Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 27
Đề bài: Giá thể trồng cây là gì? Chúng được sản xuất như thế nào? Việc sử dụng giá thể trồng cây trong trồng trọt có ý nghĩa như thế nào?
Lời giải:
- Giá thể trồng cây: là các vật liệu để trồng cây, có khả năng giữ nước, có độ thoáng tạo môi trường thuận lợi cho hạt nảy mầm, cho bộ rễ hình thành và phát triển, giúp cây hấp thụ nước và dinh dưỡng.
- Có 2 nhóm giá thể chính:
- Giá thể hữu cơ tự nhiên: than bùn, mùn cưa, trấu hun, xơ dừa,…
- Giá thể trơ cứng: perlite, gốm,…
- Cách sản xuất: thường gồm các bước thu gom nguyên liệu → sơ chế → phối trộn (với vôi, chế phẩm vi sinh vật) → kiểm tra, đóng gói thành phẩm.
- Ý nghĩa: giá thể giúp cây trồng khoẻ mạnh, sạch bệnh, sinh trưởng và phát triển tốt; tạo ra nông sản sạch, an toàn cho người sử dụng.
I. Giới thiệu giá thể trồng cây
Khám phá mục I trang 27
Đề bài:
- Giá thể là gì?
- Dùng giá thể trồng cây có lợi ích gì?
Lời giải:
1. Giá thể là gì?
Giá thể là các vật liệu để trồng cây, có khả năng giữ nước, có độ thoáng, tạo môi trường thuận lợi cho:
- Hạt nảy mầm.
- Bộ rễ hình thành và phát triển.
- Cây hấp thụ nước và dinh dưỡng để sinh trưởng, phát triển.
2. Lợi ích của việc dùng giá thể trồng cây:
- Dễ trồng, chăm sóc thuận tiện.
- Giá thể đã được xử lí, phối trộn với các chất dinh dưỡng cân đối → cây trồng khoẻ mạnh, sinh trưởng và phát triển tốt.
- Cây sạch bệnh, ít sâu hại.
- Tạo ra nguồn nông sản sạch và an toàn cho người sử dụng.
II. Một số loại giá thể hữu cơ tự nhiên
2. Giá thể mùn cưa
Khám phá mục II.2 trang 28
Đề bài: So sánh ưu, nhược điểm của giá thể than bùn và giá thể mùn cưa.
Lời giải:
| Tiêu chí | Giá thể than bùn | Giá thể mùn cưa |
|---|---|---|
| Nguồn gốc | Tạo từ xác các loại thực vật khác nhau, thuỷ phân trong điều kiện kị khí. | Tạo từ mùn cưa trong quá trình sản xuất và chế biến gỗ. |
| Ưu điểm | – Xốp, nhẹ, thoáng khí.
– Giữ ẩm tốt. – Giữ chất dinh dưỡng không bị rửa trôi sau mỗi lần tưới cây. |
– Phân huỷ thành chất hữu cơ giúp đất tơi, xốp.
– Ổn định nhiệt cho cây. – Cung cấp chất dinh dưỡng cho cây thông qua biến đổi của vi sinh vật. |
| Nhược điểm | Hàm lượng các chất dinh dưỡng thiết yếu thấp, khi sử dụng cần bổ sung thêm dinh dưỡng. | Chủ yếu là cellulose nên độ thoáng khí thấp, giữ ẩm không đều. |
4. Giá thể xơ dừa
Khám phá mục II.4 trang 30
Đề bài: Nêu đặc điểm chung các bước sản xuất giá thể hữu cơ tự nhiên.
Lời giải:
Các bước sản xuất giá thể hữu cơ tự nhiên (than bùn, mùn cưa, trấu hun, xơ dừa) đều có đặc điểm chung gồm 4 bước:
- Bước 1: Thu gom, tập kết nguyên liệu về cơ sở sản xuất hoặc xưởng chế biến.
- Bước 2: Sơ chế nguyên liệu (phơi khô, nghiền nhỏ, đốt, ngâm,… tuỳ từng loại giá thể) để loại bỏ tạp chất và chuẩn bị cho bước tiếp theo.
- Bước 3: Phối trộn và ủ với chế phẩm vi sinh vật (có thể bổ sung vôi bột, chất phụ gia) → giúp giá thể có chất dinh dưỡng và sạch bệnh.
- Bước 4: Kiểm tra chất lượng, đóng gói thành phẩm, đưa ra thị trường hoặc vận chuyển đến cơ sở trồng cây.
→ Như vậy, các bước sản xuất giá thể hữu cơ tự nhiên đều theo quy trình: thu gom → sơ chế → phối trộn với chế phẩm vi sinh → đóng gói thành phẩm.
Kết nối năng lực mục II.4 trang 30
Đề bài: Tìm hiểu một số loại chế phẩm vi sinh vật thường được sử dụng trong sản xuất giá thể trồng cây.
Lời giải:
Một số loại chế phẩm vi sinh vật thường được sử dụng:
| Tên chế phẩm | Đặc điểm và công dụng |
|---|---|
| Chế phẩm Trichoderma | Chứa nấm Trichoderma có khả năng phân giải cellulose, ức chế nấm gây bệnh trong giá thể. |
| Chế phẩm EM (Effective Microorganisms) | Tập hợp các vi sinh vật có ích giúp phân giải chất hữu cơ nhanh, cải thiện môi trường giá thể. |
| Chế phẩm vi sinh phân giải cellulose | Chứa vi sinh vật chuyên phân giải cellulose trong mùn cưa, vỏ trấu, xơ dừa → giải phóng dinh dưỡng cho cây. |
| Chế phẩm vi sinh cố định đạm | Chứa vi khuẩn cố định đạm (như Rhizobium) → bổ sung đạm cho giá thể. |
| Chế phẩm vi sinh phân giải phosphate | Giúp chuyển hoá lân khó tiêu thành dễ tiêu để cây trồng dễ hấp thụ. |
→ Các chế phẩm vi sinh vật giúp giá thể giàu dinh dưỡng, sạch mầm bệnh và an toàn cho cây trồng.
Luyện tập – Vận dụng
Luyện tập trang 32
Đề bài: Nêu sự khác nhau giữa giá thể hữu cơ tự nhiên và giá thể trơ cứng.
Lời giải:
| Tiêu chí | Giá thể hữu cơ tự nhiên | Giá thể trơ cứng |
|---|---|---|
| Nguồn gốc | Từ xác thực vật, sản phẩm nông – lâm nghiệp (than bùn, mùn cưa, trấu, xơ dừa) | Từ đá, đất sét, đất phù sa và phụ phẩm nông nghiệp |
| Bản chất | Hữu cơ, có thể phân huỷ trong quá trình sử dụng | Vô cơ, trơ về tính chất hoá học, không phân huỷ |
| Quá trình sản xuất | Sơ chế → ủ với chế phẩm vi sinh vật | Xay nghiền → nung ở nhiệt độ cao |
| Cung cấp dinh dưỡng | Có thể cung cấp dinh dưỡng qua quá trình phân huỷ của vi sinh vật | Không cung cấp dinh dưỡng, cần bổ sung thêm |
| Độ bền và tái sử dụng | Bền kém, khó tái sử dụng | Bền cao, có thể tái sử dụng nhiều lần |
| Ví dụ | Than bùn, mùn cưa, trấu hun, xơ dừa | Perlite, gốm |
Vận dụng trang 32
Đề bài: Đề xuất loại giá thể phù hợp cho một số đối tượng cây trồng phổ biến ở địa phương em.
Lời giải:
Đây là câu vận dụng, em có thể tự liên hệ địa phương mình. Dưới đây là gợi ý mẫu:
| Đối tượng cây trồng | Giá thể phù hợp | Lý do |
|---|---|---|
| Cây rau ăn lá (xà lách, cải, rau muống) | Xơ dừa, mùn cưa | Tơi xốp, giữ ẩm tốt, cung cấp dinh dưỡng cho cây ngắn ngày. |
| Cây hoa cảnh (hoa hồng, hoa cúc) | Than bùn, xơ dừa | Giữ ẩm, giữ dinh dưỡng tốt, giúp hoa nở đẹp. |
| Cây ăn quả trồng chậu (cam, quýt nhỏ) | Trấu hun + xơ dừa + than bùn (phối trộn) | Tạo môi trường thoáng khí, giàu dinh dưỡng cho rễ phát triển. |
| Cây cảnh trang trí trong nhà | Giá thể gốm, perlite | Sạch, không gây ô nhiễm, bền, tái sử dụng nhiều lần, phù hợp để trong phòng. |
| Cây giống mới gieo hạt | Xơ dừa, perlite | Tơi xốp, thoáng khí, giúp hạt nảy mầm nhanh và rễ non phát triển tốt. |
→ Tuỳ vào loại cây trồng và mục đích sử dụng, các em có thể chọn loại giá thể phù hợp để cây sinh trưởng tốt và đạt hiệu quả cao.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám