Bài tập KHTN 6 Bài 34: Thực vật (20 câu trắc nghiệm)

Lớp 6 · KHTN Bài 34

Thực Vật

Đa dạng, phân loại và vai trò của thực vật

1
Đa dạng thực vật

Thực vật có mặt ở khắp mọi nơi xung quanh chúng ta: từ đồng bằng, đồi núi đến sa mạc hay vùng nước lợ. Thực vật bao gồm rất nhiều loài khác nhau, đa dạng về kích thướcmôi trường sống.

📊 Số liệu:
• Trên thế giới: khoảng gần 400 000 loài thực vật.
• Ở Việt Nam: khoảng gần 12 000 loài.
(Theo IUCN — Tổ chức Liên minh Quốc tế Bảo tồn thiên nhiên)

Phân bố các loài thực vật ở Việt Nam:

Ngành thực vậtSố lượng loàiTỉ lệ
🌸 Hạt kín 10 300
🌿 Dương xỉ 691
🌱 Rêu 481
🌲 Hạt trần 69
💡Nhận xét quan trọng:
• Ngành Hạt kín có số lượng loài lớn nhất (10 300 loài), chiếm đa số trong giới thực vật.
• Ngành Hạt trần có số lượng loài ít nhất (chỉ 69 loài).

Đa dạng về kích thước: từ những loài rất nhỏ bé như bèo tấm (đường kính lá chỉ vài milimet) đến những loài khổng lồ như cây bao báp (đường kính thân vài mét) hay cây nong tằm (đường kính lá hơn 1 mét).

Đa dạng về môi trường sống: cây cọ ở vùng đồi núi, cây xương rồng trên sa mạc khô cằn, cây đước ở vùng nước lợ,… Sa mạc (hoang mạc) ít thực vật do khí hậu khắc nghiệt, mưa ít, đất chỉ có cát.

2
Phân loại — Thực vật KHÔNG có mạch (Ngành Rêu)

Mặc dù các loài thực vật có nhiều đặc điểm chung, chúng cũng có những khác biệt về hình thái, cấu tạo bên trong và đặc điểm sinh sản. Dựa vào đó, giới Thực vật được chia thành 2 nhóm chính:

🌳 GIỚI THỰC VẬT
↙ ↘
🚫 KHÔNG có mạch
Ngành Rêu
✅ CÓ mạch
Ngành Dương xỉ
Ngành Hạt trần
Ngành Hạt kín

🌱 Ngành Rêu — đặc điểm:

Rêu là đại diện tiêu biểu của nhóm thực vật không có mạch, đồng thời cũng là nhóm thực vật sống trên cạn đầu tiên.

  • Cơ thể nhỏ bé, chỉ cao khoảng 1 – 2 cm.
  • rễ giả (chưa có rễ thật).
  • Thân và lá chưa có mạch dẫn.
  • Sinh sản bằng bào tử.
  • Sống ở những nơi ẩm ướt, ít ánh sáng: chân tường, gốc cây, bờ suối.
⚠️Vì sao rêu chỉ sống ở nơi ẩm?chưa có mạch dẫn nên rêu không thể vận chuyển nước và chất khoáng đi xa trong cơ thể, do đó rêu chỉ sống được ở nơi ẩm ướt và có kích thước nhỏ. Ở nơi khô hạn, nắng chiếu trực tiếp, rêu không thể sinh trưởng.
3
Phân loại — Thực vật CÓ mạch (Dương xỉ, Hạt trần, Hạt kín)

Thực vật có mạch là nhóm có thân, lá, rễ thật và cơ thể có hệ mạch dẫn giúp vận chuyển nước và các chất trong cây. Nhóm này gồm 3 ngành:

🌿
Dương xỉ
Có mạch · Sinh sản bằng bào tử
VD: dương xỉ, cỏ bợ, lông culi, bèo ong
🌲
Hạt trần
Có hạt · Chưa có hoa, quả
VD: thông, pơmu, hoàng đàn, vạn tuế, bách tán
🌸
Hạt kín
Có hoa · Có quả chứa hạt
VD: lúa, đậu, hoa hồng, bưởi, cau, cam
🌿 Ngành Dương xỉ: Có mạch dẫn, rễ thật, thân và lá có mạch dẫn. Tuy nhiên chưa có hạt, vẫn sinh sản bằng bào tử. Thường sống ở nơi ẩm, mát: bờ ruộng, chân tường, dưới tán rừng.
🌲 Ngành Hạt trần: Là cây gỗ kích thước lớn, hệ mạch dẫn phát triển. Chưa có hoa và quả, sinh sản bằng hạt nằm lộ trên các lá noãn hở (noãn không được bao kín → gọi là "hạt trần").
🌸 Ngành Hạt kín: Là nhóm có cấu tạo hoàn thiện nhất, thích nghi với nhiều môi trường, số lượng loài phong phú nhất. Cơ quan sinh sản là hoaquả chứa hạt (hạt được bao bọc bên trong quả → "hạt kín"). Cơ quan sinh dưỡng đa dạng: lá đơn, lá kép; thân củ, thân rễ; rễ cọc, rễ chùm,…

📊 Bảng so sánh 4 ngành thực vật:

Đặc điểmRêuDương xỉHạt trầnHạt kín
Mạch dẫn Chưa có
Rễ Rễ giả Rễ thật Rễ thật Rễ thật
Sinh sản Bào tử Bào tử Hạt (lộ) Hạt (trong quả)
Hoa, quả Chưa có Chưa có Chưa có
Môi trường sống Ẩm ướt Ẩm, mát Nhiều nơi Rất đa dạng
💡Mẹo phân biệt nhanh:
Rêu vs các ngành khác → có mạch dẫn không?
Dương xỉ vs Hạt trần/Kín → có hạt không?
Hạt trần vs Hạt kín → hạt nằm lộ hay nằm trong quả? Có hoa không?
4
Vai trò của thực vật

a) Vai trò đối với môi trường

Cây xanh có khả năng hấp thụ khí $CO_2$ để thực hiện quang hợp, tổng hợp chất hữu cơ và giải phóng khí $O_2$ ra môi trường. Nhờ đó, thực vật giúp cân bằng khí $O_2$ và $CO_2$ trong khí quyển.

Quá trình thoát hơi nước ở lá góp phần giảm nhiệt độ môi trường, điều hoà không khí và giảm hiệu ứng nhà kính.

Thực vật còn bảo vệ đất và nguồn nước, hạn chế sạt lở đất, lũ quét. Số liệu thực tế:

🌳
Có rừng che phủ
0,6 m³/giây
Lượng nước mưa chảy
trên mặt đất
🏜️
Đồi trọc
21 m³/giây
Dễ xói mòn,
sạt lở, hạn hán

b) Vai trò đối với động vật và con người

Thực vật được coi là "nhà máy sản xuất" thức ăn của sinh giới:

  • Tạo ra oxygen cho hô hấp.
  • Tổng hợp chất hữu cơ làm thức ăn cho động vật.
  • nơi ở, nơi sinh sản cho nhiều loài (sóc, chim,…).

Đối với con người, thực vật mang lại nhiều lợi ích thiết thực:

🌾
Lương thực
Lúa, ngô, khoai
🍎
Thực phẩm, quả
Cà chua, chuối, vải
🪵
Lấy gỗ
Bạch đàn, lim
💊
Làm thuốc
Nha đam, đinh lăng
🌹
Làm cảnh
Vạn tuế, hoa hồng
Đồ uống
Cà phê, chè

c) Một số thực vật có thể gây hại cho con người

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, một số loài thực vật chứa chất độc:

☠️
Cây trúc đào
Chất độc, có thể gây nguy hiểm tính mạng nếu ăn phải.
⚠️
Cây cà độc dược
Nhựa cây có thể gây dị ứng cho da.
🚫
Cây thuốc phiện
Chứa chất gây nghiện, đã bị cấm trồng.
5
Xem thêm lý thuyết chi tiết

Nếu em muốn tìm hiểu đầy đủ về các nhóm thực vật, đặc điểm chi tiết của từng ngành, vai trò và nhiều ví dụ có lời giải, hãy xem bài viết chuyên sâu:

💡Gợi ý ôn tập: Đọc kĩ bảng so sánh 4 ngành → ghi nhớ đặc điểm phân biệt → chuyển sang tab Bài Tập để tự luyện 20 câu!
1
Điểm: 0/20
🌿

Cùng luyện bài Thực vật nào!

20 câu: 14 trắc nghiệm · 4 đúng/sai · 2 tự luận

💡 Gợi ý
Cô Trần Thị Thanh Thảo

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu