Vai Trò Của Nước Và Các Chất Dinh Dưỡng
Cấu trúc và vai trò của nước · Chất dinh dưỡng ở thực vật và động vật
Nước có công thức hoá học là $H_2O$. Mỗi phân tử nước được tạo thành từ:
- Một (1) nguyên tử oxygen (O)
- Hai (2) nguyên tử hydrogen (H)
- Liên kết với nhau bằng liên kết cộng hoá trị.
Tính phân cực của phân tử nước:
Trong liên kết cộng hoá trị, cặp electron chung bị lệch về phía nguyên tử oxygen, khiến:
- Đầu mang nguyên tử oxygen tích điện âm.
- Đầu mang nguyên tử hydrogen tích điện dương.
Một số tính chất khác: nước là chất lỏng trong suốt, không màu, không mùi; sôi ở 100°C và đông đặc ở 0°C (ở áp suất khí quyển bình thường).
Nước đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với mọi sinh vật:
Hậu quả khi sinh vật thiếu nước:
- Các quá trình sống cơ bản bị rối loạn do thiếu nguyên liệu và môi trường cho các phản ứng hoá học.
- Nếu thiếu nước kéo dài → cơ thể không duy trì được hoạt động sống → có thể chết.
- Ở người, mất khoảng 12 – 20% lượng nước cơ thể có thể dẫn đến tử vong.
Ở thực vật, chất dinh dưỡng chính là các chất khoáng, được rễ hấp thụ chủ yếu từ đất.
Các nguyên tố khoáng quan trọng: N (nitrogen), P (phosphorus), K (potassium), S (sulfur), B (boron), Mo (molybdenum)…
Khoáng đa lượng và vi lượng:
- Đa lượng (cây cần nhiều): N, P, K, S…
- Vi lượng (cây cần rất ít nhưng không thể thiếu): Cu, Mo, B… Chúng tham gia điều tiết các quá trình trao đổi chất.
Biểu hiện khi cây thiếu chất khoáng: sinh trưởng chậm, lá vàng, xoăn, rụng sớm, quả nhỏ…
Cách bổ sung chất dinh dưỡng cho cây trồng:
- Bón phân: phân đạm (chứa N), phân lân (chứa P), phân kali (chứa K)…
- Trồng luân canh: thay đổi loại cây trên cùng một thửa đất ở các mùa vụ khác nhau → tránh cạn kiệt một loại chất khoáng nhất định, giúp đất phục hồi dinh dưỡng.
Ở động vật (và người), chất dinh dưỡng được chia thành 2 nhóm dựa trên năng lượng:
• Carbohydrate (chất bột đường)
• Lipid (chất béo)
• Chất khoáng
Vai trò: cấu tạo enzyme, xương, răng, điều tiết trao đổi chất
Bảng tổng hợp vai trò các nhóm chất dinh dưỡng:
| Chất dinh dưỡng | Vai trò chính | Nguồn thức ăn |
|---|---|---|
| Protein (chất đạm) |
Cấu tạo tế bào và cơ thể; hỗ trợ trao đổi chất và chuyển hoá năng lượng | Thịt, cá, trứng, sữa, đậu |
| Carbohydrate (bột đường) |
Nguồn cung cấp năng lượng chủ yếu cho cơ thể | Cơm, bánh mì, khoai, ngô |
| Lipid (chất béo) |
Dự trữ năng lượng; chống mất nhiệt; dung môi hoà tan vitamin | Sữa, bơ, dầu, mỡ, trứng |
| Vitamin & khoáng | Cấu tạo enzyme, xương, răng; tham gia trao đổi chất | Rau củ tươi, hoa quả, sữa |
Việc thiếu hoặc thừa chất dinh dưỡng đều khiến cơ thể sinh trưởng và phát triển không bình thường:
Khi thiếu chất dinh dưỡng kéo dài:
- Cơ thể dễ bị còi xương, suy dinh dưỡng.
- Sức đề kháng giảm, dễ mắc bệnh.
- Ảnh hưởng lớn đến sự phát triển thể chất và trí tuệ, đặc biệt ở trẻ em.
Khi thừa chất dinh dưỡng:
- Năng lượng dư thừa được tích luỹ dưới dạng mỡ → dễ gây thừa cân, béo phì.
- Là nguyên nhân của nhiều bệnh nguy hiểm: tim mạch, tiểu đường, huyết áp cao…
① Phân tử nước = 1 O + 2 H, có tính phân cực → là dung môi tốt.
② Nước có nhiều vai trò nhưng KHÔNG cung cấp năng lượng.
③ Chất dinh dưỡng ở thực vật = chất khoáng (N, P, K…); ở động vật = protein, carbohydrate, lipid, vitamin, khoáng.
④ Vitamin & khoáng KHÔNG cung cấp năng lượng; carbohydrate là nguồn năng lượng chủ yếu.
Đầy đủ: cấu trúc nước, vai trò nước, chất dinh dưỡng ở thực vật và động vật, các dạng bài tập có lời giải chi tiết.
Cùng luyện bài Vai trò của nước & dinh dưỡng!
20 câu: 15 trắc nghiệm · 3 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!
Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu