Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 63
Đề bài: Em hãy quan sát hai hình sau và đưa ra nhận xét về màu sắc, độ nét và sự đa dạng các chi tiết của mỗi hình. (Hình 12.1a – ảnh chụp bông hoa và Hình 12.1b – hình vẽ bông hoa)
Lời giải:
| Tiêu chí | Hình 12.1a (ảnh chụp) | Hình 12.1b (hình vẽ) |
|---|---|---|
| Màu sắc | Nhiều màu, có sự chuyển màu mềm mại, liền mạch, chân thực. | Ít màu, các mảng màu rõ ràng, đơn giản. |
| Độ nét | Sắc nét khi xem ở kích thước gốc, nhưng dễ bị nhoè, vỡ hình khi phóng to. | Luôn giữ được độ nét dù phóng to hay thu nhỏ. |
| Chi tiết | Rất đa dạng, chi tiết phong phú (gân lá, sắc thái cánh hoa, nền,…). | Ít chi tiết, được tạo từ các hình khối đơn giản (elip, hình tròn,…). |
→ Ảnh chụp là đồ hoạ điểm ảnh (bitmap), hình vẽ bằng phần mềm là đồ hoạ vectơ.
1. Thiết kế đồ hoạ
Hoạt động 1 trang 63
Đề bài: Thảo luận về sự khác nhau giữa ảnh chụp và hình vẽ bằng phần mềm.
Lời giải:
| Tiêu chí | Ảnh chụp | Hình vẽ bằng phần mềm |
|---|---|---|
| Cách tạo ra | Dùng máy ảnh chụp lại cảnh vật thực tế. | Dùng phần mềm đồ hoạ vẽ trên máy tính. |
| Loại đồ hoạ | Đồ hoạ điểm ảnh (bitmap). | Đồ hoạ vectơ (hoặc bitmap). |
| Màu sắc | Phong phú, chân thực, có chuyển màu mượt. | Đơn giản, ít màu, mảng màu rõ ràng. |
| Khi phóng to | Bị nhoè, vỡ hình. | Giữ nguyên độ nét (nếu là vectơ). |
| Độ chi tiết | Rất nhiều chi tiết. | Tổ hợp từ các hình khối đơn giản. |
| Mục đích | Ghi lại khoảnh khắc, sự kiện. | Thiết kế logo, banner, minh hoạ,… |
Câu hỏi củng cố mục 1 trang 64
Đề bài:
1. Ảnh chụp là loại đồ hoạ nào?
Lời giải:
Ảnh chụp là đồ hoạ điểm ảnh (bitmap).
Giải thích: Theo SGK, ảnh chụp có độ chi tiết cao, đa dạng về màu sắc nhưng có thể bị nhoè, vỡ hình khi phóng to – đây là đặc điểm của đồ hoạ điểm ảnh.
2. Tại sao dùng đồ hoạ vectơ phù hợp hơn dùng đồ hoạ điểm ảnh khi thiết kế logo?
Lời giải:
Dùng đồ hoạ vectơ phù hợp hơn vì:
- Không bị vỡ hình khi phóng to hay thu nhỏ → logo in trên danh thiếp nhỏ hay biển quảng cáo lớn đều rõ nét.
- Kích thước tệp không đổi dù in với kích thước nào.
- Logo thường gồm các hình khối đơn giản, ít màu → phù hợp với đặc điểm của đồ hoạ vectơ.
- Dễ chỉnh sửa đường nét, màu sắc khi cần.
2. Phần mềm đồ hoạ
Hoạt động 2 trang 64
Đề bài: Minh muốn thiết kế logo cho câu lạc bộ bóng đá của trường nhưng bạn ấy không biết bắt đầu từ đâu. Theo em, Minh cần những gì?
Lời giải:
Để thiết kế logo, Minh cần chuẩn bị:
- Phần mềm đồ hoạ vectơ: Inkscape (miễn phí), Adobe Illustrator, CorelDRAW,… → vì logo cần in ở nhiều kích thước khác nhau.
- Ý tưởng thiết kế: logo thể hiện điều gì (tên CLB, biểu tượng bóng đá, màu sắc CLB,…).
- Các hình khối cơ bản: hình tròn, elip, đa giác, ngôi sao, văn bản,… để ghép thành logo.
- Màu sắc chủ đạo: chọn 2 – 3 màu phù hợp với CLB.
- Máy tính đã cài phần mềm đồ hoạ.
Câu hỏi củng cố mục 2 trang 66
Đề bài:
1. Cần thiết kế một bộ các sản phẩm bút, sổ, danh thiếp, bì thư, túi giấy. Theo em nên dùng phần mềm nào?
- A. Photoshop.
- B. Inkscape.
Lời giải:
→ Đáp án đúng: B. Inkscape.
Giải thích:
- Bộ sản phẩm bút, sổ, danh thiếp, bì thư, túi giấy có kích thước in rất đa dạng.
- Inkscape là phần mềm đồ hoạ vectơ, cho phép phóng to – thu nhỏ mà không vỡ hình → phù hợp.
- Photoshop là phần mềm xử lí ảnh bitmap → khi in ở kích thước lớn dễ bị vỡ hình.
2. Em hãy cho biết có thể vẽ hình vào đâu trên màn hình làm việc của Inkscape.
- A. Toàn bộ vùng làm việc.
- B. Trong khu vực trang in.
Lời giải:
→ Đáp án đúng: A. Toàn bộ vùng làm việc.
Giải thích: Theo SGK trang 65: “Vùng làm việc (Canvas): là toàn bộ phần nền trắng, ta sẽ thực hiện việc thêm các đối tượng vào để được hình vẽ.”
→ Ta có thể vẽ ở bất kì đâu trên vùng làm việc. Tuy nhiên, chỉ phần nằm trong trang in mới được in ra khi sản phẩm hoàn thành.
3. Các đối tượng đồ hoạ của hình vẽ
Hoạt động 3 trang 66
Đề bài: Nếu chúng ta có một quả dưa hấu và một quả cam ở trên bàn. Xác định xem cần xếp hai quả này như thế nào để:
- a) Nhìn thấy đủ cả hai quả, không quả nào bị che khuất.
- b) Chỉ nhìn thấy quả dưa hấu.
- c) Nhìn thấy đủ quả cam, quả dưa hấu bị che một phần.
- d) Nhìn thấy đủ quả dưa hấu, quả cam bị che một phần.
Lời giải:
| Trường hợp | Cách xếp |
|---|---|
| a) | Đặt hai quả cạnh nhau, không chồng lên nhau. |
| b) | Đặt quả dưa hấu che hoàn toàn quả cam (quả dưa hấu ở phía trước, quả cam ở phía sau và nhỏ hơn). |
| c) | Đặt quả cam ở phía trước, quả dưa hấu ở phía sau và bị quả cam che một phần. |
| d) | Đặt quả dưa hấu ở phía trước, quả cam ở phía sau và bị quả dưa hấu che một phần. |
→ Liên hệ với Inkscape: Tương tự với việc xếp hai quả, trong Inkscape các đối tượng cũng được xếp theo thứ tự lớp. Đối tượng vẽ trước nằm ở lớp dưới, đối tượng vẽ sau nằm ở lớp trên và có thể che khuất các đối tượng vẽ trước.
Câu hỏi củng cố mục 3 trang 67
Đề bài: Theo em, thanh công cụ nào được sử dụng nhiều nhất trong Inkscape?
- A. Bảng màu.
- B. Thanh thiết lập chế độ kết dính.
- C. Thanh điều khiển thuộc tính.
- D. Hộp công cụ.
Lời giải:
→ Đáp án đúng: D. Hộp công cụ.
Giải thích: Theo SGK trang 65: “Hộp công cụ (Tool box): chứa các công cụ để khởi tạo, vẽ, điều chỉnh các đối tượng đồ hoạ. Đây là các công cụ làm việc chính, cơ bản của phần mềm.”
→ Hộp công cụ chứa các công cụ vẽ cơ bản (hình chữ nhật, hình tròn, ngôi sao, bút vẽ, văn bản,…) nên được dùng nhiều nhất.
Luyện tập
Luyện tập trang 68
Đề bài:
1. Sau khi vẽ một hình tròn trong Inkscape. Ta thực hiện liên tục các thao tác sau:
Nháy vào công cụ Select trên hộp công cụ, nháy chuột lên hình tròn, nháy chuột chọn lần lượt các màu đỏ, đen, cam trên bảng màu, giữ phím Shift và nháy chuột vào màu đỏ trên bảng màu.
Em hãy xác định xem kết quả hình tròn sẽ có màu sắc như thế nào.
Lời giải:
Phân tích các bước:
| Thao tác | Kết quả |
|---|---|
| 1. Nháy vào công cụ Select, nháy chuột lên hình tròn | Chọn hình tròn để chỉnh sửa. |
| 2. Nháy chuột chọn màu đỏ trên bảng màu | Màu tô (Fill) = đỏ. |
| 3. Nháy chuột chọn màu đen | Màu tô (Fill) = đen (ghi đè màu đỏ). |
| 4. Nháy chuột chọn màu cam | Màu tô (Fill) = cam (ghi đè màu đen). |
| 5. Giữ phím Shift + nháy chuột vào màu đỏ | Màu vẽ/viền (Stroke) = đỏ. |
Kết luận: Hình tròn có màu tô (Fill) là màu cam và màu viền (Stroke) là màu đỏ.
Lưu ý: Theo SGK trang 67: “để chọn màu vẽ cần nhấn giữ phím Shift khi chọn màu”. Còn nháy chuột bình thường là chọn màu tô.
2. Để chuyển một ngôi sao thành một đa giác. Em sẽ tìm công cụ ở thanh công cụ nào?
- A. Bảng màu.
- B. Thanh điều khiển thuộc tính.
- C. Hộp công cụ.
- D. Hộp thoại lệnh.
Lời giải:
→ Đáp án đúng: B. Thanh điều khiển thuộc tính.
Giải thích: Theo SGK trang 65: “Thanh điều khiển thuộc tính (Tool control bar): chứa thuộc tính của đối tượng đang được lựa chọn, các thuộc tính thay đổi tuỳ theo đối tượng đang chọn.”
→ Khi chọn công cụ vẽ ngôi sao, thanh điều khiển thuộc tính sẽ hiện các nút cho phép chuyển giữa ngôi sao và đa giác (cùng các thuộc tính khác như số cánh – Corners, tỉ lệ – Spoke ratio,…).
Vận dụng
Vận dụng trang 68
Đề bài:
1. Hãy vẽ quốc kì các nước: Thái Lan, Lào, Myanmar và Anh.
Lời giải:
Hướng dẫn vẽ trong Inkscape:
a) Quốc kì Thái Lan (5 sọc ngang: đỏ – trắng – xanh – trắng – đỏ):
- Bước 1: Vẽ một hình chữ nhật lớn tỉ lệ 2 : 3, tô màu xanh dương đậm (làm sọc giữa).
- Bước 2: Vẽ 2 hình chữ nhật trắng đặt phía trên và dưới sọc xanh.
- Bước 3: Vẽ 2 hình chữ nhật đỏ đặt ngoài cùng (trên và dưới).
- Bước 4: Sắp xếp 5 sọc theo thứ tự: đỏ – trắng – xanh – trắng – đỏ.
b) Quốc kì Lào (3 sọc ngang: đỏ – xanh – đỏ, hình tròn trắng ở giữa):
- Bước 1: Vẽ hình chữ nhật tỉ lệ 2 : 3, tô màu xanh dương đậm.
- Bước 2: Vẽ 2 hình chữ nhật đỏ đặt trên và dưới.
- Bước 3: Vẽ một hình tròn trắng đặt giữa sọc xanh.
c) Quốc kì Myanmar (3 sọc ngang: vàng – xanh – đỏ, ngôi sao trắng ở giữa):
- Bước 1: Vẽ 3 hình chữ nhật tỉ lệ 2 : 3, tô các màu vàng – xanh – đỏ rồi xếp chồng.
- Bước 2: Dùng công cụ ngôi sao (Corners = 5, Spoke ratio ≈ 0.4) vẽ ngôi sao trắng, đặt ở chính giữa.
d) Quốc kì Anh (chữ thập đỏ và chéo đỏ trên nền xanh):
- Bước 1: Vẽ hình chữ nhật xanh dương đậm tỉ lệ 1 : 2.
- Bước 2: Vẽ chéo trắng (2 đường chéo) bằng hình chữ nhật xoay.
- Bước 3: Vẽ chéo đỏ chồng lên chéo trắng (nhưng mảnh hơn).
- Bước 4: Vẽ thập trắng (ngang và dọc).
- Bước 5: Vẽ thập đỏ (ngang và dọc, mảnh hơn) chồng lên.
2. Hãy vẽ các hình sau bằng các hình cơ bản. (Hình con chó và con hươu)
Lời giải:
Hướng dẫn vẽ con chó:
- Đầu: Dùng hình chữ nhật bo tròn.
- Tai: 2 hình tam giác (hoặc đa giác 3 cạnh) đặt 2 bên đầu.
- Mắt, mũi: Các hình tròn nhỏ.
- Miệng: Đường cong nhỏ.
- Thân: Hình chữ nhật lớn.
- Chân: 4 hình chữ nhật nhỏ.
Hướng dẫn vẽ con hươu:
- Đầu: Hình elip hoặc hình chữ nhật bo tròn.
- Sừng: Các hình chữ nhật dài, mảnh xếp như nhánh cây.
- Mắt, mũi, miệng: Hình tròn nhỏ và đường cong.
- Thân: Hình chữ nhật hoặc elip nằm ngang.
- Chân: 4 hình chữ nhật mảnh, dài.
- Đuôi: Hình tam giác nhỏ.
Các bước thực hiện chung:
- Bước 1: Vẽ từng bộ phận bằng các hình cơ bản trong hộp công cụ.
- Bước 2: Tô màu cho từng bộ phận.
- Bước 3: Sắp xếp các bộ phận theo đúng vị trí, dùng chức năng đưa lên/xuống lớp để các bộ phận che/lộ ra hợp lí.
- Bước 4: Lưu tệp dưới dạng
.svg.
Thầy Phạm Thành Danh
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tin Học THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tin học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Thuận Hóa