Đây là phần quan trọng nhất của bài, hay xuất hiện trong đề trắc nghiệm. Học sinh cần phân biệt rõ:

Ghi nhớ thêm:

• Các hoạt động sống diễn ra chủ yếu ở tế bào — không phải ở mô hay cơ quan.
• Hoạt động trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng diễn ra cả ở cấp tế bào và cấp cơ thể.

Cơ thể sinh vật có 4 hoạt động sống chính:

Quan hệ qua lại giữa 4 hoạt động:

• Trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng cung cấp vật chất và năng lượng, đảm bảo cho cơ thể thực hiện 3 hoạt động còn lại (sinh trưởng – phát triển, cảm ứng, sinh sản). Đây là hoạt động trung tâm, chi phối trực tiếp hoặc gián tiếp đến tất cả các hoạt động sống còn lại.
• Ngược lại, các quá trình sinh trưởng – phát triển, sinh sản, cảm ứng tác động trở lại, tạo động lực thúc đẩy quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng.

🍔 Ví dụ về rối loạn trao đổi chất – BỆNH BÉO PHÌ:

Béo phì là tình trạng tích lũy mỡ quá mức và không bình thường tại một vùng cơ thể hay toàn thân.

🏃 Ví dụ về cơ thể là một thể thống nhất:

Khi chạy bộ, hệ vận động hoạt động với cường độ lớn → cơ bắp cần nhiều năng lượng → các hệ cơ quan khác đồng loạt tăng cường hoạt động:

• Nhịp tim tăng, mạch máu giãn → vận chuyển máu (mang O₂ và chất dinh dưỡng) đến cơ nhanh hơn.
• Hô hấp nhanh và sâu → lấy thêm O₂ và thải CO₂.
• Mồ hôi tiết nhiều → điều hòa thân nhiệt.

📌 Vì sao nói cơ thể là một thể thống nhất?

Có thể nói cơ thể là một thể thống nhất vì 2 lí do:

• Thứ nhất: các hoạt động sống ở cấp tế bào (trao đổi chất, phân chia, cảm ứng) là cơ sở cho hoạt động sống ở cấp cơ thể; ngược lại, hoạt động ở cấp cơ thể điều khiển hoạt động ở cấp tế bào.
• Thứ hai: các hoạt động sống trong cơ thể (trao đổi chất – chuyển hóa năng lượng, sinh trưởng – phát triển, cảm ứng, sinh sản) có mối quan hệ qua lại mật thiết, chi phối và hỗ trợ lẫn nhau.

→ Nhờ hai mối quan hệ trên, cơ thể hoạt động nhịp nhàng, thống nhất như một khối hoàn chỉnh.