Menu Học Tập

Bài tập KHTN 6 Bài 26: Khóa lưỡng phân (20 câu trắc nghiệm)

Lớp 6 · KHTN Bài 26

Khoá Lưỡng Phân

Cách phân loại sinh vật bằng cặp đặc điểm đối lập

1
Khoá lưỡng phân là gì? Nguyên tắc
▼

Khoá lưỡng phân là kiểu phổ biến nhất trong các khoá phân loại sinh vật. Đây là công cụ giúp xác định vị trí phân loại của loài một cách thuận lợi và nhanh chóng.

📌 Định nghĩa ngắn gọn: "Lưỡng phân" = chia làm 2. Mỗi lần ta chia tập hợp sinh vật thành 2 nhóm dựa trên một đặc điểm đối lập.

Nguyên tắc của khoá lưỡng phân:

1️⃣Bắt đầu từ một tập hợp các đối tượng sinh vật ban đầu.
2️⃣Tách chúng thành 2 nhóm dựa trên những đặc điểm đối lập với nhau (có/không, nhiều/ít...).
3️⃣Sau mỗi lần tách, được 2 nhóm nhỏ hơn, khác nhau bởi đặc điểm dùng để tách.
4️⃣Tiếp tục tách từng nhóm nhỏ bằng các đặc điểm đối lập tiếp theo, cho đến khi xác định được từng loài.

Ví dụ một số đặc điểm đối lập thường dùng:

Có chân↔Không có chân
VD: nhện ↔ lươn
Có cánh↔Không có cánh
VD: chuồn chuồn ↔ nhện
Có vảy↔Không có vảy
VD: cá rô ↔ lươn
8 chân↔10 chân
VD: nhện nhà ↔ cua đồng
2
2 bước xây dựng khoá lưỡng phân
▼

Để xây dựng khoá lưỡng phân, ta thực hiện theo 2 bước:

1
Lựa chọn đặc điểm đối lập để phân chia tập hợp các loài cần phân loại thành 2 nhóm. Tiếp tục chọn đặc điểm đối lập khác để tách mỗi nhóm thành 2 nhóm nhỏ hơn. Lặp lại cho đến khi xác định được từng loài.
2
Lập sơ đồ phân loại (dạng sơ đồ nhánh) thể hiện kết quả phân loại — từ tập hợp ban đầu rẽ nhánh thành các nhóm con cho đến khi mỗi nhánh chỉ còn 1 loài.
💡Hiểu đơn giản: Bước 1 là "chia nhóm", Bước 2 là "vẽ sơ đồ". Cả hai bước phối hợp giúp ta phân loại được các loài rõ ràng.
3
Ví dụ: Phân loại 6 loài động vật
▼

Áp dụng khoá lưỡng phân để phân loại 6 loài động vật sau:

🕷️
A
Nhện nhà
🦟
B
Chuồn chuồn
🦀
C
Cua đồng
🐍
D
Lươn
🐟
E
Cá rô
🪰
G
Nhặng xanh
🌳 SƠ ĐỒ PHÂN LOẠI LƯỠNG PHÂN
6 loài động vật: A, B, C, D, E, G
▼
Lần 1: Có chân hay không có chân?
❌ Không có chân
🐍D – Lươn 🐟E – Cá rô
▼
Lần 2a: Có vảy hay không?
✓ Có vảy → 🐟 E ✗ Không vảy → 🐍 D
✓ Có chân
🕷️A 🦟B 🦀C 🪰G
▼
Lần 2b: Có cánh hay không?
✓ Có cánh: B, G
Lần 3a: Mấy cánh?
4 cánh → 🦟 B 2 cánh → 🪰 G
✗ Không cánh: A, C
Lần 3b: Mấy chân?
8 chân → 🕷️ A 10 chân → 🦀 C
📌 Kết quả phân loại: Bằng cách lần lượt áp dụng 5 đặc điểm đối lập, ta đã xác định được vị trí của từng loài trong 6 loài động vật ban đầu.
4
Lưu ý khi xây dựng khoá lưỡng phân
▼

Khi xây dựng khoá lưỡng phân, cần ghi nhớ 3 lưu ý quan trọng:

1
Mỗi lần tách chỉ dùng một đặc điểm đối lập (ví dụ: có/không, nhiều/ít, lớn/nhỏ…). Không được trộn nhiều đặc điểm khác nhau trong cùng một lần tách.
2
Đặc điểm chọn phải rõ ràng, dễ quan sát, giúp phân biệt được các nhóm. Tránh chọn đặc điểm mơ hồ, khó nhận biết.
3
Có thể chọn các đặc điểm đối lập khác nhau để xây dựng nhiều cách phân loại khác nhau cho cùng một nhóm sinh vật. Không có một cách "duy nhất đúng".
💡Ví dụ: Cùng 6 loài động vật trên, ta có thể bắt đầu bằng "Sống dưới nước hay trên cạn?" thay vì "Có chân hay không?". Cả hai cách đều đúng — miễn là cuối cùng phân biệt được từng loài.
5
Xem thêm lý thuyết chi tiết
▼

Nếu em muốn tìm hiểu đầy đủ lý thuyết, các phương pháp giải bài tập và nhiều ví dụ có lời giải chi tiết về khoá lưỡng phân, hãy xem bài viết chuyên sâu:

📚
Bài 26: Khoá lưỡng phân — Lý thuyết & Phương pháp xây dựng khoá phân loại
Đầy đủ: nguyên tắc, các bước xây dựng, ví dụ phân loại động vật, thực vật…
Xem ngay →
💡Gợi ý ôn tập: Học thuộc nguyên tắc "chia 2 dựa trên đặc điểm đối lập" → hiểu sơ đồ nhánh ví dụ 6 loài động vật → chuyển sang tab Bài Tập tự luyện!
1
—
Điểm: 0/20
🌳

Cùng luyện bài Khoá lưỡng phân nào!

20 câu: 14 trắc nghiệm · 4 đúng/sai · 2 tự luận

💡 Gợi ý
Cô Trần Thị Thanh Thảo

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu

Lý thuyết, Bài tập KHTN 6 Bài 4: Sử dụng kính hiển vi quang học (10 câu trắc nghiệm) ( 29/05 )

Lý thuyết, Bài tập KHTN 6 Bài 3: Sử dụng kính lúp (10 câu trắc nghiệm) ( 29/05 )

Lý thuyết, Bài tập KHTN 6 Bài 2: An toàn trong phòng thực hành (10 câu trắc nghiệm) ( 29/05 )

Lý thuyết, Bài tập KHTN 6 Bài 1: Giới thiệu về Khoa học tự nhiên (13 câu trắc nghiệm) ( 29/05 )

Bài tập KHTN 6 Bài 55: Ngân Hà (15 câu trắc nghiệm) ( 27/04 )