Oxygen & Không Khí
Tính chất, vai trò của oxygen và thành phần không khí
Oxygen có mặt ở khắp nơi trên Trái Đất: trong không khí, hoà tan trong nước và có cả trong đất xốp. Dù sống trên cạn, dưới nước hay trong lòng đất, các loài sinh vật đều cần oxygen cho quá trình hô hấp.
Vì trong nước có một lượng nhỏ oxygen hoà tan — đủ để cá và các sinh vật thuỷ sinh hô hấp. Tuy nhiên oxygen ít tan trong nước, không phải tan nhiều.
Tính chất vật lí của oxygen (ở điều kiện thường):
Nhiệt độ chuyển thể của oxygen:
| Thể của oxygen | Nhiệt độ | Màu sắc |
|---|---|---|
| Thể khí (ở nhiệt độ thường) | Trên $-183^\circ C$ | Không màu |
| Hoá lỏng (oxygen lỏng) | $-183^\circ C$ | Xanh nhạt |
| Hoá rắn (oxygen rắn) | $-218^\circ C$ | Xanh nhạt |
Oxygen đóng vai trò thiết yếu trong hai quá trình quan trọng của tự nhiên và đời sống:
• Động vật (kể cả con người)
• Thực vật
• Vi sinh vật
"Ở đâu có oxygen, ở đó có sự sống"
• Thắp sáng (đèn dầu, nến)
• Cung cấp nhiệt (bếp gas)
• Hàn cắt kim loại
Không có oxygen → không cháy được
🔥 Tam giác cháy — Ba yếu tố cần đủ để có ngọn lửa:
• Cách li oxygen (phủ vải dày, cát, bình bọt CO₂).
• Hạ nhiệt độ (phun nước với cháy gỗ, giấy).
• Loại bỏ chất cháy (đóng van gas, di chuyển vật cháy).
Không khí bao quanh chúng ta là hỗn hợp nhiều chất khí. Thành phần phần trăm theo thể tích (gần đúng):
Bảng vai trò của từng khí trong không khí:
| Khí | % | Vai trò |
|---|---|---|
| Nitrogen (N₂) |
78% | Khi có sấm sét → chuyển hoá thành chất dinh dưỡng cho cây (phân bón tự nhiên). |
| Oxygen (O₂) |
21% | Cần cho hô hấp của sinh vật và đốt cháy nhiên liệu. |
| Carbon dioxide (CO₂) |
~0,04% | Cần cho quang hợp của cây xanh. |
| Hơi nước, khí khác | ~1% | Tham gia tuần hoàn nước, điều hoà khí hậu. |
Vai trò chung của không khí đối với Trái Đất:
Khi thành phần không khí bị thay đổi theo hướng có hại (oxygen giảm, carbon dioxide tăng, xuất hiện khí độc, khói, bụi…), không khí được gọi là bị ô nhiễm.
- Tự nhiên: núi lửa phun, cháy rừng tự nhiên
- Con người:
• Khí thải xe cộ, nhà máy
• Rác thải, chất thải công nghiệp
• Đốt nhiên liệu hoá thạch
• Cháy rừng do con người
- $CO_2$ tăng → hiệu ứng nhà kính → Trái Đất ấm lên, băng tan, nước biển dâng
- Bụi, khói, khí độc → bệnh đường hô hấp
- Mưa acid → phá huỷ công trình, giảm chất lượng đất, hại cây trồng
🌳 Biện pháp bảo vệ môi trường không khí:
• Sương mù buổi sáng = hơi nước ngưng tụ → hiện tượng tự nhiên, KHÔNG phải ô nhiễm.
• Bụi mịn, khói khí thải làm giảm tầm nhìn = dấu hiệu của ô nhiễm.
Nếu em muốn tìm hiểu đầy đủ lý thuyết, các dạng bài tập về tính chất oxygen, thành phần không khí, ô nhiễm môi trường cùng nhiều ví dụ có lời giải chi tiết, hãy xem bài viết chuyên sâu:
Đầy đủ: tính chất oxygen, vai trò sự sống/sự cháy, thành phần không khí, ô nhiễm…
Cùng luyện bài Oxygen & Không khí nào!
20 câu: 14 trắc nghiệm · 4 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu