Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 57
Đề bài: Giống cây trồng là gì? Chúng có vai trò như thế nào đối với trồng trọt?
Lời giải:
- Giống cây trồng là một quần thể cây trồng có thể phân biệt được với quần thể cây trồng khác thông qua sự biểu hiện của ít nhất một đặc tính và di truyền được cho đời sau; đồng nhất về hình thái, ổn định qua các chu kì nhân giống; có giá trị canh tác, giá trị sử dụng.
- Vai trò: giống cây trồng quyết định năng suất, chất lượng nông sản; giúp tăng khả năng kháng sâu, bệnh; chống chịu với điều kiện bất lợi của môi trường; giúp tăng vụ và thay đổi cơ cấu cây trồng.
I. Khái niệm giống cây trồng
Khám phá mục I trang 58
Đề bài: Kể tên các giống cây trồng phổ biến ở địa phương em. Chúng có đặc điểm gì nổi bật so với các giống khác cùng loài?
Lời giải:
Đây là câu hỏi mở, em có thể tự liên hệ địa phương mình. Dưới đây là gợi ý mẫu:
| Giống cây trồng | Đặc điểm nổi bật |
|---|---|
| Giống lúa ST25 | Gạo trắng trong, cơm mềm, thơm, vị đậm; năng suất 65 – 70 tạ/ha |
| Giống lúa BC15 | Gạo trong, cơm mềm và đậm; năng suất cao 70 – 75 tạ/ha |
| Giống ngô DK9955s | Kháng sâu tốt, năng suất ổn định |
| Giống xoài cát Hoà Lộc | Quả to, thơm, ngọt, ít xơ |
| Giống bưởi da xanh | Quả to, tép hồng, ngọt, ít hạt |
→ Mỗi giống có đặc điểm riêng về năng suất, chất lượng, khả năng kháng sâu bệnh và phù hợp với điều kiện trồng trọt khác nhau.
Kết nối năng lực mục I trang 58
Đề bài: Tìm hiểu các khái niệm giống bản địa, giống nhập nội, giống lai.
Lời giải:
- Giống bản địa: là giống cây trồng có nguồn gốc tại chính địa phương, được trồng và phát triển từ lâu đời, thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên nơi đó. Ví dụ: lúa nếp Tú Lệ (Lào Cai), lúa Tám xoan (Ninh Bình), lúa Nàng Thơm chợ Đào (Tây Ninh).
- Giống nhập nội: là giống cây trồng được du nhập từ nước ngoài vào trong nước. Ví dụ: giống ngô lai, giống dưa lưới, giống dâu tây nhập từ Nhật Bản, Hà Lan,…
- Giống lai: là giống cây trồng được tạo ra bằng cách lai giữa hai hoặc nhiều giống khác nhau, nhằm kết hợp ưu điểm của các giống bố mẹ. Ví dụ: giống lúa lai thơm 6, giống ngô lai DK9955s.
II. Vai trò của giống cây trồng
Khám phá mục II trang 59
Đề bài: Hình 11.5 thể hiện cơ cấu mùa vụ trong năm. Quan sát Hình 11.5 và cho biết giống mới giúp tăng vụ và thay đổi cơ cấu cây trồng như thế nào.
Lời giải:
Quan sát Hình 11.5 ta thấy:
a) Khi dùng giống cũ dài ngày:
- Trong một năm chỉ trồng được 2 vụ.
- Cơ cấu cây trồng: Lúa – Lúa hoặc Lúa – Hoa màu.
b) Khi dùng giống mới ngắn ngày:
- Trong một năm trồng được 3 vụ.
- Cơ cấu cây trồng: Lúa – Hoa màu – Lúa (xen canh).
→ Kết luận: Giống mới ngắn ngày giúp:
- Tăng số vụ trong năm (từ 2 vụ lên 3 vụ).
- Thay đổi cơ cấu cây trồng (kết hợp xen canh lúa và hoa màu).
- Nhờ đó nâng cao sản lượng và giá trị kinh tế trên cùng một đơn vị diện tích trồng trọt.
Kết nối năng lực mục II trang 59
Đề bài: Sử dụng internet, sách, báo,… để tìm hiểu thêm về vai trò của giống cây trồng.
Lời giải:
Giống cây trồng có 4 vai trò chính:
- Quyết định năng suất và chất lượng nông sản: giống tốt giúp tăng năng suất, cải thiện chất lượng (ví dụ: giống lúa BC15 cho năng suất 70 – 75 tạ/ha; giống lúa ST25 cho gạo thơm ngon).
- Tăng khả năng kháng sâu, bệnh: sử dụng giống kháng sâu, bệnh giúp giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, an toàn cho người tiêu dùng và môi trường (ví dụ: giống ngô DK9955s kháng sâu).
- Tăng khả năng chống chịu với điều kiện bất lợi (mặn, chua, hạn, ngập,…) → giúp mở rộng diện tích trồng trọt sang các vùng đất khó canh tác.
- Tăng vụ và thay đổi cơ cấu cây trồng: các giống mới ngắn ngày giúp tăng số vụ trong năm, nâng cao sản lượng và giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích.
Luyện tập – Vận dụng
Luyện tập trang 59
Đề bài: Giống cây trồng là gì? Trình bày các vai trò của giống cây trồng.
Lời giải:
a) Khái niệm giống cây trồng:
Giống cây trồng là một quần thể cây trồng có thể phân biệt được với quần thể cây trồng khác thông qua sự biểu hiện của ít nhất một đặc tính và di truyền được cho đời sau; đồng nhất về hình thái, ổn định qua các chu kì nhân giống; có giá trị canh tác, giá trị sử dụng.
→ Giống cây trồng bao gồm: giống cây nông nghiệp, giống cây dược liệu, giống cây cảnh và giống nấm ăn (theo Luật Trồng trọt 2018).
b) Vai trò của giống cây trồng:
- Quyết định năng suất và chất lượng nông sản. Giống tốt giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm.
- Tăng khả năng kháng sâu, bệnh, giúp giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
- Tăng khả năng chống chịu với các điều kiện bất lợi của môi trường (mặn, chua, hạn, ngập,…) → mở rộng diện tích trồng trọt.
- Các giống mới ngắn ngày giúp tăng vụ và thay đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao sản lượng và giá trị kinh tế trên một đơn vị diện tích.
Vận dụng trang 59
Đề bài: Khảo sát các giống cây trồng ở địa phương em và đề xuất một số phương án giúp cơ cấu mùa vụ hợp lí.
Lời giải:
Đây là câu vận dụng, em có thể tự liên hệ địa phương mình. Dưới đây là gợi ý mẫu:
a) Một số giống cây trồng phổ biến ở địa phương:
- Giống lúa: ST25, BC15, lúa lai thơm 6,…
- Giống ngô: ngô lai DK9955s.
- Giống rau màu: rau muống, cải xanh, đậu tương,…
- Giống cây ăn quả: xoài, bưởi, nhãn,…
b) Đề xuất phương án cơ cấu mùa vụ hợp lí:
- Sử dụng các giống lúa ngắn ngày để tăng từ 2 vụ lên 3 vụ trong năm.
- Áp dụng mô hình xen canh: Lúa – Hoa màu – Lúa hoặc Lúa – Rau màu – Lúa để tận dụng đất và tăng thu nhập.
- Chọn giống phù hợp với điều kiện khí hậu, đất trồng của từng mùa vụ.
- Sử dụng giống kháng sâu, bệnh để giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật.
- Sử dụng giống chống chịu với hạn, mặn, ngập đối với các vùng đất khó canh tác.
→ Việc bố trí cơ cấu mùa vụ hợp lí sẽ giúp tăng sản lượng, nâng cao thu nhập cho người nông dân và sử dụng hiệu quả tài nguyên đất.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám