Phản Xạ Âm, Chống Ô Nhiễm Tiếng Ồn
Phản xạ âm – Tiếng vang – Vật phản xạ tốt/kém – Biện pháp chống ô nhiễm tiếng ồn
Khi đứng trước vách hang động và nói to, ta nghe được tiếng nói của chính mình vọng lại. Đó là vì âm phát ra đã gặp vách hang rồi dội lại đến tai ta. Hiện tượng này gọi là phản xạ âm.
Ví dụ: dây đàn guitar rung, mặt trống rung, cành cây dao động khi có gió… đều là dao động. Khi âm thanh gặp vật cản (vách núi, tường, mặt nước) thì sẽ phản xạ trở lại.
Tiếng vang là gì?
Nói cách khác, ta nghe được tiếng vang khi tai phân biệt được âm trực tiếp và âm phản xạ (hai âm đến tai cách nhau ít nhất $\dfrac{1}{15}$ giây).
Ứng dụng phản xạ âm:
- Đo độ sâu của biển: Tàu phát ra siêu âm (tần số trên 20 000 Hz) xuống đáy biển, siêu âm gặp đáy biển bị phản xạ trở lại. Dựa vào thời gian phát – nhận, ta tính được khoảng cách từ tàu đến đáy biển.
- Dơi tìm mồi trong đêm: Dơi phát ra sóng siêu âm (50 000 – 70 000 Hz). Sóng gặp con muỗi, cành cây, vách hang… thì phản xạ về. Dựa vào âm phản xạ mà dơi nhận biết vật cản và tìm mồi.
Qua thí nghiệm với các tấm phản xạ khác nhau (gỗ nhẵn, gỗ sần sùi, xốp mềm), ta rút ra:
Bề mặt nhẵn
- Mặt gương
- Tấm kim loại
- Mặt đá hoa
- Tường gạch
- Mặt nước
- Tấm bia (kính)
Bề mặt sần sùi
- Ghế đệm mút
- Tấm xốp
- Rèm nhung
- Áo len
- Cao su xốp
- Vải dạ, len
Lưu ý quan trọng: Vật phản xạ âm kém cũng là vật hấp thụ âm tốt. Đây không phải là khái niệm xấu — ngược lại, các vật này rất hữu ích trong nhiều ứng dụng.
Ô nhiễm tiếng ồn: Nơi nào thường xuyên có tiếng ồn, ta nói môi trường sống tại đó bị ô nhiễm tiếng ồn.
Lưu ý: Để được coi là tiếng ồn, âm thanh phải đồng thời:
- To (cường độ lớn);
- Kéo dài (xảy ra liên tục, lâu);
- Gây hại đến sức khoẻ hoặc cản trở hoạt động bình thường.
Có 3 nhóm biện pháp chính để giảm ô nhiễm tiếng ồn:
Có 2 công thức quan trọng trong các bài tập tính toán liên quan đến phản xạ âm:
Xem bài lý thuyết chi tiết, sơ đồ tư duy và phương pháp giải đầy đủ tại edus.vn.
Cùng luyện bài Phản xạ âm – Ô nhiễm tiếng ồn nào!
20 câu: 15 trắc nghiệm · 3 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!

Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu
