Thực vật có 2 hình thức sinh sản vô tính: sinh sản sinh dưỡng (chủ yếu) và sinh sản bào tử.

🔹 a) Sinh sản sinh dưỡng

Là hình thức sinh sản trong đó cơ thể mới được hình thành từ cơ quan sinh dưỡng của cây mẹ (rễ, thân hoặc lá).

🔹 b) Sinh sản bào tử

Gặp ở các đại diện của:

• Ngành Rêu: rêu, địa tiền…
• Ngành Dương xỉ: dương xỉ, rau bợ, bèo hoa dâu…

Bào tử phát tán chủ yếu qua gió, nước và động vật. Khi bào tử rơi xuống nơi có điều kiện thích hợp, chúng sẽ phát triển thành cây mới.

Ở động vật, có 3 hình thức sinh sản vô tính chính:

Điểm giống nhau giữa 3 hình thức sinh sản vô tính ở động vật:

• Đều không có sự kết hợp giao tử đực và giao tử cái.
• Đều dựa trên cơ sở nguyên phân.
• Đều tạo ra thế hệ con giống hệt mẹ về di truyền.

Ưu điểm của sinh sản vô tính:

• Duy trì được những tính trạng tốt qua nhiều thế hệ.
• Tạo giống cây sạch bệnh.
• Khôi phục các giống cây quý hiếm có nguy cơ tuyệt chủng hoặc bị thoái hoá.
• Nhân nhanh giống cây trồng, hạ giá thành, nâng cao hiệu quả kinh tế.
• Cá thể sống độc lập vẫn có thể tạo ra con cháu (không cần bạn tình).

Hạn chế:

Vì thế hệ con có đặc điểm di truyền giống hệt nhau, nên khi điều kiện sống thay đổi đột ngột theo hướng bất lợi, hàng loạt cá thể có thể bị diệt vong cùng lúc do không có sự đa dạng di truyền để thích nghi.

4 phương pháp nhân giống vô tính ở thực vật:

So sánh giâm cành và chiết cành:

Tóm tắt 4 nhóm kiến thức cần nhớ:

• ① Khái niệm: sinh sản vô tính = không kết hợp giao tử + con từ một phần cơ thể mẹ + con giống hệt mẹ.
• ② Ở thực vật: sinh sản sinh dưỡng (rễ, thân, lá) + sinh sản bào tử (rêu, dương xỉ). Hoa không tham gia.
• ③ Ở động vật: nảy chồi (thuỷ tức) – phân mảnh (sao biển) – trinh sản (ong, kiến).
• ④ Ứng dụng: giâm cành – chiết cành – ghép cây – nuôi cấy mô (hiệu quả nhất).