Vận Dụng Hiện Tượng Cảm Ứng Vào Thực Tiễn
Trồng trọt · Chăn nuôi · Học tập & đời sống
Bài trước, chúng ta đã học về cảm ứng ở sinh vật và tập tính ở động vật. Bài này sẽ tìm hiểu cách con người vận dụng các kiến thức đó vào thực tiễn để mang lại hiệu quả cao trong sản xuất và đời sống.
- Tính hướng sáng
- Tính hướng nước
- Tính hướng hoá
- Tính hướng tiếp xúc
- Tập tính ĐV gây hại
- Huấn luyện vật nuôi
- Hình thành thói quen
- Đáp ứng hiệu lệnh
- Chó nghiệp vụ, chăn cừu
- Ôn bài thường xuyên
- Hình thành thói quen học
- Kiên trì lặp lại
- Thói quen tốt: ngủ sớm, tập thể dục
- Bỏ thói quen xấu
- Chấp hành luật giao thông
a) Ứng dụng tính hướng sáng:
- Xen canh: trồng cây ưa sáng trước, cây ưa bóng sau.
- Trồng đúng mật độ để các cây không che lấp ánh sáng của nhau.
b) Ứng dụng tính hướng nước:
- Cây ưa nước: trồng ở nơi ẩm ướt, gần bờ ao, ruộng trũng.
- Cây không ưa nước: trồng ở nơi đất cao ráo, thoát nước tốt.
c) Ứng dụng tính hướng hoá (hướng chất dinh dưỡng):
- Bón phân gần gốc cây để rễ dễ hấp thụ.
- Hoà phân vào nước hoặc cuốc rãnh nhỏ xung quanh gốc rồi bón.
d) Ứng dụng tính hướng tiếp xúc:
- Làm giàn cho các loài cây thân leo: mướp, bầu, bí, thiên lí, nho, su su… Thân cây sẽ quấn quanh giàn để vươn lên cao.
- Làm trụ bám cho cây hồ tiêu giúp cây sinh trưởng nhanh, phát triển tốt, năng suất cao.
e) Ứng dụng tập tính của động vật để bảo vệ cây trồng:
| Đối tượng | Tập tính được lợi dụng | Biện pháp & lợi ích |
|---|---|---|
| Côn trùng hại cây (bướm, bọ xít, sâu đục quả…) | Tính hướng sáng | Dùng đèn bẫy côn trùng ban đêm → tiêu diệt côn trùng gây hại |
| Chim hại cây trồng | Tập tính sợ hãi trước hình dạng lạ | Đặt bù nhìn trên ruộng → xua đuổi chim, tránh chim ăn hạt |
• Trồng khoai tây: cần xới xáo che kín củ, tránh củ tiếp xúc ánh sáng → bị xanh do hình thành solanin độc.
• Vườn nhãn: thả ong mật để ong giúp thụ phấn, tăng năng suất.
• Nuôi vịt + trồng lúa: vịt ăn sâu rầy, sục bùn làm sạch cỏ, cung cấp phân.
• Dùng đèn kích thích thanh long ra hoa trái vụ (tính hướng sáng).
Dựa trên hiểu biết về tập tính học được ở động vật, con người huấn luyện vật nuôi hình thành những tập tính có lợi.
Một số ứng dụng phổ biến:
- Huấn luyện ăn ngủ đúng giờ, đi vệ sinh đúng chỗ.
- Huấn luyện nghe hiệu lệnh: tiếng kẻng, tiếng gọi, huýt sáo, tiếng vỗ tay.
- Gõ mõ để trâu bò về chuồng đúng giờ.
- Vỗ tay gọi cá đến ăn → giảm công sức chăm sóc.
- Dùng đèn để thu hút một số loài hải sản.
- Huấn luyện chó chăn cừu, chó giữ nhà, chó nghiệp vụ.
- Khi nuôi mèo bắt chuột: cho mèo ăn thịt chuột non để mèo hình thành thói quen săn chuột.
- Trong nuôi gà: chia máng ăn nhiều ổ nhỏ để tránh gà tranh giành, đánh nhau.
• Lợi dụng tập tính bẩm sinh (bản năng tự nhiên) — ví dụ: gà mẹ ấp trứng, lợn nái cho con bú.
• Hình thành tập tính học được (qua huấn luyện) — ví dụ: vỗ tay gọi cá, gõ mõ trâu về.
a) Trong học tập:
Muốn nắm chắc kiến thức và ghi nhớ bài lâu, cần thường xuyên ôn bài và làm bài tập nhiều lần. Sự lặp lại giúp hình thành tập tính, biến việc học thành thói quen tự nhiên.
b) Hình thành thói quen tốt:
Muốn có thói quen như đi ngủ và thức dậy đúng giờ, đọc sách, tập thể dục buổi sáng, chấp hành luật an toàn giao thông…, cần:
c) Loại bỏ thói quen xấu:
Muốn bỏ các thói quen như thức khuya, ngủ dậy muộn, lười học…, cần:
- Có quyết tâm cao và mục tiêu rõ ràng.
- Thường xuyên thực hiện các việc làm ngược lại (ngủ sớm, đặt báo thức, dậy ngay khi chuông kêu…).
- Thay thế thói quen xấu bằng thói quen tốt → kiên trì lặp lại.
Một số ví dụ thực tế:
- Người đi đường dừng xe khi đèn đỏ — tập tính học được do lặp đi lặp lại theo luật giao thông.
- Tập thể dục buổi sáng mỗi ngày — thói quen tốt cho sức khoẻ.
- Đánh răng trước khi đi ngủ và sau khi thức dậy.
① Trồng trọt: tận dụng tính hướng (sáng, nước, hoá, tiếp xúc) → bố trí cây trồng, làm giàn, bón phân; lợi dụng tập tính ĐV gây hại → bù nhìn, đèn bẫy.
② Chăn nuôi: huấn luyện vật nuôi qua tập tính học được → đáp ứng hiệu lệnh, ăn ngủ đúng giờ.
③ Học tập & đời sống: hình thành thói quen tốt + loại bỏ thói quen xấu qua việc lặp lại có quyết tâm.
Đầy đủ: ứng dụng trong trồng trọt, chăn nuôi, học tập, đời sống. Có lời giải bài tập chi tiết.
Cùng luyện bài Vận dụng cảm ứng vào thực tiễn!
20 câu: 15 trắc nghiệm · 3 đúng/sai · 2 tự luận
Tuyệt vời!

Cô Trần Thị Thanh Thảo
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS
Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu
