Bài tập KHTN 6 Bài 49: Năng lượng hao phí (18 câu)

Lớp 6 · KHTN Bài 49

Năng Lượng Hao Phí

Năng lượng hữu ích, hao phí và hiệu quả sử dụng năng lượng

1
Năng lượng hữu ích & năng lượng hao phí

Khi sử dụng năng lượng vào một mục đích nào đó, năng lượng luôn bị chia thành 2 phần:

Năng lượng hữu ích
Phần năng lượng phục vụ đúng mục đích sử dụng.
Năng lượng hao phí
Phần năng lượng không phục vụ mục đích, bị mất đi vô ích.
📘 Ví dụ — Đun sôi nước:
Năng lượng hữu ích: nhiệt năng cung cấp cho nước, làm nước tăng nhiệt độ lên đến nhiệt độ sôi.
Năng lượng hao phí: nhiệt năng toả ra môi trường (làm nóng không khí, nồi, bếp...) — không làm nước nóng lên.

So sánh 3 cách đun nước (xét lượng năng lượng hao phí):

🔥
Bếp củi
Hao phí NHIỀU NHẤT
Bếp than
Hao phí TRUNG BÌNH
🫖
Ấm điện
Hao phí ÍT NHẤT
💡Vì sao ấm điện ít hao phí nhất? Vì nhiệt năng được truyền trực tiếp cho nước thông qua thanh đốt nằm bên trong ấm, ít bị tản ra môi trường xung quanh. Còn bếp củi/than thì nhiệt toả ra xung quanh rất nhiều trước khi đến được nước.
2
Đặc điểm của năng lượng hao phí

Đặc điểm 1 — Luôn luôn xuất hiện:
Năng lượng hao phí luôn xuất hiện trong quá trình chuyển hoá năng lượng từ dạng này sang dạng khác, từ vật này sang vật khác.

⚠️Quan trọng: Không thể chế tạo loại máy móc nào sử dụng năng lượng mà hoàn toàn không có hao phí. Ta chỉ có thể giảm thiểu, không thể loại bỏ hết hao phí.

Đặc điểm 2 — Thường xuất hiện dưới dạng nhiệt năng:
Năng lượng hao phí thường xuất hiện dưới dạng nhiệt năng. Đôi khi còn có thêm âm thanh (tiếng ồn) hoặc ánh sáng.

🌀
Quạt điện
Sau một lúc, quạt nóng lên → một phần điện năng biến thành nhiệt (hao phí).
Đá bóng
Bóng chuyển động một lúc rồi dừng lại → ma sát biến thành nhiệt năng.
💡
Bóng đèn sợi đốt
Bóng nóng rất lên → phần lớn điện năng thành nhiệt (hao phí).
🚗
Ô tô chạy
Động cơ nóng, có tiếng ồn, có khí thải → nhiều dạng hao phí.
📌 Ghi nhớ: Khi giải bài tập, để xác định năng lượng hao phí, em hãy nghĩ đến: nhiệt (vật bị nóng lên), âm thanh (có tiếng ồn), ánh sáng (có ánh sáng không cần thiết).
3
Năng lượng hao phí ở xe đạp & ô tô

a) Khi đi xe đạp:

🚴
Năng lượng hữu ích
Động năng làm cho xe chuyển động.
🔥
Năng lượng hao phí
Nhiệt năng sinh ra do ma sát.
📌Bộ phận hao phí nhiều nhất ở xe đạp: Các chỗ tiếp xúc giữa trục với ổ bi, giữa bánh xe với mặt đường — chính là nơi sinh ra ma sát nhiều.

b) Khi ô tô chạy:

Ô tô có nhiều dạng năng lượng hao phí hơn xe đạp:

🌡️
Nhiệt năng
Động cơ nóng lên khi hoạt động.
🔊
Năng lượng âm
Tiếng động cơ ồn ào.
⚙️
Nhiệt do ma sát
Trục với ổ bi, bánh xe với mặt đường.
💨
Khí thải
Khí thải ra môi trường.
🌍Tác động môi trường: Những hao phí của ô tô gây ra ô nhiễm môi trường: ô nhiễm không khí (khí thải), ô nhiễm tiếng ồn (tiếng động cơ), ô nhiễm nhiệt (nhiệt thải).
4
Sơ đồ năng lượng & Hiệu quả 3 loại đèn

Sơ đồ mũi tên năng lượng:
Để hiển thị lượng năng lượng được truyền bởi một thiết bị, người ta dùng sơ đồ mũi tên. Sơ đồ này cho thấy năng lượng đầu vào được chuyển hoá thành những dạng nào ở đầu ra (hữu ích & hao phí).

⚡ Sơ đồ năng lượng đèn LED (100J điện vào)
100 J
Điện năng
💡 Đèn
LED
HỮU ÍCH 80 J ánh sáng
HAO PHÍ 20 J nhiệt

So sánh 3 loại đèn (cùng cung cấp 100 J điện năng):

Loại đènÁnh sáng (hữu ích)Nhiệt (hao phí)
Đèn sợi đốt5 J95 J
Đèn compact20 J80 J
Đèn LED80 J20 J
💡 Đèn sợi đốt 5% hữu ích
5%
💡 Đèn compact 20% hữu ích
20%
💡 Đèn LED 80% hữu ích
80%
🌟Kết luận quan trọng: Đèn LED có hiệu quả thắp sáng cao nhất (hao phí ít nhất), nên được khuyến khích sử dụng thay cho đèn sợi đốt và đèn compact để tiết kiệm điện và bảo vệ môi trường.
5
Xem thêm lý thuyết chi tiết & ví dụ

Nếu em muốn tìm hiểu đầy đủ lý thuyết, các ví dụ thực tế và phương pháp giải các dạng bài tập về năng lượng hao phí, hãy xem bài viết chuyên sâu:

💡Gợi ý ôn tập: Đọc kĩ lý thuyết → ghi nhớ các ví dụ về năng lượng hao phí trong đời sống → sau đó chuyển sang tab Bài Tập ở trên để tự luyện!
1
Điểm: 0/18

Cùng luyện bài Năng lượng hao phí nào!

18 câu: 14 trắc nghiệm · 2 đúng/sai · 2 tự luận

💡 Gợi ý
Cô Trần Thị Thanh Thảo

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu