Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Bài thực hành này yêu cầu học sinh tiến hành đo và xác định độ chua, độ mặn của các mẫu đất, sau đó ghi kết quả vào bảng và hoàn thành phiếu đánh giá. Dưới đây là bài làm mẫu giả định một nhóm học sinh đã thực hành với số liệu thực tế. Các em có thể tham khảo cách trình bày để áp dụng với mẫu đất tại địa phương mình.
Lưu ý: Các số liệu pH và EC bên dưới chỉ là số liệu mẫu. Khi thực hành thực tế, các em sẽ thu được số liệu khác tùy vào mẫu đất sử dụng.
I. Xác định độ chua của đất
Bảng kết quả thực hành (Bảng 6.1)
Sau khi tiến hành 4 bước thực hành theo SGK (cân mẫu đất → đong nước cất và KCl → lắc tay 15 – 20 phút → đo pH bằng máy), nhóm thu được kết quả như sau:
Nhóm: Nhóm 1 Các thành viên: (ghi tên các thành viên trong nhóm)
| Mẫu đất | $pH_{H_2O}$ | $pH_{KCl}$ | Phân loại đất theo $pH_{H_2O}$ | Phân loại đất theo $pH_{KCl}$ |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 4,8 | 4,2 | Đất chua | Đất chua |
| 2 | 6,1 | 5,5 | Đất chua ít | Đất chua ít |
| 3 | 7,0 | 6,5 | Đất trung tính | Đất trung tính |
Nhận xét kết quả:
- Mẫu 1: $pH_{H_2O}$ = 4,8 (trong khoảng 4,5 – 5,5) và $pH_{KCl}$ = 4,2 (trong khoảng 4,0 – 5,0) → đất chua.
- Mẫu 2: $pH_{H_2O}$ = 6,1 (trong khoảng 5,6 – 6,5) và $pH_{KCl}$ = 5,5 (trong khoảng > 5,0 – 6,0) → đất chua ít.
- Mẫu 3: $pH_{H_2O}$ = 7,0 (trong khoảng 6,6 – 7,5) và $pH_{KCl}$ = 6,5 (trong khoảng > 6,0 – 7,0) → đất trung tính.
→ Lưu ý: chỉ số $pH_{KCl}$ luôn thấp hơn $pH_{H_2O}$ trên cùng một mẫu đất, do dung dịch KCl đẩy thêm H⁺ từ bề mặt keo đất ra ngoài dung dịch.
Phiếu đánh giá kết quả thực hành xác định độ chua của đất
PHIẾU ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HÀNH XÁC ĐỊNH ĐỘ CHUA CỦA ĐẤT
- Ngày: … tháng … năm …
- Lớp: 10A
- Số thứ tự nhóm: Nhóm 1
- Tiết thực hành: Tiết … (theo thời khoá biểu)
- Địa điểm thực hành: Phòng thực hành Công nghệ
- Giáo viên hướng dẫn thực hành: (ghi tên giáo viên)
Bảng 6.4. Kết quả đánh giá thực hành xác định độ chua của đất
| Chỉ tiêu đánh giá | Điểm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Thực hiện nội quy phòng thực hành (trật tự, an toàn, vệ sinh trong phòng thực hành,…):
– Thực hiện tốt (1 điểm) – Thực hiện chưa tốt (0 điểm) |
1 | Nhóm giữ trật tự, an toàn, vệ sinh sạch sẽ sau khi thực hành. |
| Thực hiện các bước trong bài thực hành:
– Thực hiện đúng (3 điểm) – Thực hiện chưa đúng 1 trong 4 bước (từ bước 1 đến bước 4) (2 điểm) |
3 | Nhóm thực hiện đầy đủ và đúng cả 4 bước thực hành. |
| Xác định độ chua của đất theo nhóm phân công:
– Xác định đúng (6 điểm) – Chỉ xác định đúng $pH_{H_2O}$ hoặc $pH_{KCl}$ (3 điểm) – Không đúng khi xác định $pH_{H_2O}$ và $pH_{KCl}$ (0 điểm) |
6 | Nhóm xác định đúng cả $pH_{H_2O}$ và $pH_{KCl}$, phân loại đúng 3 mẫu đất. |
| Tổng điểm | 10 |
II. Xác định độ mặn của đất
Bảng kết quả thực hành (Bảng 6.5)
Sau khi tiến hành 4 bước thực hành theo SGK (cân 20 g đất → đong 100 mL nước cất → lắc tay 15 – 20 phút → lọc và đo EC bằng máy), nhóm thu được kết quả như sau:
Nhóm: Nhóm 1 Các thành viên: (ghi tên các thành viên trong nhóm)
| Mẫu đất | Độ EC của đất (dS/m) | Nồng độ muối hoà tan (‰) | Loại đất |
|---|---|---|---|
| 1 | 1,5 | 0,96 | Không mặn |
| 2 | 3,2 | 2,05 | Mặn ít |
| 3 | 6,5 | 4,16 | Mặn trung bình |
Nhận xét kết quả:
- Mẫu 1: EC = 1,5 dS/m (trong khoảng 0 – 2), nồng độ muối = 0,96‰ (trong khoảng 0,00 – 1,28) → đất không mặn.
- Mẫu 2: EC = 3,2 dS/m (trong khoảng 2 – 4), nồng độ muối = 2,05‰ (trong khoảng 1,28 – 2,56) → đất mặn ít.
- Mẫu 3: EC = 6,5 dS/m (trong khoảng 4 – 8), nồng độ muối = 4,16‰ (trong khoảng 2,56 – 5,12) → đất mặn trung bình.
→ Độ EC càng cao thì nồng độ muối hoà tan trong đất càng lớn, đất càng bị nhiễm mặn nặng.
Phiếu đánh giá kết quả thực hành xác định độ mặn của đất
PHIẾU ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ THỰC HÀNH XÁC ĐỊNH ĐỘ MẶN CỦA ĐẤT
- Ngày: … tháng … năm …
- Lớp: 10A
- Số thứ tự nhóm: Nhóm 1
- Tiết thực hành: Tiết … (theo thời khoá biểu)
- Địa điểm thực hành: Phòng thực hành Công nghệ
- Giáo viên hướng dẫn thực hành: (ghi tên giáo viên)
Bảng 6.7. Kết quả đánh giá thực hành xác định độ mặn của đất
| Chỉ tiêu đánh giá | Điểm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Thực hiện nội quy phòng thực hành (trật tự, an toàn, vệ sinh trong phòng thực hành,…):
– Thực hiện tốt (1 điểm) – Thực hiện chưa tốt (0 điểm) |
1 | Nhóm giữ trật tự, an toàn, vệ sinh sạch sẽ sau khi thực hành. |
| Thực hiện các bước trong bài thực hành:
– Thực hiện đúng (3 điểm) – Thực hiện chưa đúng 1 trong 4 bước (từ bước 1 đến bước 4) (2 điểm) |
3 | Nhóm thực hiện đầy đủ và đúng cả 4 bước thực hành. |
| Xác định độ mặn của đất theo nhóm phân công:
– Xác định đúng (6 điểm) – Xác định không đúng độ mặn của đất (0 điểm) |
6 | Nhóm xác định đúng độ EC và nồng độ muối hoà tan, phân loại đúng 3 mẫu đất. |
| Tổng điểm | 10 |
Kết luận
Sau bài thực hành, nhóm đã:
- Xác định được độ chua của đất thông qua chỉ số $pH_{H_2O}$ và $pH_{KCl}$.
- Xác định được độ mặn của đất thông qua chỉ số EC và nồng độ muối hoà tan.
- Biết cách phân loại đất theo độ chua (đất rất chua, đất chua, đất chua ít, đất trung tính, đất kiềm) và theo độ mặn (không mặn, mặn ít, mặn trung bình, mặn, rất mặn).
- Rèn luyện được kĩ năng sử dụng máy đo pH, máy đo EC và các dụng cụ thí nghiệm khác.
- Có ý thức an toàn lao động và vệ sinh môi trường trong phòng thực hành.
→ Kết quả thực hành giúp các em hiểu rõ tính chất của đất ở địa phương, từ đó có thể đề xuất các biện pháp cải tạo đất phù hợp khi gặp đất chua hoặc đất mặn.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám