Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 134
Đề bài: Hoạt động trồng trọt đã ảnh hưởng đến môi trường như thế nào? Cần có những biện pháp gì để bảo vệ môi trường trong trồng trọt?
Lời giải:
a) Ảnh hưởng của hoạt động trồng trọt đến môi trường:
- Gây ô nhiễm đất, nước do sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón hoá học không đúng cách.
- Gây ô nhiễm không khí do đốt rơm, rạ, phụ phẩm trồng trọt.
- Ảnh hưởng đến sức khoẻ con người, vật nuôi, làm giảm chất lượng nông sản.
- Làm chết các sinh vật sống trong đất và nước, gây mất cân bằng sinh thái.
b) Biện pháp bảo vệ môi trường trong trồng trọt:
- Sử dụng phân bón hoá học, thuốc bảo vệ thực vật đúng nguyên tắc (đúng loại, liều lượng, thời điểm, phương pháp).
- Tăng cường dùng phân bón hữu cơ, vi sinh, thuốc sinh học thay thế thuốc hoá học.
- Thu gom, xử lí chất thải trồng trọt đúng quy định, không đốt bừa bãi.
II. Một số nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường trong trồng trọt
Khám phá mục II trang 135
Đề bài: Quan sát Hình 26.1 và kết hợp với hiểu biết của bản thân, hãy nêu các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường trong trồng trọt.
Lời giải:
Các nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường trong trồng trọt:
a) Quan sát Hình 26.1:
- Hình bên trái: vỏ chai, bao bì thuốc bảo vệ thực vật vứt bừa bãi xuống mương, ruộng → gây ô nhiễm nước, đất.
- Hình bên phải: người nông dân đốt rơm, rạ trên đồng ruộng → gây ô nhiễm không khí, sinh ra khói bụi.
b) Các nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường trong trồng trọt:
- Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón không đúng cách (dư thừa, sai thời điểm, súc rửa dụng cụ không đúng nơi) → ngấm vào đất, nước.
- Vứt bao bì, chai, lọ thuốc bảo vệ thực vật bừa bãi sau khi sử dụng.
- Không thu gom, xử lí chất thải trồng trọt (xác cây, rơm, rạ, bao bì,…) đúng quy định.
- Đốt rơm, rạ, phụ phẩm ngay tại đồng ruộng → tạo khói bụi gây ô nhiễm không khí.
III. Một số ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường trong trồng trọt
Khám phá mục III trang 135
Đề bài:
- Quan sát Hình 26.2 và nêu ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường trong trồng trọt tương ứng với từng ảnh trong hình.
- Việc vứt vỏ chai, bao bì của các loại thuốc bảo vệ thực vật bừa bãi và đốt các loại chất thải trồng trọt ảnh hưởng như thế nào đến con người, các loài sinh vật và môi trường?
Lời giải:
1) Ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường trong Hình 26.2:
| Hình | Ảnh hưởng |
|---|---|
| Hình 26.2a: Cá chết do ô nhiễm môi trường | Thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hoá học ngấm vào ao, hồ, sông → làm cá và sinh vật dưới nước chết hàng loạt → gây mất cân bằng sinh thái. |
| Hình 26.2b: Khói bụi do đốt rơm, rạ | Đốt rơm, rạ sinh ra khói bụi → ảnh hưởng sức khoẻ con người (bệnh hô hấp), che khuất tầm nhìn gây mất an toàn giao thông. |
2) Ảnh hưởng của việc vứt vỏ chai và đốt chất thải trồng trọt:
a) Đối với con người:
- Hít phải khói bụi → mắc các bệnh hô hấp, ung thư phổi, đặc biệt nguy hiểm với trẻ em.
- Ăn phải nông sản nhiễm độc → ảnh hưởng sức khoẻ lâu dài.
- Khói che khuất tầm nhìn → gây tai nạn giao thông.
b) Đối với sinh vật:
- Các chất độc trong thuốc bảo vệ thực vật làm chết sinh vật trong đất, nước (cá, tôm, giun đất,…).
- Mất cân bằng sinh thái, suy giảm đa dạng sinh học.
c) Đối với môi trường:
- Ô nhiễm đất, nước, không khí.
- Có thể gây ra ô nhiễm thứ cấp (khi sinh vật chết phân huỷ tiếp tục làm ô nhiễm).
IV. Một số biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường trong trồng trọt
Kết nối năng lực mục IV trang 136
Đề bài: Em hãy đề xuất biện pháp xử lí chất thải trong trồng trọt để tạo ra sản phẩm phục vụ nông nghiệp và bảo vệ môi trường.
Lời giải:
Một số biện pháp xử lí chất thải trồng trọt để tạo sản phẩm phục vụ nông nghiệp:
| Chất thải | Biện pháp xử lí | Sản phẩm tạo ra |
|---|---|---|
| Rơm, rạ, thân cây | Ủ với chế phẩm sinh học, ủ compost | Phân bón hữu cơ cho cây trồng |
| Rơm, rạ khô | Dùng để phủ luống, giữ ẩm cho cây | Lớp phủ bảo vệ đất, giữ độ ẩm |
| Rơm, rạ | Làm nguyên liệu trồng nấm rơm | Nấm rơm (thực phẩm có giá trị) |
| Xác cây trồng | Cho gia súc ăn (rơm, lá ngô,…) | Thức ăn chăn nuôi |
| Bao bì, chai lọ thuốc BVTV | Thu gom về nơi quy định, không tự ý xử lí | Giao cho cơ quan chuyên xử lí |
→ Các biện pháp này vừa giảm ô nhiễm môi trường, vừa tạo thêm sản phẩm có giá trị cho nông nghiệp.
Luyện tập – Vận dụng
Luyện tập trang 136
Đề bài: Trong các việc sau đây, hãy chọn những việc nên làm và những việc không nên làm để bảo vệ môi trường trong trồng trọt.
Lời giải:
| Việc làm | Nên / Không nên | Giải thích |
|---|---|---|
| a) Ưu tiên dùng chế phẩm vi sinh thay thuốc BVTV hoá học | ✅ Nên làm | Thuốc sinh học an toàn, ít gây ô nhiễm môi trường. |
| b) Sử dụng càng nhiều phân bón hoá học càng tốt | ❌ Không nên | Dư thừa phân bón gây ô nhiễm đất, nước. |
| c) Thu gom bao bì, chai, lọ thuốc BVTV về nơi quy định | ✅ Nên làm | Tránh vứt bừa bãi gây ô nhiễm môi trường. |
| d) Địa phương có quy định địa điểm thu gom và định kì đưa đi xử lí | ✅ Nên làm | Quản lí chất thải khoa học, bảo vệ môi trường. |
| e) Đốt phụ phẩm trồng trọt ngay tại đồng ruộng làm phân bón | ❌ Không nên | Sinh khói bụi gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng sức khoẻ. |
| g) Sử dụng thuốc BVTV, phân bón hoá học đúng chủng loại, liều lượng, thời điểm, cách | ✅ Nên làm | Đúng nguyên tắc giúp hạn chế dư thừa, ô nhiễm. |
| h) Rửa dụng cụ, chai, lọ thuốc BVTV ở mương tưới, tiêu để tái sử dụng | ❌ Không nên | Làm thuốc ngấm vào nước, gây ô nhiễm nguồn nước. |
| i) Chôn bao bì, chai, lọ thuốc BVTV và phân bón hoá học xuống đất | ❌ Không nên | Làm ô nhiễm đất và mạch nước ngầm. |
| k) Tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trong trồng trọt | ✅ Nên làm | Giúp mọi người cùng chung tay bảo vệ môi trường. |
Tóm tắt:
- Nên làm: a, c, d, g, k.
- Không nên làm: b, e, h, i.
Vận dụng trang 136
Đề bài: Em hãy nêu thực trạng về các hoạt động gây ô nhiễm môi trường trong trồng trọt ở địa phương em. Đề xuất giải pháp để hạn chế ô nhiễm môi trường trong trồng trọt.
Lời giải:
Đây là câu hỏi mở, em có thể tự liên hệ địa phương mình. Dưới đây là gợi ý mẫu:
a) Thực trạng các hoạt động gây ô nhiễm môi trường trong trồng trọt ở địa phương:
- Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hoá học quá liều → dư thừa ngấm vào đất, nước.
- Vứt bao bì, chai lọ thuốc bảo vệ thực vật bừa bãi tại bờ ruộng, mương nước.
- Đốt rơm, rạ trên đồng sau mỗi vụ thu hoạch → khói bụi gây ô nhiễm không khí.
- Rửa bình phun thuốc ở ao, hồ, mương tưới → làm ô nhiễm nguồn nước.
- Một số nơi chôn bao bì thuốc bảo vệ thực vật xuống đất → gây ô nhiễm đất, nước ngầm.
b) Giải pháp đề xuất để hạn chế ô nhiễm:
- Tuyên truyền, nâng cao ý thức cho người dân về bảo vệ môi trường trong trồng trọt.
- Tập huấn kĩ thuật sử dụng thuốc bảo vệ thực vật và phân bón đúng cách (đúng loại, liều lượng, thời điểm, cách dùng).
- Khuyến khích sử dụng phân hữu cơ, phân vi sinh, thuốc sinh học thay thế hoá học.
- Xây dựng bể thu gom bao bì, chai lọ thuốc bảo vệ thực vật tại các cánh đồng.
- Định kì thu gom và xử lí chất thải trồng trọt theo quy định.
- Tận dụng rơm, rạ để ủ phân hữu cơ, trồng nấm, làm thức ăn chăn nuôi → tránh đốt.
- Xử phạt nghiêm các hành vi gây ô nhiễm môi trường.
→ Khi mọi người cùng chung tay thực hiện, môi trường trồng trọt sẽ ngày càng xanh, sạch, an toàn và bền vững.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám