Bài tập KHTN 6 Bài 52: Chuyển động nhìn thấy của Mặt Trời. Thiên thể (18 câu)

Lớp 6 · KHTN Bài 52

Chuyển động nhìn thấy của Mặt Trời. Thiên thể

Trái Đất tự quay, ngày & đêm và các thiên thể trong vũ trụ

1
Chuyển động "nhìn thấy" và chuyển động "thực"

Khi ta tự quay quanh mình, ta nhìn thấy các vật xung quanh quay theo chiều ngược lại. Tuy nhiên, thực tế các vật xung quanh không hề chuyển động. Đó là chuyển động "nhìn thấy", không phải chuyển động thực. Chuyển động quay của bản thân ta mới là chuyển động "thực".

👁️
Chuyển động "nhìn thấy"
Là chuyển động không có thực, do người quan sát đang chuyển động mà tưởng vật khác chuyển động.
Chuyển động "thực"
Là chuyển động thật sự của người quan sát (hoặc của vật) đang xảy ra.
📌 Ví dụ minh hoạ
🚗 Ngồi trên ô tô đang chạy: Ta nhìn thấy cây bên đường chạy ngược lại.
→ Chuyển động của cây: chuyển động "nhìn thấy".
→ Chuyển động của ô tô: chuyển động "thực".
⛵ Ngồi trên thuyền đang trôi trên sông: Ta nhìn thấy cái cầu di chuyển ngược lại.
→ Chuyển động của cầu: chuyển động "nhìn thấy".
→ Chuyển động của thuyền: chuyển động "thực".
💡Cách phân biệt: Trong các tình huống trên, vật thật sự đang chuyển động mới là vật có chuyển động "thực". Vật còn lại chỉ "có vẻ" như đang chuyển động dưới mắt người quan sát — đó là chuyển động "nhìn thấy".
2
Chuyển động nhìn thấy của Mặt Trời

Quan sát bầu trời: Buổi sáng, Mặt Trời mọc ở hướng đông; sau đó di chuyển ngang qua bầu trời; đến buổi chiều, Mặt Trời lặn ở hướng tây.

🌅
ĐÔNG
Buổi sáng — mọc
☀️
Trên đầu
Buổi trưa
🌇
TÂY
Buổi chiều — lặn

Lịch sử giải thích hiện tượng:

Trước CN
Người ta cho rằng Trái Đất đứng yên và là trung tâm của vũ trụ. Mặt Trời và các hành tinh quay quanh Trái Đất. → Cách giải thích này không chính xác.
Thế kỉ XVI
Người ta dùng hiện tượng tự quay của Trái Đất quanh trục để giải thích chuyển động của Mặt Trời trên bầu trời.
📌 Giải thích đúng:
Do Trái Đất tự quay quanh trục từ tây sang đông, nên người trên Trái Đất nhìn thấy Mặt Trời quay quanh Trái Đất từ đông sang tây.

• Đây là chuyển động "nhìn thấy" của Mặt Trời.
• Chuyển động "thực" là sự quay của Trái Đất quanh trục.
• Trái Đất quay 1 vòng quanh trục hết 24 giờ (1 ngày – đêm).
Mặt Trời Trục Quay từ Tây sang Đông (1 vòng = 24 giờ) NGÀY ĐÊM

Giải thích ngày và đêm:

☀️
BAN NGÀY
Nửa Trái Đất được Mặt Trời chiếu sáng
🌙
BAN ĐÊM
Nửa Trái Đất không được chiếu sáng
💡Mặt Trời luôn chiếu sáng Trái Đất, nhưng vì Trái Đất hình cầu nên tại mỗi thời điểm chỉ có một nửa được chiếu sáng. Do Trái Đất tự quay quanh trục, các vùng trên Trái Đất lần lượt được chiếu sáng rồi lại chìm vào bóng tối → tạo nên ngày và đêm liên tiếp.
3
Phân biệt các thiên thể

Thiên thể là tên gọi chung các vật thể tự nhiên tồn tại trong không gian vũ trụ. Người ta phân biệt các loại thiên thể sau:

Sao
Thiên thể tự phát sáng
VD: Mặt Trời
🌍
Hành tinh
Không tự phát sáng, quay quanh sao
VD: Trái Đất
🌕
Vệ tinh
Không tự phát sáng, quay quanh hành tinh
VD: Mặt Trăng
LoạiĐặc điểmVí dụ
Sao Tự phát sáng Mặt Trời
Hành tinh Không tự phát sáng, quay quanh sao. Ta nhìn thấy hành tinh nhờ nó được sao chiếu sáng. Trái Đất, Sao Hoả
Vệ tinh Không tự phát sáng, quay quanh hành tinh. Ta nhìn thấy vệ tinh nhờ nó được sao chiếu sáng. Mặt Trăng
📌 Hệ Mặt Trời (Mặt Trời – Trái Đất – Mặt Trăng):
Mặt Trời là một ngôi sao — tự phát sáng.
Trái Đấthành tinh quay quanh Mặt Trời, được Mặt Trời chiếu sáng.
Mặt Trăngvệ tinh quay quanh Trái Đất, được Mặt Trời chiếu sáng (nên ta nhìn thấy được).
⚠️Lưu ý quan trọng: Vệ tinh nhân tạo (như Sputnik, vệ tinh viễn thông…) KHÔNG phải là thiên thể, vì nó không phải vật thể tự nhiên mà là do con người chế tạo ra.
4
Sao chổi & Chòm sao

a) Sao chổi:trường hợp đặc biệt. Tuy cũng là tiểu hành tinh nhưng khác các tiểu hành tinh khác ở chỗ:

• Cấu tạo chủ yếu bằng các khối khí đóng băng và bụi vũ trụ.
Không có dạng hình cầu, mà có hình dáng giống cái chổi.

☄️ Sao chổi — hình giống cái chổi

b) Chòm sao:tập hợp các sao mà đường tưởng tượng nối chúng với nhau có dạng hình học xác định.

⭐ Chòm sao Gấu Lớn
(còn gọi là Chòm sao Cái Gáo / Bắc Đẩu)
📌 Lưu ý: Các sao trong một chòm sao có thể cách nhau rất xa trong không gian thực, chúng chỉ "có vẻ" gần nhau khi nhìn từ Trái Đất, tạo thành một hình dạng nhất định.
5
Xem thêm lý thuyết chi tiết

Nếu em muốn tìm hiểu đầy đủ lý thuyết, các ví dụ minh hoạ chi tiết và phương pháp giải các dạng bài tập, hãy xem bài viết chuyên sâu trên Edus.vn:

💡Gợi ý ôn tập: Đọc kĩ lý thuyết → xem các ví dụ → sau đó chuyển sang tab Bài Tập ở trên để tự luyện 18 câu trắc nghiệm và tự luận!
1
Điểm: 0/18
🌍

Cùng khám phá vũ trụ nào!

18 câu: 14 trắc nghiệm · 2 đúng/sai · 2 tự luận

💡 Gợi ý
Cô Trần Thị Thanh Thảo

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu