Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 69
Đề bài: Quan sát hình vẽ miếng dưa hấu ở Hình 13.1 và kể các đối tượng có trong hình vẽ. Xác định thứ tự các lớp của các đối tượng trong hình vẽ.
Lời giải:
Các đối tượng có trong hình vẽ miếng dưa hấu:
- Phần vỏ ngoài (đường cong màu xanh lá).
- Phần thịt (hình bán nguyệt màu đỏ).
- Các hạt (các hình elip nhỏ màu đen).
Thứ tự các lớp (từ dưới lên trên):
| Lớp | Đối tượng |
|---|---|
| Lớp 1 (dưới cùng) | Vỏ dưa hấu (màu xanh). |
| Lớp 2 (giữa) | Phần thịt dưa hấu (màu đỏ). |
| Lớp 3 (trên cùng) | Các hạt dưa hấu (màu đen). |
→ Đối tượng vẽ trước nằm ở lớp dưới, đối tượng vẽ sau nằm ở lớp trên.
1. Các đối tượng hình khối
Hoạt động 1 trang 69
Đề bài: Các hình ở Hình 13.2 được vẽ từ một công cụ có sẵn của Inkscape. Theo em đó là công cụ nào? Thảo luận để tìm cách vẽ được các hình đó.
Lời giải:
Công cụ sử dụng: Công cụ Hình sao, đa giác (⭐) trên hộp công cụ.
Cách vẽ từng hình (điều chỉnh trên thanh điều khiển thuộc tính):
| Hình | Cách vẽ |
|---|---|
| Ngôi sao 5 cánh nhọn | Chọn dạng ngôi sao, Corners = 5, Spoke ratio ≈ 0.4, Rounded = 0. |
| Hình ngũ giác | Chọn dạng đa giác, Corners = 5. |
| Hình sao biển | Chọn dạng ngôi sao, Corners = 5, Spoke ratio ≈ 0.4, Rounded > 0 (đỉnh cong). |
| Hình bông tuyết / hoa thị | Chọn dạng ngôi sao, Corners = 6, Spoke ratio nhỏ, có thể dùng thêm Randomized. |
→ Cả 4 hình đều dùng chung một công cụ nhưng thay đổi các thuộc tính khác nhau.
Câu hỏi củng cố mục 1 trang 70
Đề bài: Nếu trên hình vẽ có sẵn một hình sao 5 cánh nhọn, em cần thay đổi tham số nào để các đỉnh ngôi sao trở nên cong?
Lời giải:
Cần thay đổi tham số Rounded trên thanh điều khiển thuộc tính.
Giải thích: Theo bảng các thuộc tính trang 70: “Rounded – Độ cong tại các đỉnh của hình.”
- Khi Rounded = 0 → các đỉnh nhọn.
- Khi Rounded > 0 → các đỉnh trở nên cong, hình mềm mại hơn.
2. Thiết lập màu tô, màu vẽ và tô màu cho đối tượng
Hoạt động 2 trang 70
Đề bài: Quan sát các hình ở Hình 13.3 và nhận xét các hình có điểm gì khác nhau.
Lời giải:
5 hình vuông trong Hình 13.3 khác nhau ở kiểu tô màu:
| Hình | Kiểu tô màu |
|---|---|
| Hình 1 | Không màu (trong suốt) – chỉ có đường viền. |
| Hình 2 | Màu đồng nhất – tô một màu duy nhất phủ toàn bộ. |
| Hình 3 | Màu chuyển giữa hai hoặc nhiều màu – chuyển dần từ màu này sang màu khác theo một hướng. |
| Hình 4 | Màu chuyển từ tâm của đối tượng – chuyển dần từ tâm ra các cạnh. |
| Hình 5 | Màu chuyển hoặc hoa văn khác (theo hướng khác). |
→ Inkscape cung cấp nhiều kiểu tô màu khác nhau, có thể chọn trong hộp thoại Fill and Stroke.
Câu hỏi củng cố mục 2 trang 71
Đề bài:
1. Để xác định đường viền của đối tượng dạng nét đứt, em cần chọn trang nào trong hộp thoại Fill and Stroke?
- A. Fill.
- B. Stroke paint.
- C. Stroke style.
- D. Cả A và B.
Lời giải:
→ Đáp án đúng: C. Stroke style.
Giải thích: Theo SGK trang 70: “chọn Stroke style để thay đổi thiết lập kiểu nét vẽ và độ dày mỏng của nét.” → Để chọn nét đứt (kiểu nét vẽ), ta chọn Stroke style.
- Fill: chọn kiểu tô cho màu tô (bên trong đối tượng).
- Stroke paint: chọn kiểu tô cho màu viền.
- Stroke style: chọn kiểu nét (liền, đứt,…) và độ dày của viền.
2. Để chỉnh thông số của màu chuyển, em cần chọn biểu tượng nào?
- A. ➕
- B. ✏️ (cây bút)
- C. 🔧
- D. ➖
Lời giải:
→ Đáp án đúng: B. Biểu tượng cây bút (✏️).
Giải thích: Theo SGK trang 71: “Nháy vào biểu tượng cây bút phía dưới của hộp thoại Fill and Stroke để thay đổi thông số của màu chuyển.”
3. Các phép ghép đối tượng đồ hoạ
Hoạt động 3 trang 71
Đề bài: Tìm cách xếp ba mẫu giấy như Hình 13.5 (hai hình tròn và một hình vuông) thành một hình trái tim. Gợi ý: Em có thể xoay hình và xếp các hình lên nhau.
Lời giải:
Cách xếp:
- Bước 1: Xoay hình vuông một góc 45° để thành hình thoi (một đỉnh hướng xuống dưới).
- Bước 2: Đặt hai hình tròn ở hai cạnh trên của hình thoi sao cho:
- Mỗi hình tròn che một nửa cạnh trên của hình thoi.
- Tâm 2 hình tròn nằm ngay trên 2 cạnh trên của hình thoi.
- Bước 3: Sắp xếp 3 hình chồng lên nhau sao cho phần dưới của 2 hình tròn và phần trên của hình thoi tạo thành hình trái tim.
Sơ đồ minh hoạ:
- Đỉnh hình thoi hướng xuống → tạo phần nhọn của trái tim.
- Hai hình tròn → tạo hai phần cong ở phía trên của trái tim.
→ Khi dùng phép hợp (Union) trên 3 hình, ta sẽ được một hình trái tim hoàn chỉnh.
Câu hỏi củng cố mục 3 trang 72
Đề bài: Em hãy nêu phép ghép hình và các bước thực hiện để vẽ đám mây như Hình 13.7.
Lời giải:
Phép ghép sử dụng: Phép hợp (Union) – nhấn tổ hợp phím Ctrl + +.
Các bước thực hiện:
- Bước 1: Vẽ nhiều hình tròn với kích thước khác nhau (4 – 5 hình tròn).
- Bước 2: Sắp xếp các hình tròn chồng lên nhau, có hình to ở giữa và các hình nhỏ hơn ở xung quanh để tạo hình dáng đám mây bồng bềnh.
- Bước 3: Chọn tất cả các hình tròn (giữ Shift và nháy chọn, hoặc nhấn Ctrl + A).
- Bước 4: Chọn lệnh Path/Union (hoặc nhấn Ctrl + +) để hợp tất cả các hình tròn thành một đám mây duy nhất.
- Bước 5: Tô màu cho đám mây (màu trắng hoặc xám nhạt) và thiết lập viền nếu cần.
Luyện tập
Luyện tập trang 74
Đề bài:
1. Hãy vẽ một hình sao rồi thay đổi giá trị Rounded và quan sát tác động của thuộc tính này. Vẽ bông hoa Hình 13.14 bằng hình sao và hình tròn.
Lời giải:
a) Quan sát tác động của Rounded:
- Khi Rounded = 0 → các đỉnh ngôi sao nhọn, sắc cạnh.
- Khi Rounded tăng dần (0.1 → 0.5 → 1) → các đỉnh ngôi sao cong dần, hình trở nên mềm mại.
- Khi Rounded rất lớn → các đỉnh xoắn lại như cánh hoa cong.
b) Vẽ bông hoa Hình 13.14:
- Bước 1: Chọn công cụ Ngôi sao trên hộp công cụ.
- Bước 2: Trên thanh điều khiển thuộc tính, đặt:
- Corners = 8 – 10 (số cánh hoa).
- Spoke ratio ≈ 0.4 – 0.5.
- Rounded > 0 (để các cánh cong mềm mại).
- Bước 3: Vẽ ngôi sao, tô màu (ví dụ: cam hoặc đỏ) cho các cánh, viền màu khác.
- Bước 4: Vẽ hình tròn nhỏ ở giữa làm nhuỵ hoa, tô màu vàng.
- Bước 5: Đưa hình tròn lên lớp trên cùng để làm nhuỵ.
2. Hãy vẽ hình như Hình 13.15 (hình con át pích – ♠).
Lời giải:
Các bước vẽ con át pích:
- Bước 1: Vẽ một hình trái tim (như Hoạt động 3) – sau đó lật ngược (xoay 180°) → được phần trên của con át pích.
- Bước 2: Vẽ một hình tam giác nhỏ (đuôi) ở phía dưới hình trái tim ngược.
- Bước 3: Chọn cả hai hình, dùng Path/Union (Ctrl + +) để hợp thành một hình duy nhất.
- Bước 4: Tô màu đỏ (hoặc đen) cho hình hoàn chỉnh.
3. Hãy vẽ chùm bóng (Hình 13.16). Gợi ý: Sử dụng hình tròn, cắt hình để tạo hiệu ứng ánh sáng, sử dụng công cụ vẽ đường cong để vẽ dây.
Lời giải:
Các bước vẽ chùm bóng:
- Bước 1: Vẽ 3 hình tròn với 3 màu khác nhau (xanh, cam, vàng).
- Bước 2: Tạo hiệu ứng ánh sáng trên mỗi quả bóng:
- Vẽ một hình elip nhỏ màu trắng (hoặc màu sáng hơn) ở phía trên mỗi bóng.
- Có thể dùng phép cắt (Path/Difference) để tạo điểm sáng cong.
- Bước 3: Vẽ dây buộc bóng bằng công cụ Bút vẽ (Bezier) – kéo các đường cong nối từ mỗi bóng xuống một điểm chung.
- Bước 4: Sắp xếp 3 quả bóng so le cho cân đối, thiết lập màu viền và độ dày phù hợp.
Vận dụng
Vận dụng trang 74
Đề bài:
1. Hãy vẽ miếng dưa hấu Hình 13.1.
Lời giải:
Các bước vẽ miếng dưa hấu:
- Bước 1: Vẽ một nửa hình tròn (hình bán nguyệt) màu đỏ → làm phần thịt dưa hấu.
- Có thể vẽ hình tròn rồi cắt một nửa, hoặc dùng công cụ hình tròn với thuộc tính Start/End để tạo cung tròn.
- Bước 2: Vẽ một đường cong dày màu xanh lá bao quanh phần cong của bán nguyệt → làm vỏ dưa hấu.
- Có thể dùng cách: vẽ hai hình tròn lệch nhau, dùng Path/Difference để tạo phần vỏ cong.
- Bước 3: Vẽ các hình elip nhỏ màu đen rải rác trên phần thịt đỏ → làm hạt dưa hấu.
- Bước 4: Sắp xếp thứ tự lớp:
- Lớp dưới: vỏ xanh.
- Lớp giữa: thịt đỏ.
- Lớp trên cùng: các hạt đen.
- Bước 5: Lưu tệp dưới dạng
.svg.
2. Sử dụng kiến thức học trong bài, hãy vẽ hình trong không gian.
Lời giải:
Có thể vẽ hình cầu (như Hình 13.12 trong bài) để tạo cảm giác 3D bằng cách sử dụng màu chuyển từ tâm:
Các bước vẽ hình cầu:
- Bước 1: Vẽ một hình tròn, tô màu nền (ví dụ: vàng) hoặc đặt trên nền màu khác.
- Bước 2: Mở hộp thoại Fill and Stroke, chọn kiểu tô Màu chuyển từ tâm của đối tượng (radial gradient).
- Bước 3: Thiết lập màu chuyển:
- Tâm: màu sáng (vàng nhạt, trắng).
- Ngoài: màu tối (đen, nâu sậm).
- Bước 4: Nháy vào biểu tượng cây bút (✏️) để điều chỉnh vị trí tâm sáng – di chuyển sang một bên để tạo cảm giác có ánh sáng chiếu vào.
- Bước 5: Có thể thêm hình elip trắng nhỏ ở phía trên để làm điểm sáng trên bề mặt cầu.
→ Kết quả: ta được hình cầu 3D có chiều sâu, sáng – tối, giống vật thể thật.
Một số hình không gian khác có thể vẽ:
- Hình trụ: ghép hình chữ nhật + hình elip ở 2 đầu, dùng màu chuyển.
- Hình nón: ghép tam giác + elip, dùng màu chuyển.
- Hộp chữ nhật: ghép các hình chữ nhật với màu sáng – tối khác nhau cho từng mặt.
Thầy Phạm Thành Danh
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tin Học THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tin học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Thuận Hóa