Lực Ma Sát
Khái niệm, phân loại, tác dụng và ứng dụng trong an toàn giao thông
Khi dùng tay búng nhẹ vào miếng gỗ đặt trên mặt bàn, miếng gỗ trượt trên mặt bàn rồi chậm dần và dừng lại. Lực do mặt bàn tác dụng lên bề mặt miếng gỗ tiếp xúc với mặt bàn, làm miếng gỗ thay đổi chuyển động, được gọi là lực ma sát.
• Là lực tiếp xúc, xuất hiện ở bề mặt tiếp xúc giữa hai vật.
• Có cùng phương nhưng ngược chiều với lực đẩy (hoặc chiều chuyển động).
Nguyên nhân gây ra lực ma sát:
Bề mặt của các vật nhìn bằng mắt thường có vẻ rất nhẵn, nhưng khi phóng đại lên sẽ thấy chúng rất gồ ghề. Sự gồ ghề này chính là nguyên nhân chính gây ra lực ma sát khi hai bề mặt tiếp xúc nhau.
Có 2 loại lực ma sát thường gặp:
• Đẩy thùng hàng mà thùng vẫn đứng yên.
• Quyển sách nằm yên trên mặt bàn nghiêng.
• Sản phẩm nằm yên trên băng chuyền.
• Miếng gỗ trượt trên mặt bàn chậm dần.
• Phanh xe đạp tạo ma sát giữa má phanh và vành bánh.
• Trẻ em trượt cầu trượt.
| Đặc điểm | Ma sát nghỉ | Ma sát trượt |
|---|---|---|
| Trạng thái vật | Vật đứng yên (dù bị tác dụng lực) | Vật đang trượt trên bề mặt khác |
| Tác dụng | Giữ vật đứng yên, cân bằng với lực kéo/đẩy | Cản trở chuyển động trượt, làm vật chậm dần |
Lực ma sát có 2 tác dụng đối với chuyển động:
Ví dụ:
• Phanh xe đạp gấp → xe chậm dần và dừng lại.
• Đẩy thùng hàng mà thùng vẫn đứng yên (ma sát nghỉ).
Ví dụ:
• Khi đi bộ, ma sát giữa chân và đường thúc đẩy người tiến về phía trước.
• Lốp xe quay → ma sát giữa lốp và đường giúp xe chạy.
• Chân ta đạp lên mặt đường về phía sau.
• Theo nguyên lí phản lực, mặt đường tác dụng lại chân một lực ma sát:
– Phương: nằm ngang.
– Chiều: về phía trước (ngược với chiều chân đạp).
• Tác dụng: thúc đẩy người chuyển động về phía trước.
Ví dụ về 2 lực cân bằng: Một vật bị đẩy với lực 2 N nhưng vẫn đứng yên → lực ma sát nghỉ cân bằng với lực đẩy:
Lực cản của không khí:
Ví dụ: thả 2 tờ giấy giống nhau cùng độ cao — tờ vo tròn rơi nhanh hơn tờ để nguyên vì diện tích tiếp xúc với không khí nhỏ hơn → lực cản không khí ít hơn.
Để xem đầy đủ lý thuyết, các dạng bài tập có lời giải chi tiết về lực ma sát, em hãy đọc bài viết chuyên sâu:
Đầy đủ: khái niệm, phân loại, tác dụng, ma sát trong an toàn giao thông…
Cùng luyện bài Lực ma sát nào!
20 câu: 14 trắc nghiệm · 4 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu