Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 85
Đề bài: Cây trồng bị bệnh thường có đặc điểm gì? Làm thế nào để phòng trừ một số bệnh ở cây trồng?
Lời giải:
a) Đặc điểm của cây trồng bị bệnh:
Cây trồng bị bệnh có biểu hiện không bình thường về hình thái, cấu tạo, chức năng và sinh lí:
- Lá: lốm đốm vàng, gân lá sưng, lá héo, rụng sớm.
- Thân, cành: xuất hiện vết bệnh, héo rũ, có dịch nhờn.
- Hoa, quả: chuyển màu đen, thối, biến dạng, rụng sớm.
- Cây sinh trưởng kém, còi cọc, có thể chết.
b) Cách phòng trừ bệnh ở cây trồng:
- Sử dụng giống chống chịu, giống sạch bệnh.
- Vệ sinh đồng ruộng, xử lí hạt giống.
- Bón phân cân đối để cây khoẻ mạnh.
- Luân canh cây trồng để cắt đứt nguồn bệnh.
- Áp dụng biện pháp sinh học (chế phẩm vi sinh, sinh vật đối kháng).
- Dùng thuốc hoá học đúng hướng dẫn khi cần thiết.
I. Một số loại bệnh hại cây trồng thường gặp và biện pháp phòng trừ
1. Bệnh thán thư
Khám phá mục I.1.b trang 86
Đề bài: Nêu các biện pháp phòng trừ bệnh thán thư cho một số loại cây trồng và ý nghĩa của từng biện pháp.
Lời giải:
| Biện pháp phòng trừ | Ý nghĩa |
|---|---|
| Vệ sinh đồng ruộng, dọn sạch cành, lá già, lá bệnh | Loại bỏ nguồn lây bệnh, giảm số lượng bào tử nấm trong vườn |
| Bọc quả sau khi quả hình thành | Ngăn nấm bệnh tấn công trực tiếp vào quả, bảo vệ năng suất |
| Có biện pháp thoát nước nhanh sau mưa lớn, không để vườn ẩm thấp | Hạn chế độ ẩm cao – điều kiện thuận lợi cho nấm phát triển |
| Bón phân đầy đủ và cân đối NPK | Giúp cây khoẻ mạnh, tăng sức chống chịu với bệnh |
| Phun thuốc kịp thời và đúng hướng dẫn (Difenoconazole, Tebuconazole, Azoxystrobin,…) | Tiêu diệt nấm gây bệnh khi cây đã bị nhiễm bệnh |
→ Cần kết hợp nhiều biện pháp cùng lúc để phòng trừ bệnh thán thư hiệu quả, trong đó phòng bệnh là chính.
2. Bệnh vàng lá greening (trên cây ăn quả có múi)
Kết nối năng lực mục I.2 trang 86
Đề bài: Sử dụng internet, sách, báo,… để tìm hiểu về vi khuẩn Candidatus Liberibacter asiaticus gây bệnh trên cây trồng.
Lời giải:
Một số thông tin về vi khuẩn Candidatus Liberibacter asiaticus:
- Đối tượng gây hại: vi khuẩn gây bệnh vàng lá greening trên các loại cây ăn quả có múi như cam, chanh, bưởi, quýt,…
- Nơi kí sinh: vi khuẩn kí sinh trong mạch dẫn của cây, làm tắc nghẽn quá trình vận chuyển dinh dưỡng.
- Con đường lây truyền:
- Qua rầy chổng cánh (đây là vật trung gian truyền bệnh chính).
- Qua cây giống bị bệnh (mắt ghép, cành ghép nhiễm bệnh).
- Biểu hiện bệnh: lá lốm đốm vàng xanh, gân lá sưng, quả nhỏ, méo, vàng loang lổ; cây còi cọc và chết dần.
- Mức độ nguy hiểm: chưa có thuốc đặc trị, là một trong những bệnh nguy hiểm nhất trên cây có múi hiện nay.
- Phạm vi gây hại: xuất hiện rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới (Việt Nam, các nước châu Á, Hoa Kỳ, Brazil,…), gây thiệt hại lớn cho ngành trồng cây ăn quả có múi.
→ Để phòng bệnh, cần sử dụng giống sạch bệnh và quản lí tốt rầy chổng cánh – vật trung gian truyền bệnh.
Vận dụng
Vận dụng 1 trang 88
Đề bài: Sưu tầm tranh, ảnh, video về các loại bệnh hại cây trồng.
Lời giải:
Đây là câu thực hành sưu tầm, em có thể tự tìm kiếm. Một số gợi ý nguồn tìm:
- Internet: tìm trên Google, YouTube với từ khoá như “bệnh thán thư”, “bệnh vàng lá greening”, “bệnh đạo ôn lúa”, “bệnh héo xanh vi khuẩn”,…
- Quan sát thực tế: chụp ảnh các loại bệnh hại trên vườn cây, ruộng lúa của gia đình hoặc địa phương.
Em nên sưu tầm và phân loại theo: bệnh do nấm, bệnh do vi khuẩn, bệnh do virus,… để dễ ghi nhớ.
Vận dụng 2 trang 88
Đề bài: Tìm hiểu biện pháp phòng trừ bệnh hại cây trồng đang được áp dụng ở địa phương em. Nêu những điểm chưa phù hợp và đề xuất giải pháp khắc phục.
Lời giải:
Đây là câu vận dụng, em tự liên hệ địa phương. Dưới đây là gợi ý mẫu:
a) Một số biện pháp phòng trừ bệnh đang được áp dụng:
- Vệ sinh đồng ruộng, dọn cỏ, dọn tàn dư cây bệnh.
- Bón phân hoá học để cây sinh trưởng tốt.
- Phun thuốc hoá học khi cây bị bệnh.
- Sử dụng giống lúa, rau, cây ăn quả thông dụng.
b) Những điểm chưa phù hợp:
- Lạm dụng thuốc hoá học, phun nhiều lần và không đúng liều lượng → gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khoẻ con người.
- Ít sử dụng giống kháng bệnh, chủ yếu dùng giống quen thuộc.
- Bón phân không cân đối, chú trọng phân đạm khiến cây dễ bị bệnh.
- Chưa quan tâm đến biện pháp sinh học và quản lí dịch hại tổng hợp (IPM).
- Việc vệ sinh đồng ruộng đôi khi chưa triệt để, mầm bệnh vẫn còn trong đất.
c) Đề xuất giải pháp khắc phục:
- Ưu tiên sử dụng giống kháng bệnh, giống sạch bệnh.
- Bón phân cân đối NPK, kết hợp phân hữu cơ để cây khoẻ mạnh.
- Tăng cường sử dụng biện pháp sinh học (chế phẩm vi sinh, thiên địch).
- Áp dụng biện pháp quản lí dịch hại tổng hợp (IPM).
- Hạn chế dùng thuốc hoá học, chỉ phun khi thật cần thiết và đúng kĩ thuật.
- Tuyên truyền, tập huấn kĩ thuật phòng trừ bệnh cho nông dân.
→ Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ giúp bảo vệ cây trồng hiệu quả mà vẫn an toàn cho người, môi trường và hướng tới nông nghiệp bền vững.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám