Bài tập KHTN 6 Bài 40: Lực là gì? (20 câu trắc nghiệm)

Lớp 6 · KHTN Bài 40

Lực Là Gì?

Khái niệm lực, tác dụng của lực và phân loại lực

1
Lực là gì? — Sự đẩy và sự kéo

Trong đời sống hằng ngày, chúng ta thường xuyên thực hiện các hành động đẩy hoặc kéo các vật. Ví dụ: người mẹ đẩy xe nôi làm xe bắt đầu chuyển động, hoặc kéo nhẹ xe làm xe chuyển động chậm dần rồi dừng lại.

📌 Định nghĩa: Tác dụng đẩy, kéo của vật này lên vật khác được gọi là lực.

Khi vật A đẩy hoặc kéo vật B, ta nói vật A tác dụng lực lên vật B.
👉
LỰC ĐẨY
→ → →
Tác dụng đẩy vật ra xa
Ví dụ: đẩy cánh cửa, đẩy xe
🤚
LỰC KÉO
← ← ←
Tác dụng kéo vật về phía mình
Ví dụ: kéo dây, kéo cày

Một số ví dụ về lực trong đời sống:

🚪Người đẩy cánh cửa → lực đẩy làm cửa mở ra.
🐃Trâu kéo cày → lực kéo làm cày di chuyển trên đất.
Gió thổi vào cánh buồm → lực đẩy của gió làm thuyền chuyển động.
🎾Tay vợt đánh vào quả bóng tennis → lực đẩy làm bóng bay đi.
💡Ghi nhớ: Khi nói đến lực, luôn có 2 vật: vật tác dụng lực (vật gây ra lực) và vật chịu lực (vật nhận lực). Ví dụ: tay (tác dụng lực) → cửa (chịu lực).
2
Tác dụng của lực lên chuyển động

Lực tác dụng lên một vật có thể gây ra 5 hiệu quả sau đối với chuyển động của vật:

▶️
Bắt đầu chuyển động
Vật đang đứng yên → chuyển động
Chuyển động nhanh dần
Vật chạy nhanh hơn
Chuyển động chậm dần
Vật chạy chậm lại
⏹️
Dừng lại
Vật ngừng chuyển động
↪️
Đổi hướng
Vật chuyển động sang hướng khác

Ví dụ minh hoạ — quả bóng đá:

Cầu thủ đá vào bóng đang đứng yên → lực làm bóng bắt đầu chuyển động.
🌱Bóng đang lăn trên sân, lực cản của cỏ → bóng chuyển động chậm dần.
🛡️Bóng bay về phía khung thành, hậu vệ phá sang trái → bóng đổi hướng chuyển động.
🧤Bóng bay vào khung thành, thủ môn bắt dính → bóng dừng lại.
👟Bóng đang lăn, một cầu thủ chạy theo đá nối → bóng chuyển động nhanh dần.
📌 Tóm lại: Lực có thể làm thay đổi tốc độ (nhanh dần / chậm dần / bắt đầu / dừng) hoặc thay đổi hướng chuyển động của vật.
3
Tác dụng của lực lên hình dạng vật (biến dạng)

Ngoài việc làm thay đổi chuyển động, lực còn có thể làm thay đổi hình dạng của vật, gọi là sự biến dạng.

Bình thường
Lò xo
nguyên
Bị NÉN
Lò xo
co ngắn lại
Bị KÉO DÃN
Lò xo
dài ra

Các ví dụ về biến dạng:

🔧Khi nén lò xo → lò xo bị co ngắn lại so với ban đầu.
↔️Khi kéo dãn dây cao su → dây cao su bị dài ra.
🥫Dùng tay bóp méo lon nước → lực làm lon bị biến dạng.
🧱Dùng tay nặn đất sét → lực làm đất sét thay đổi hình dạng.
💡Lưu ý: Lực tác dụng lên vật có thể vừa làm thay đổi chuyển động, vừa làm biến dạng vật. Ví dụ: khi đá mạnh vào quả bóng, lực vừa làm bóng bay đi (thay đổi chuyển động) vừa làm quả bóng bị méo trong khoảnh khắc tiếp xúc (biến dạng).

Tóm lại — lực có 3 tác dụng:

1
Thay đổi tốc độ
Vật chuyển động nhanh dần / chậm dần / bắt đầu / dừng lại.
2
Thay đổi hướng
Vật đổi hướng chuyển động sang trái, phải, lên, xuống…
3
Biến dạng vật
Vật bị thay đổi hình dạng: nén, kéo dãn, bóp méo…
4
Lực tiếp xúc và lực không tiếp xúc
🤝 Lực tiếp xúc
A B CHẠM B chuyển động

Định nghĩa: Lực xuất hiện khi vật gây ra lực có sự tiếp xúc trực tiếp với vật chịu tác dụng của lực.

Ví dụ:
• Tay người đẩy xe
• Chân cầu thủ đá vào bóng
• Vợt đánh vào quả cầu lông
• Lò xo bung ra đẩy xe lăn
✨ Lực không tiếp xúc
N Fe KHÔNG CHẠM Lực hút từ xa

Định nghĩa: Lực xuất hiện khi vật gây ra lực không có sự tiếp xúc trực tiếp với vật chịu tác dụng của lực.

Ví dụ:
• Lực hút của nam châm với đinh sắt
Lực hút Trái Đất (trọng lực): quả táo rơi
• Hai xe lăn gắn nam châm đẩy nhau
🧪 Thí nghiệm minh hoạ (SGK):

TN 1 (lực tiếp xúc): Dùng dây nén lò xo lá tròn rồi chốt lại. Đặt xe ở vị trí xa lò xo → khi thả chốt, lò xo bung ra nhưng không làm xe chuyển động được vì không tiếp xúc. Đặt xe gần lò xo → lò xo chạm xe và đẩy xe chuyển động.

TN 2 (lực không tiếp xúc): Hai xe lăn có gắn nam châm. Đưa xe B lại gần xe A, không cần chạm vào nhau, lực nam châm vẫn đẩy/hút xe A làm xe A chuyển động.

Bảng so sánh 2 loại lực:

Tiêu chí Lực tiếp xúc Lực không tiếp xúc
Điều kiện xuất hiện Hai vật tiếp xúc trực tiếp Hai vật không tiếp xúc trực tiếp
Ví dụ Tay đẩy xe, chân đá bóng, lò xo đẩy vật, vợt đánh bóng… Lực hút nam châm, lực hút Trái Đất (trọng lực)…
5
Xem thêm lý thuyết chi tiết & sơ đồ tư duy

Nếu em muốn xem đầy đủ lý thuyết, hình ảnh minh hoạ, sơ đồ tư duy và các ví dụ chi tiết về Lực, hãy đọc bài viết chuyên sâu:

💡Gợi ý ôn tập: Đọc kĩ lý thuyết → ghi nhớ 3 tác dụng của lực và phân biệt được lực tiếp xúc / không tiếp xúc → chuyển sang tab Bài Tập ở trên để tự luyện!
1
Điểm: 0/20
💪

Cùng luyện bài Lực là gì nào!

20 câu: 14 trắc nghiệm · 4 đúng/sai · 2 tự luận

💡 Gợi ý
Cô Trần Thị Thanh Thảo

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu