Câu hỏi mở đầu trang 75

Đề bài: Sâu hại và bệnh hại khác nhau như thế nào? Chúng có ảnh hưởng như thế nào đối với cây trồng?

Lời giải:

a) Sự khác nhau giữa sâu hại và bệnh hại:

• Sâu hại: là các loài côn trùng gây hại các bộ phận của cây trồng như thân, lá, hoa, quả, rễ.
• Bệnh hại: là trạng thái không bình thường về hình thái, cấu tạo, chức năng, sinh lí của cây trồng, do vi sinh vật (nấm, vi khuẩn, virus,…) hoặc điều kiện bất lợi gây ra.

b) Ảnh hưởng đến cây trồng:

• Cây trồng sinh trưởng, phát triển kém.
• Năng suất và chất lượng nông sản giảm.
• Nặng hơn có thể không cho thu hoạch hoặc cây bị chết.

I. Khái niệm sâu, bệnh hại cây trồng

Khám phá mục I trang 76

Đề bài: Phân biệt sâu hại và bệnh hại. Kể tên một số loại sâu hại, bệnh hại mà em biết.

Lời giải:

a) Phân biệt sâu hại và bệnh hại:

b) Một số loại sâu hại, bệnh hại thường gặp:

• Sâu hại: châu chấu, sâu cuốn lá, rệp, bọ hung, ruồi đục quả, sâu xanh,…
• Bệnh hại: bệnh bạc lá, bệnh đạo ôn trên lúa; bệnh thán thư, bệnh vàng lá greening trên cây có múi; bệnh héo xanh vi khuẩn; bệnh virus xoăn vàng lá đậu đũa; bệnh lở cổ rễ cà chua,…

II. Tác hại của sâu, bệnh hại cây trồng

Khám phá mục II trang 77

Đề bài: Quan sát Hình 15.3, nêu tác hại của sâu, bệnh đối với mỗi loại cây trồng.

Lời giải:

→ Tóm lại, sâu và bệnh hại đều khiến cây trồng sinh trưởng kém, giảm năng suất và chất lượng nông sản, nhiều trường hợp dẫn đến chết cây hoặc mất mùa.

Kết nối năng lực mục II trang 77

Đề bài: Sử dụng internet, sách, báo,… để tìm hiểu thêm về tác hại của sâu, bệnh hại cây trồng.

Lời giải:

Một số tác hại đáng chú ý của sâu, bệnh hại cây trồng:

• Làm giảm năng suất: ví dụ bệnh đạo ôn trên lúa có thể làm mất trắng cả vụ mùa nếu không phòng trừ kịp thời.
• Làm giảm chất lượng nông sản: sâu đục quả khiến quả bị thối, biến dạng, không thể bán được.
• Tạo điều kiện cho vi sinh vật khác xâm nhập: vết thương do sâu cắn là “cửa ngõ” để nấm, vi khuẩn xâm nhập gây bệnh.
• Là môi giới truyền bệnh: một số loài rệp, rầy có khả năng truyền virus từ cây bệnh sang cây khoẻ.
• Gây thiệt hại kinh tế lớn cho nông dân: tốn chi phí mua thuốc, công lao động phun trừ, mất giá nông sản,…

→ Vì vậy, việc phòng trừ sâu, bệnh hại là rất cần thiết trong trồng trọt.

IV. Ý nghĩa của việc phòng trừ sâu, bệnh hại cây trồng

Khám phá mục IV trang 79

Đề bài: Giải thích tác dụng bảo vệ môi trường, bảo vệ hệ sinh thái và sức khoẻ con người của biện pháp sinh học và biện pháp quản lí dịch hại tổng hợp trong phòng trừ sâu, bệnh hại.

Lời giải:

a) Biện pháp sinh học:

• Sử dụng sinh vật có ích (côn trùng bắt mồi, nhện, ong kí sinh, vi khuẩn, nấm,…) hoặc sản phẩm của chúng để phòng trừ sâu, bệnh.
• Không sử dụng thuốc hoá học → không gây ô nhiễm đất, nước, không khí.
• An toàn với con người và cây trồng, không để lại tồn dư hoá chất trong nông sản.
• Bảo vệ thiên địch, duy trì cân bằng và đa dạng sinh học trong hệ sinh thái.

b) Biện pháp quản lí dịch hại tổng hợp (IPM):

• Phối hợp nhiều biện pháp (canh tác, cơ giới, sinh học, hoá học,…) trong đó chú trọng biện pháp sinh học.
• Chỉ giữ số lượng sâu, bệnh dưới ngưỡng gây thiệt hại kinh tế → hạn chế tối đa việc dùng thuốc hoá học.
• Giảm ô nhiễm môi trường, không gây độc cho người tiêu dùng.
• Bảo vệ thiên địch, giữ gìn đa dạng sinh học và cân bằng hệ sinh thái nông nghiệp.

→ Cả hai biện pháp đều giúp bảo vệ môi trường, hệ sinh thái và sức khoẻ con người, hướng tới một nền nông nghiệp an toàn và bền vững.

Luyện tập – Vận dụng

Luyện tập trang 79

Đề bài: Em hãy giải thích vì sao phòng trừ sâu, bệnh lại giúp cây trồng cho năng suất cao, chất lượng tốt.

Lời giải:

Phòng trừ sâu, bệnh giúp cây trồng cho năng suất cao, chất lượng tốt vì:

• Hạn chế tác hại của sâu, bệnh → cây trồng sinh trưởng và phát triển khoẻ mạnh.
• Lá cây không bị sâu phá → quang hợp tốt, tích luỹ được nhiều chất dinh dưỡng → năng suất cao.
• Hoa, quả không bị sâu, bệnh tấn công → không bị thối, biến dạng → chất lượng nông sản tốt, đẹp mã.
• Cây ít bị bệnh → giảm chi phí thuốc bảo vệ thực vật, giảm tồn dư hoá chất → nông sản an toàn cho người tiêu dùng.

→ Vì vậy, phòng trừ sâu, bệnh là việc làm cần thiết trong trồng trọt để đạt hiệu quả kinh tế cao.

Vận dụng trang 79

Đề bài: Hãy viết một đoạn văn ngắn mô tả tác hại của một hoặc một số loại sâu, bệnh đối với cây trồng mà em biết.

Lời giải:

Đây là câu vận dụng, em có thể tự viết theo loại sâu, bệnh mà em quan sát được. Dưới đây là đoạn văn mẫu về sâu cuốn lá lúa:

Sâu cuốn lá nhỏ là một trong những loài sâu hại nguy hiểm trên cây lúa. Khi xuất hiện, sâu non nhả tơ cuốn lá lúa lại thành ống rồi gặm phần biểu bì xanh bên trong, để lại những vệt trắng dài trên lá. Khi sâu phát triển mạnh, cả ruộng lúa có thể bị bạc trắng, làm giảm nghiêm trọng khả năng quang hợp của cây. Cây lúa vì thế sinh trưởng kém, đẻ nhánh ít, bông lúa nhỏ và lép nhiều, dẫn đến năng suất giảm mạnh. Nếu sâu cuốn lá phá hại nặng vào giai đoạn lúa làm đòng, người nông dân có thể mất trắng cả vụ mùa.

ThS. Hồ Thị Thư

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám