Virus
Cấu tạo, vai trò, bệnh do virus và cách phòng tránh
Virus là dạng sống có kích thước vô cùng nhỏ bé, không có cấu tạo tế bào, chỉ có thể nhân lên được trong tế bào của sinh vật sống. Hầu hết virus chỉ quan sát được bằng kính hiển vi điện tử.
Ba hình dạng chính của virus:
• Xoắn: cuộn xoắn ốc → Ebola, cúm, dại.
• Khối: như viên ngọc nhiều mặt → HIV, bại liệt.
• Hỗn hợp: gồm phần đầu (khối) + đuôi (xoắn) → thể thực khuẩn T4.
Virus chưa có cấu tạo tế bào. Đây là điểm khác biệt quan trọng nhất giữa virus với vi khuẩn và các sinh vật khác. Cấu tạo virus rất đơn giản, gồm 2 thành phần cơ bản:
Một số virus còn có thêm:
Virus chưa có cấu tạo tế bào nên không thể tự thực hiện các hoạt động sống (trao đổi chất, sinh sản). Virus chỉ có thể nhân lên bên trong tế bào của sinh vật sống (tế bào vật chủ), sử dụng nguyên liệu và bộ máy của tế bào vật chủ để tạo ra các virus mới.
→ Khi ở ngoài tế bào, virus như một thể vô sinh.
Mặc dù gây ra nhiều bệnh nguy hiểm, virus cũng có những ứng dụng quan trọng trong đời sống.
a) Trong y học:
b) Trong nông nghiệp:
Virus có thể gây bệnh cho người, động vật, thực vật, nấm và vi khuẩn. Khoảng 90% các bệnh đường hô hấp ở người đều do virus gây ra.
| Đối tượng | Bệnh |
|---|---|
| Người | Thuỷ đậu, quai bị, viêm gan B, cúm, sởi, HIV/AIDS, sốt xuất huyết, COVID-19, dại, đậu mùa, tay chân miệng… |
| Động vật | Tai xanh ở lợn, lở mồm long móng ở trâu bò, cúm gia cầm… |
| Thực vật | Bệnh khảm ở cây đậu, xoăn lá cà chua… |
• Do virus: thuỷ đậu, sởi, cúm, HIV/AIDS, dại, sốt xuất huyết, COVID-19, đậu mùa…
• Do vi khuẩn: tả, lao, kiết lị, vàng da, viêm da (tụ cầu)…
→ Đề thi rất hay hỏi "bệnh nào KHÔNG do virus" hoặc ngược lại!
Các con đường lây truyền của virus:
Phương pháp hữu hiệu nhất để phòng bệnh do virus là sử dụng vaccine.
Cơ chế hoạt động của vaccine:
• Trước khi bị bệnh (không phải khi đang bệnh).
• Khi cơ thể đang khoẻ mạnh.
• Mỗi loại vaccine chỉ phòng được một loại bệnh cụ thể — vaccine cúm không phòng được COVID-19 hay sốt xuất huyết!
• Virus cúm có nhiều chủng thay đổi theo năm, nên cần tiêm vaccine cúm hàng năm.
Các biện pháp phòng bệnh khác: Ngoài vaccine, cần kết hợp:
🍎 Ăn uống và sinh hoạt điều độ.
🧼 Vệ sinh sạch sẽ.
😷 Đeo khẩu trang nơi đông người.
🚫 Hạn chế tiếp xúc người bệnh.
Nếu em muốn tìm hiểu đầy đủ lý thuyết, đặc điểm sinh học của virus, phương pháp giải các dạng bài tập và nhiều ví dụ có lời giải chi tiết, hãy xem bài viết chuyên sâu:
Đầy đủ: cấu tạo, hình dạng, vai trò, bệnh, cơ chế vaccine, so sánh virus vs vi khuẩn…
Cùng luyện bài Virus nào!
20 câu: 14 trắc nghiệm · 4 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu