Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 101
Đề bài: Thu hoạch, bảo quản sản phẩm trồng trọt nhằm mục đích gì? Những công nghệ nào đang được áp dụng trong công nghệ thu hoạch, bảo quản sản phẩm trồng trọt?
Lời giải:
- Mục đích thu hoạch: lấy sản phẩm trồng trọt đúng thời điểm, đúng phương pháp để đảm bảo số lượng và chất lượng nông sản.
- Mục đích bảo quản: kéo dài thời gian sử dụng, giữ được chất lượng và giảm thiểu tổn thất sản phẩm trồng trọt.
- Công nghệ áp dụng trong thu hoạch: robot thu hoạch tự động (robot thu hoạch rau, táo, cà chua,…), công nghệ cảm biến, trí tuệ nhân tạo.
- Công nghệ áp dụng trong bảo quản: kho silo, kho lạnh, chiếu xạ, khí quyển điều chỉnh, plasma lạnh.
II. Một số công nghệ cao trong bảo quản sản phẩm trồng trọt
3. Bảo quản bằng chiếu xạ
Kết nối năng lực mục II.3 trang 103
Đề bài: Sử dụng internet, sách, báo,… để tìm hiểu về các trung tâm chiếu xạ sản phẩm trồng trọt ở Việt Nam.
Lời giải:
Ở Việt Nam hiện nay có một số trung tâm chiếu xạ tiêu biểu:
| Trung tâm chiếu xạ | Địa điểm | Vai trò |
|---|---|---|
| Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội | Hà Nội | Chiếu xạ rau, quả phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu. |
| Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai Công nghệ Bức xạ (VINAGAMMA) | TP. Hồ Chí Minh | Chiếu xạ nông sản, thực phẩm; nghiên cứu công nghệ bức xạ. |
| Công ty CP Chiếu xạ An Phú | TP. Hồ Chí Minh | Chiếu xạ trái cây xuất khẩu (thanh long, xoài, vải,…) sang Mỹ, Úc, Nhật Bản. |
| Công ty TNHH Chiếu xạ Sơn Sơn | TP. Hồ Chí Minh | Chiếu xạ trái cây xuất khẩu. |
→ Các trung tâm này có vai trò quan trọng trong việc bảo quản nông sản, tiêu diệt vi sinh vật có hại, kéo dài thời gian sử dụng và đặc biệt giúp trái cây Việt Nam xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, Úc, Nhật Bản,…
Luyện tập – Vận dụng
Luyện tập 1 trang 105
Đề bài: Nêu một số nguyên nhân dẫn đến tổn thất sản phẩm trồng trọt và đề xuất giải pháp khắc phục.
Lời giải:
a) Một số nguyên nhân dẫn đến tổn thất sản phẩm trồng trọt:
- Thu hoạch không đúng thời điểm (quá sớm hoặc quá muộn).
- Phương pháp thu hoạch không phù hợp, làm dập nát sản phẩm.
- Bảo quản không đúng kĩ thuật → sản phẩm bị mốc, hư hỏng.
- Bị vi sinh vật, côn trùng, động vật phá hoại.
- Bị ảnh hưởng của môi trường (nhiệt độ, độ ẩm cao,…).
- Đóng gói, vận chuyển không đúng quy cách.
b) Giải pháp khắc phục:
- Thu hoạch đúng thời điểm, đúng phương pháp.
- Áp dụng cơ giới hoá trong thu hoạch để giảm tổn thất.
- Sử dụng các công nghệ bảo quản hiện đại: kho silo, kho lạnh, chiếu xạ, khí quyển điều chỉnh, plasma lạnh.
- Vệ sinh kho bảo quản sạch sẽ, ngăn chặn côn trùng, vi sinh vật.
- Đóng gói, vận chuyển đúng quy cách để tránh dập nát.
Luyện tập 2 trang 105
Đề bài: Trong phương pháp bảo quản bằng khí quyển điều chỉnh, để làm giảm hoạt động hô hấp của sản phẩm trồng trọt thì nồng độ khí CO₂ và O₂ được điều chỉnh tăng hay giảm? Tại sao?
Lời giải:
Để làm giảm hoạt động hô hấp của sản phẩm trồng trọt, cần:
- Giảm nồng độ khí O₂ (khí oxygen).
- Tăng nồng độ khí CO₂ (khí carbon dioxide).
Giải thích:
- Hoạt động hô hấp của sản phẩm trồng trọt cần khí O₂. Khi giảm O₂, quá trình hô hấp sẽ chậm lại, sản phẩm chín chậm hơn.
- Nồng độ CO₂ cao có tác dụng ức chế hô hấp của sản phẩm trồng trọt, làm chậm quá trình chín và phân huỷ.
→ Nhờ vậy, kéo dài được thời gian bảo quản và giữ được chất lượng của rau, quả.
Vận dụng 1 trang 105
Đề bài: Phân tích ưu, nhược điểm của các biện pháp bảo quản sản phẩm trồng trọt đang thực hiện ở gia đình em.
Lời giải:
Đây là câu vận dụng, em có thể tự liên hệ gia đình mình. Dưới đây là gợi ý mẫu:
| Biện pháp | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|
| Bảo quản trong tủ lạnh (rau, quả tươi) | Giữ được độ tươi ngon trong vài ngày đến 1 tuần. | Thời gian bảo quản ngắn; tốn điện. |
| Bảo quản khô (gạo, ngô, đậu) | Đơn giản, ít tốn kém; bảo quản được lâu. | Dễ bị mọt, mốc nếu không kín; cần kiểm tra thường xuyên. |
| Đóng kín trong bao bì, hộp | Tránh được côn trùng, bụi bẩn. | Thời gian bảo quản còn hạn chế. |
| Phơi/sấy khô (mộc nhĩ, măng, gia vị) | Bảo quản được lâu; tiết kiệm chi phí. | Có thể mất một phần dinh dưỡng; phụ thuộc thời tiết khi phơi. |
→ Các biện pháp ở gia đình thường đơn giản, ít tốn kém nhưng thời gian bảo quản ngắn so với các công nghệ cao.
Vận dụng 2 trang 105
Đề bài: Đề xuất biện pháp bảo quản phù hợp cho một số loại sản phẩm trồng trọt phổ biến ở địa phương em.
Lời giải:
Đây là câu vận dụng, em có thể tự liên hệ địa phương mình. Dưới đây là gợi ý mẫu:
| Sản phẩm | Biện pháp bảo quản phù hợp | Lý do |
|---|---|---|
| Lúa, ngô, đậu (hạt khô) | Bảo quản trong kho silo hoặc bao tải kín | Bảo quản số lượng lớn, thời gian dài, tránh sâu mọt. |
| Rau, hoa tươi | Bảo quản trong kho lạnh (0 – 5°C) | Giữ độ tươi, ngăn vi sinh vật phát triển. |
| Trái cây xuất khẩu (xoài, thanh long, vải,…) | Chiếu xạ | Tiêu diệt vi khuẩn, kéo dài thời gian bảo quản, đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu. |
| Rau, quả tươi cao cấp | Khí quyển điều chỉnh | Giữ được chất lượng và thời gian bảo quản kéo dài. |
| Đậu xanh, ngô, dâu tây,… | Plasma lạnh | Hiệu quả với sản phẩm có bề mặt không đều, giữ được hương vị tự nhiên. |
→ Mỗi loại sản phẩm cần áp dụng biện pháp bảo quản phù hợp để đạt hiệu quả cao nhất.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám