nào quan trọng hơn đối với sự thành công?
• Thành công và thất bại, mặt nào là trải nghiệm bổ ích giúp con người tiến bộ?
• “Không thầy đố mày làm nên” và “Học thầy chẳng tày học bạn”, câu nào là chân lý?
• Ham mê trò chơi điện tử, nên hay không nên?
• Vai trò của gia đình đối với sự trưởng thành của mỗi người.

b) Tìm ý

Sau khi xác định vấn đề, tìm ý bằng cách tự trả lời các câu hỏi:

• Vấn đề gì được nêu ra để bàn luận?
• Vấn đề gợi ra những cách hiểu nào? (Nhìn nhận nhiều chiều)
• Ý kiến nào đáng quan tâm nhất?
• Vì sao cần bày tỏ thái độ tán thành?
• Những lí lẽ và bằng chứng nào cần đưa ra để chứng tỏ sự tán thành là xác đáng?

c) Lập dàn ý

Mở bài: Nêu vấn đề đời sống cần bàn và ý kiến đáng quan tâm về vấn đề đó.

Thân bài:

• Nêu ý kiến đáng quan tâm về vấn đề.
• Thể hiện thái độ tán thành ý kiến vừa nêu bằng các ý:
  • Ý 1: Khía cạnh thứ nhất cần tán thành (lí lẽ, bằng chứng).
  • Ý 2: Khía cạnh thứ hai cần tán thành (lí lẽ, bằng chứng).
  • Ý 3: Khía cạnh thứ ba cần tán thành (lí lẽ, bằng chứng).

Kết bài: Khẳng định lại sự tán thành ý kiến, rút ra ý nghĩa của ý kiến được tán thành.

Bước 2: Viết bài

a) Mở bài

Có thể nêu vấn đề theo cách trực tiếp hoặc kể một câu chuyện để dẫn đến vấn đề, giới thiệu ý kiến cần bàn luận. Mở bài cần ngắn gọn, hấp dẫn, thu hút người đọc.

b) Thân bài

• Làm rõ các khía cạnh cơ bản của vấn đề.
• Khẳng định rõ ràng, dứt khoát thái độ tán thành ý kiến.
• Tuần tự triển khai từng ý, sử dụng lí lẽ và huy động bằng chứng để sự tán thành có sức thuyết phục.
• Mỗi ý viết thành một đoạn văn hoàn chỉnh, giữa các đoạn có sự liên kết chặt chẽ.

c) Kết bài

Khẳng định lại sự tán thành ý kiến, nêu tác dụng của ý kiến đó đối với cuộc sống. Viết trọn vẹn trong một đoạn văn.

Bước 3: Chỉnh sửa bài viết

Sau khi viết xong, đọc lại và rà soát theo các tiêu chí:

• Đã nêu rõ ý kiến cần tán thành chưa?
• Đã trình bày rõ ràng sự tán thành chưa?
• Lí lẽ và bằng chứng đã thuyết phục chưa?
• Đã nói rõ ý nghĩa của việc tán thành chưa?
• Từ ngữ, câu cú, mạch lạc và liên kết đã đạt yêu cầu chưa?

III. Phân tích bài viết tham khảo trong SGK

Bài viết tham khảo “Trường học đầu tiên” trong SGK có cấu trúc rõ ràng, đáng để học sinh học tập cách triển khai.

Mở bài: Người viết kể lại tình huống cô giáo tổ chức thảo luận về đề tài “Vai trò của gia đình đối với sự trưởng thành của mỗi người.” Trong đó, ý kiến của bạn Hồng Minh – “Gia đình cũng là một trường học” – gây ra tranh luận sôi nổi.

Thân bài: Người viết thể hiện rõ sự tán thành: “Riêng tôi, sau khi suy nghĩ kĩ, tôi thấy Hồng Minh hoàn toàn có lí.” Sau đó triển khai bằng lí lẽ và bằng chứng:

• Lí lẽ: Phần lớn mọi người đều có gia đình. Ông bà, cha mẹ là những “thầy cô” đầu tiên. Gia đình là trường học của tình thương, bổn phận, khoan dung và độ lượng.
• Bằng chứng: Câu chuyện bản thân hồi lớp 4 – giơ bốn ngón tay trả lời cô bạn của mẹ thay vì lễ phép đáp lời – và bài học mẹ dạy từ đó.

Người viết cũng nhìn nhận ý kiến phản đối một cách công bằng (những người thiệt thòi không có gia đình), sau đó giải thích tại sao ý kiến của Hồng Minh vẫn có sức thuyết phục.

Kết bài: Khẳng định lại: “Gia đình không chỉ là tổ ấm, mà còn là trường học đầu tiên của mỗi con người.”

Bài học rút ra từ bài tham khảo:

• Nêu vấn đề tự nhiên qua một tình huống cụ thể.
• Tán thành rõ ràng, dứt khoát.
• Kết hợp lí lẽ chặt chẽ với bằng chứng từ đời sống thực.
• Nhìn nhận cả ý kiến trái chiều trước khi khẳng định quan điểm.

IV. Bài văn mẫu

Bài mẫu 1: Tán thành ý kiến “Có công mài sắt, có ngày nên kim”

Trong một tiết sinh hoạt lớp, cô giáo chủ nhiệm đã đặt câu hỏi: “Theo các em, điều gì quan trọng nhất giúp con người đạt được thành công?” Nhiều bạn đưa ra các đáp án khác nhau: tài năng, may mắn, sự giúp đỡ của người khác… Riêng bạn Tuấn Anh nêu ý kiến: “Sự kiên trì, bền bỉ mới là yếu tố quan trọng nhất, đúng như ông bà ta đã dạy: Có công mài sắt, có ngày nên kim.” Có bạn phản đối rằng chỉ kiên trì thôi chưa đủ, còn cần phải có năng khiếu và phương pháp đúng. Tuy nhiên, sau khi suy nghĩ kỹ, tôi hoàn toàn tán thành với ý kiến của Tuấn Anh.

Đúng là tài năng hay phương pháp đều quan trọng, nhưng nếu thiếu sự kiên trì thì mọi thứ đều trở nên vô nghĩa. Một người có năng khiếu nhưng lười biếng, nửa chừng bỏ cuộc thì cũng khó mà thành công. Ngược lại, người bình thường nhưng biết cố gắng không ngừng, rèn luyện mỗi ngày thì sẽ tiến bộ dần và đạt được mục tiêu. Câu tục ngữ “Có công mài sắt, có ngày nên kim” đã nói lên chân lý ấy: thanh sắt thô cứng, tưởng chừng không thể thành cây kim nhỏ bé tinh xảo, nhưng nếu kiên trì mài giũa từng ngày thì rồi sẽ làm được.

Trong thực tế, có rất nhiều tấm gương chứng minh điều này. Ngay trong lớp tôi, bạn Minh Châu từng là học sinh trung bình môn Toán. Nhưng bạn ấy không nản chí, mỗi ngày đều dành thời gian làm thêm bài tập, hỏi thầy cô và bạn bè những chỗ chưa hiểu. Sau cả một học kỳ kiên trì như vậy, Minh Châu đã vươn lên đạt điểm giỏi. Hay như nhà bác học Thomas Edison đã thất bại hàng nghìn lần trước khi phát minh ra bóng đèn điện. Nếu ông bỏ cuộc, nhân loại có lẽ sẽ phải chờ rất lâu mới có ánh sáng điện.

Tất nhiên, kiên trì không có nghĩa là cố chấp, lao đầu vào một hướng sai mà không chịu thay đổi. Kiên trì đúng nghĩa là biết đặt mục tiêu rõ ràng, biết rút kinh nghiệm từ thất bại và không bao giờ từ bỏ ước mơ. Khi kết hợp sự kiên trì với phương pháp đúng đắn, thành công chắc chắn sẽ đến.

Quả thật, ý kiến của Tuấn Anh hoàn toàn có lý. Sự kiên trì, bền bỉ chính là chìa khóa quan trọng nhất mở cánh cửa thành công. Mỗi chúng ta, dù ở hoàn cảnh nào, dù tài năng nhiều hay ít, hãy luôn nhớ rằng: chỉ cần không bỏ cuộc, chúng ta sẽ đến được đích.

Bài mẫu 2: Tán thành ý kiến “Sống cần biết chia sẻ với người khác”

Gần đây, trên mạng xã hội có rất nhiều hình ảnh, video về những hoạt động thiện nguyện: quyên góp sách vở cho trẻ em vùng cao, nấu cơm miễn phí cho người nghèo, giúp đỡ đồng bào vùng lũ lụt… Trong một buổi thảo luận nhóm, bạn Hà My đã nêu ý kiến: “Sống cần biết chia sẻ với người khác.” Có bạn cho rằng mỗi người nên lo cho bản thân mình trước đã, khi nào dư dả mới nghĩ đến chuyện chia sẻ. Tôi thì hoàn toàn đồng tình với quan điểm của Hà My.

Trước hết, chia sẻ là một trong những phẩm chất tốt đẹp nhất của con người. Cuộc sống không ai có thể sống một mình mà không cần đến ai. Khi gặp khó khăn, chúng ta mong được giúp đỡ; vậy khi người khác gặp hoạn nạn, chúng ta cũng nên sẵn sàng giúp đỡ họ. Đó là đạo lý “Lá lành đùm lá rách”, “Thương người như thể thương thân” mà ông bà ta đã dạy từ ngàn xưa.

Hơn nữa, chia sẻ không nhất thiết phải là cho đi tiền bạc hay vật chất. Đôi khi, một lời động viên khi bạn bè buồn, một cái nắm tay khi ai đó gặp khó khăn, hay đơn giản là lắng nghe người khác tâm sự – đó cũng là chia sẻ. Tôi nhớ có lần bạn Phúc trong lớp bị ốm phải nghỉ học cả tuần. Cả nhóm chúng tôi thay phiên nhau chép bài, giảng lại cho bạn những chỗ khó. Khi Phúc khỏe lại và theo kịp bài vở, niềm vui không chỉ của riêng bạn ấy mà cả nhóm đều cảm thấy hạnh phúc. Chia sẻ, vì vậy, mang lại niềm vui cho cả người cho lẫn người nhận.

Có bạn cho rằng phải lo cho bản thân trước rồi mới chia sẻ. Điều đó không sai, nhưng chúng ta không cần chờ đến khi giàu có hay dư dả mới bắt đầu. Chia sẻ nằm ở tấm lòng, không nằm ở của cải. Một học sinh lớp 7 như chúng ta hoàn toàn có thể chia sẻ bằng cách giúp bạn học bài, nhặt rác bảo vệ môi trường, hay nói một lời tử tế với người xung quanh.

Tóm lại, ý kiến “Sống cần biết chia sẻ với người khác” của Hà My là hoàn toàn đúng đắn. Chia sẻ làm cho cuộc sống trở nên ấm áp hơn, con người gắn kết với nhau hơn. Mỗi chúng ta hãy bắt đầu từ những điều nhỏ nhất, bởi như một câu nói rất hay: “Cho đi là còn mãi.”

Thầy Nguyễn Thái Nhật Luật

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Ngữ Văn THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Ngữ Văn, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại THCS Hồng Bàng