Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Hệ thống hoá kiến thức
Sơ đồ tư duy chương 8 gồm 2 nội dung chính:
| Nội dung | Các vấn đề cơ bản |
|---|---|
| 1. Sự cần thiết phải bảo vệ môi trường trong trồng trọt | Khái niệm ô nhiễm môi trường – Ảnh hưởng của ô nhiễm – Nguyên nhân gây ô nhiễm – Biện pháp hạn chế ô nhiễm |
| 2. Ứng dụng công nghệ vi sinh trong xử lí chất thải trồng trọt và bảo vệ môi trường | Sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh – Sản xuất thức ăn ủ chua cho trâu, bò – Công nghệ vi sinh trong bảo vệ môi trường |
Câu hỏi ôn tập
Câu 1 trang 142
Đề bài: Trình bày sự cần thiết phải bảo vệ môi trường trong trồng trọt.
Lời giải:
a) Khái niệm ô nhiễm môi trường trong trồng trọt:
Là sự thay đổi các tính chất vật lí, hoá học, sinh học của môi trường (đất, nước, không khí) theo chiều hướng xấu, vượt ngưỡng cho phép, gây ảnh hưởng đến sức khoẻ con người, vật nuôi, cây trồng và hệ sinh thái.
b) Sự cần thiết phải bảo vệ môi trường trong trồng trọt:
- Bảo vệ sức khoẻ con người và vật nuôi: tránh các bệnh hô hấp, ung thư, ngộ độc do tồn dư hoá chất trong nông sản.
- Bảo vệ hệ sinh thái: tránh làm chết các sinh vật trong đất, nước, tránh mất cân bằng sinh thái.
- Đảm bảo chất lượng nông sản: tạo ra sản phẩm sạch, an toàn cho người tiêu dùng.
- Phát triển nông nghiệp bền vững: duy trì đất tốt, nước sạch để sản xuất lâu dài.
- Bảo vệ đa dạng sinh học, duy trì cân bằng tự nhiên.
→ Vì vậy, bảo vệ môi trường trong trồng trọt là việc làm cần thiết và cấp bách.
Câu 2 trang 142
Đề bài: Nêu một số nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường trong trồng trọt và biện pháp khắc phục. Liên hệ với thực tiễn trồng trọt ở gia đình và địa phương em.
Lời giải:
a) Một số nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường trong trồng trọt:
| Nguyên nhân | Hậu quả |
|---|---|
| Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hoá học không đúng cách (dư thừa, sai thời điểm, súc rửa dụng cụ không đúng nơi) | Ngấm vào đất, nước → ô nhiễm đất và nguồn nước |
| Vứt bao bì, chai lọ thuốc bảo vệ thực vật bừa bãi | Gây ô nhiễm đất, nước; chất độc tồn dư lâu dài |
| Không thu gom, xử lí chất thải trồng trọt (rơm, rạ, xác cây,…) | Phân huỷ tự nhiên gây mùi hôi, ô nhiễm môi trường |
| Đốt rơm, rạ, phụ phẩm trên đồng ruộng | Tạo khói bụi gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng giao thông |
b) Biện pháp khắc phục:
- Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hoá học đúng nguyên tắc (đúng loại, liều lượng, thời điểm, phương pháp).
- Tăng cường dùng phân hữu cơ, phân vi sinh, thuốc sinh học thay thế hoá học.
- Thu gom, xử lí chất thải đúng nơi quy định.
- Không đốt rơm, rạ bừa bãi – tận dụng để ủ phân, trồng nấm, làm thức ăn chăn nuôi.
- Tuyên truyền, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho người dân.
c) Liên hệ thực tiễn (gợi ý mẫu):
Ở gia đình và địa phương em:
- Một số hộ vẫn còn đốt rơm, rạ sau vụ thu hoạch → cần khuyến khích ủ phân.
- Bao bì thuốc bảo vệ thực vật thường bị vứt ngoài bờ ruộng → cần xây bể thu gom.
- Đã có gia đình chuyển sang dùng phân hữu cơ từ chất thải chăn nuôi, trồng trọt → mô hình tốt cần nhân rộng.
- Tổ chức tập huấn cho nông dân về sử dụng thuốc, phân bón đúng cách.
Câu 3 trang 142
Đề bài: Nêu một số ứng dụng của công nghệ vi sinh trong bảo vệ môi trường và xử lí chất thải trồng trọt. Lựa chọn biện pháp phù hợp với thực tiễn của gia đình và địa phương em.
Lời giải:
a) Một số ứng dụng của công nghệ vi sinh:
| Ứng dụng | Mô tả |
|---|---|
| Sản xuất phân bón hữu cơ vi sinh | Dùng chế phẩm vi sinh để ủ chất thải trồng trọt (rơm, rạ, vỏ trấu, vỏ cà phê,…) thành phân bón hữu cơ chất lượng cao. |
| Sản xuất thức ăn ủ chua cho trâu, bò | Dùng chế phẩm vi sinh ủ chất thải trồng trọt (rơm, rạ, thân ngô, thân lạc,…) thành thức ăn cho trâu, bò vào mùa đông. |
| Sản xuất chế phẩm vi sinh xử lí chất thải | Các chủng vi sinh vật hữu ích (Bacillus, Pseudomonas, Streptomyces,…) phân huỷ nhanh chất hữu cơ, giảm mùi hôi, làm sạch môi trường. |
| Sản xuất chế phẩm vi sinh bảo vệ thực vật | Thay thế thuốc bảo vệ thực vật hoá học, an toàn cho cây trồng và môi trường. |
| Trồng nấm từ rơm, rạ | Tận dụng chất thải trồng trọt làm giá thể trồng nấm rơm, nấm bào ngư,… |
b) Lựa chọn biện pháp phù hợp với gia đình và địa phương (gợi ý mẫu):
| Biện pháp lựa chọn | Lí do |
|---|---|
| Ủ phân hữu cơ vi sinh từ rơm, rạ | Gia đình có sẵn rơm, rạ sau vụ lúa, chế phẩm vi sinh dễ mua. |
| Trồng nấm rơm tại vườn nhà | Tận dụng rơm thừa, có thêm thu nhập từ bán nấm. |
| Ủ thức ăn cho trâu, bò | Phù hợp nếu gia đình có chăn nuôi gia súc. |
| Sử dụng chế phẩm sinh học thay thuốc bảo vệ thực vật | Bảo vệ sức khoẻ và môi trường, dễ áp dụng. |
→ Các biện pháp này đơn giản, ít tốn kém, vừa bảo vệ môi trường vừa tạo thêm sản phẩm có giá trị.
Câu 4 trang 142
Đề bài: Hãy chọn những phát biểu đúng về những việc nên làm để bảo vệ môi trường trong trồng trọt.
a) Sử dụng giống kháng sâu, bệnh.
b) Sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật đúng cách.
c) Tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh thay thế cho phân bón hoá học.
d) Đổ thuốc bảo vệ thực vật hoá học dư thừa xuống ao hoặc mương tưới tiêu.
e) Đốt rơm, rạ để hạn chế ô nhiễm nguồn nước.
g) Có biện pháp thu gom, xử lí chất thải trồng trọt phù hợp.
Lời giải:
| Phát biểu | Đúng / Sai | Giải thích |
|---|---|---|
| a) Sử dụng giống kháng sâu, bệnh | ✅ Đúng | Giống kháng bệnh giúp giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật → giảm ô nhiễm. |
| b) Sử dụng phân bón và thuốc BVTV đúng cách | ✅ Đúng | Đúng nguyên tắc giúp hạn chế dư thừa, tránh ô nhiễm đất và nước. |
| c) Tăng cường dùng phân hữu cơ vi sinh thay phân hoá học | ✅ Đúng | Phân hữu cơ vi sinh thân thiện môi trường, không gây ô nhiễm. |
| d) Đổ thuốc BVTV dư thừa xuống ao, mương tưới tiêu | ❌ Sai | Hành vi này gây ô nhiễm nước nghiêm trọng, làm chết sinh vật thuỷ sinh. |
| e) Đốt rơm, rạ để hạn chế ô nhiễm nguồn nước | ❌ Sai | Đốt rơm, rạ gây ô nhiễm không khí, không bảo vệ nguồn nước. |
| g) Có biện pháp thu gom, xử lí chất thải trồng trọt phù hợp | ✅ Đúng | Giúp hạn chế ô nhiễm đất, nước, không khí. |
Đáp án đúng: a, b, c, g.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám