Câu hỏi mở đầu trang 38

Đề bài: Hình 8.1 là mô hình của một mạng máy tính; máy chủ, máy tính để bàn và máy in là các thiết bị đầu cuối, còn bộ chia (HUB), bộ chuyển mạch (Switch), bộ định tuyến (Router) là các thiết bị kết nối. Bộ định tuyến có một số cổng để cắm cáp mạng, có phân biệt các cổng LAN và cổng INTERNET. Tại sao phải phân biệt như vậy?

Lời giải:

Phải phân biệt cổng LAN và cổng INTERNET trên bộ định tuyến vì hai cổng có chức năng khác nhau:

• Cổng LAN: kết nối với các thiết bị trong mạng nội bộ (máy tính, máy in, bộ chia,…).
• Cổng INTERNET: kết nối ra Internet thông qua nhà cung cấp dịch vụ.

Lí do quan trọng:

Khi bộ định tuyến nhận một gói dữ liệu, nó kiểm tra địa chỉ nơi nhận:

• Nếu địa chỉ thuộc LAN → gửi qua cổng LAN.
• Nếu địa chỉ không thuộc LAN → gửi qua cổng INTERNET.

→ Nhờ phân biệt 2 loại cổng, bộ định tuyến biết cách chuyển tiếp dữ liệu đúng nơi.

1. Mạng LAN và Internet

Hoạt động 1 trang 38

Đề bài:

1. Phạm vi sử dụng của Internet là:

• A. Chỉ trong gia đình.
• B. Chỉ trong một cơ quan.
• C. Toàn cầu.

Lời giải:

→ Đáp án đúng: C. Toàn cầu.

Giải thích: Internet là mạng diện rộng có quy mô toàn cầu, liên kết hàng tỉ thiết bị trên khắp thế giới.

2. Điện thoại thông minh được kết nối với Internet bằng cách nào?

• A. Qua dịch vụ 3G, 4G, 5G.
• B. Kết nối gián tiếp qua wifi.
• C. Cả A và B.

Lời giải:

→ Đáp án đúng: C. Cả A và B.

Giải thích: Điện thoại thông minh có thể kết nối Internet theo 2 cách:

• Qua mạng di động: 3G, 4G, 5G (đăng kí với nhà mạng).
• Qua wifi (kết nối với bộ phát wifi gia đình, quán cà phê, trường học,…).

Câu hỏi củng cố mục 1 trang 39

Đề bài: Để kết nối điện thoại, máy tính hay ti vi với Internet, phải đăng kí qua một nhà cung cấp dịch vụ Internet như Viettel, FPT, VNPT,… Em có biết nhà cung cấp dịch vụ Internet nào khác không? Em dùng dịch vụ của nhà cung cấp nào?

Lời giải:

Một số nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) phổ biến tại Việt Nam:

• Viettel – thuộc Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội.
• VNPT – thuộc Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam.
• FPT Telecom – thuộc Tập đoàn FPT.
• MobiFone – cung cấp dịch vụ Internet di động.
• CMC Telecom – thuộc Tập đoàn CMC.
• SCTV, VTVcab – nhà cung cấp Internet qua truyền hình cáp.
• NetNam – nhà cung cấp Internet lâu đời.

→ Học sinh tự liên hệ và trả lời về nhà cung cấp gia đình mình đang dùng (ví dụ: gia đình em dùng dịch vụ của Viettel/FPT/VNPT,…).

2. Vai trò của Internet

Câu hỏi củng cố mục 2 trang 40

Đề bài:

1. Em hãy nêu một số ứng dụng của Internet đối với hoạt động giải trí.

Lời giải:

Một số ứng dụng của Internet trong giải trí:

• Xem phim trực tuyến: Netflix, YouTube, FPT Play, Galaxy Play.
• Nghe nhạc: Spotify, Zing MP3, NhacCuaTui, Apple Music.
• Chơi game online: Liên Quân Mobile, PUBG, Liên Minh Huyền Thoại.
• Mạng xã hội: Facebook, Instagram, TikTok, Zalo.
• Đọc truyện, sách điện tử: Wattpad, Waka.
• Livestream, xem chương trình trực tiếp: Twitch, YouTube Live.

2. Em hãy nêu một số ứng dụng của Internet với hoạt động bảo vệ sức khoẻ.

Lời giải:

Một số ứng dụng của Internet trong bảo vệ sức khoẻ:

• Tư vấn khám chữa bệnh trực tuyến (telemedicine) – nói chuyện với bác sĩ từ xa.
• Đặt lịch khám bệnh qua website, ứng dụng của bệnh viện.
• Ứng dụng theo dõi sức khoẻ: đếm bước chân, đo nhịp tim, ngủ (Samsung Health, Apple Health).
• Tra cứu thông tin y tế trên các trang web uy tín.
• Mua thuốc, thực phẩm chức năng trực tuyến (Long Châu, Pharmacity online).
• Hồ sơ y tế điện tử – lưu trữ lịch sử khám bệnh, đơn thuốc.
• Truy vết dịch bệnh – ứng dụng Bluezone, PC-COVID trong dịch Covid-19.

3. Điện toán đám mây

Hoạt động 2 trang 40

Đề bài: Hãy đọc hai ví dụ và trả lời các câu hỏi:

Ví dụ 1: Bạn An thuê dịch vụ lưu trữ trên Internet (Google Drive, Dropbox, fShare).

Ví dụ 2: Cô Bình thuê phần mềm Google Docs chạy trên máy chủ của Google.

Câu hỏi:

1. Bạn An, cô Bình đã thuê bao dịch vụ cung cấp loại tài nguyên nào?

• A. Phần cứng.
• B. Phần mềm.
• C. Dữ liệu.

Lời giải:

• Bạn An thuê bao dịch vụ lưu trữ trên Internet → A. Phần cứng (ổ đĩa lưu trữ).
• Cô Bình thuê bao phần mềm Google Docs → B. Phần mềm.

→ Cả hai ví dụ cho thấy người dùng có thể thuê bao phần cứng và phần mềm qua Internet thay vì tự mua.

2. So với việc tự mua sắm thì việc thuê bao dịch vụ qua Internet có những ích lợi gì?

Lời giải:

Việc thuê bao dịch vụ qua Internet có những ích lợi sau:

• Tiết kiệm chi phí ban đầu: không cần bỏ tiền lớn để mua ổ cứng, phần mềm bản quyền.
• Trả tiền theo mức sử dụng: dùng nhiều trả nhiều, dùng ít trả ít.
• Dùng mọi lúc, mọi nơi: chỉ cần có Internet, có thể truy cập từ bất kì thiết bị nào.
• Không cần bảo trì, nâng cấp: nhà cung cấp lo việc bảo trì, sửa chữa.
• An toàn dữ liệu: dữ liệu lưu trên nhiều máy chủ, ít rủi ro mất mát.
• Luôn được cập nhật: dùng được phiên bản phần mềm mới nhất.

Câu hỏi củng cố mục 3 trang 41

Đề bài:

1. Báo điện tử, giúp mọi người có thể đọc tin tức hằng ngày có phải là dịch vụ đám mây hay không?

Lời giải:

Báo điện tử KHÔNG phải là dịch vụ đám mây.

Giải thích: Theo định nghĩa SGK, dịch vụ đám mây cần các yếu tố:

• Người dùng phải đăng kí thuê bao.
• Thoả thuận hạn mức sử dụng nếu phải trả phí.
• Được cấp tài khoản truy cập.

Báo điện tử thường cho phép đọc tin tức tự do, miễn phí, không cần đăng kí tài khoản → đây chỉ là phổ biến thông tin qua Internet, không phải dịch vụ đám mây.

2. Thư điện tử Gmail có phải là dịch vụ đám mây không?

Lời giải:

Gmail LÀ dịch vụ đám mây.

Giải thích:

• Người dùng phải đăng kí tài khoản Gmail.
• Được cấp hạn mức lưu trữ (15 GB miễn phí, có thể trả phí để mở rộng).
• Toàn bộ thư được lưu trên máy chủ của Google.
• Truy cập qua Internet từ bất kì thiết bị nào.

→ Gmail đáp ứng đầy đủ các đặc điểm của một dịch vụ đám mây.

4. Kết nối vạn vật

Hoạt động 3 trang 42

Đề bài: Trước đây, hằng tháng các nhân viên điện lực phải đi đọc các công tơ điện, ghi lại rồi nhập vào máy tính để lập hoá đơn và thống kê tình hình sử dụng điện. Hiện nay, công tơ truyền thống đang được thay thế bằng công tơ điện tử. Hãy thảo luận ích lợi của việc dùng công tơ điện tử.

Lời giải:

Lợi ích của việc dùng công tơ điện tử:

• Tự động đọc và gửi dữ liệu: không cần nhân viên đi đọc thủ công từng nhà.
• Tiết kiệm chi phí nhân lực: giảm số nhân viên đi đọc công tơ.
• Chính xác, nhanh chóng: dữ liệu được gửi tức thì về trung tâm, ít sai sót.
• Lập hoá đơn nhanh hơn: hệ thống tự động tính tiền điện.
• Phát hiện sự cố sớm: ví dụ rò điện, mất điện cục bộ.
• Khách hàng theo dõi được mức tiêu thụ điện của mình qua ứng dụng.
• Giảm tranh chấp: dữ liệu minh bạch, công khai.
• Là một thành phần của IoT: góp phần xây dựng lưới điện thông minh.

Câu hỏi củng cố mục 4 trang 43

Đề bài: Trong một mạng IoT, có nhất thiết là thiết bị thông minh chỉ nối với nhau qua Internet hay không?

Lời giải:

Không nhất thiết. Các thiết bị thông minh trong mạng IoT có thể kết nối với nhau qua nhiều phương thức khác nhau:

• Internet – phổ biến nhất, dùng cho các thiết bị ở xa.
• Wifi – kết nối trong cùng một mạng nội bộ (ví dụ trong nhà thông minh).
• Bluetooth – kết nối trong khoảng cách gần (đồng hồ thông minh với điện thoại).
• Sóng radio (RFID) – ví dụ thẻ thu phí không dừng trên cao tốc.
• Mạng di động (3G, 4G, 5G) – cho thiết bị di động.
• Zigbee, Z-Wave – các giao thức chuyên dụng cho IoT trong nhà thông minh.

→ Tuỳ điều kiện và mục đích sử dụng mà chọn phương thức kết nối phù hợp.

Luyện tập

Luyện tập trang 43

Đề bài:

1. Phân tích ích lợi của giải pháp thu phí không dừng trên đường cao tốc.

Lời giải:

Lợi ích của thu phí không dừng (dùng thẻ RFID):

• Tiết kiệm thời gian: xe không phải dừng lại trả phí → đi nhanh hơn.
• Giảm ùn tắc tại các trạm thu phí, nhất là giờ cao điểm.
• Giảm ô nhiễm: xe không dừng → giảm khí thải, tiết kiệm nhiên liệu.
• Tự động hoá: không cần nhân viên thu phí → giảm chi phí nhân lực.
• Minh bạch, chính xác: trừ tiền tự động qua tài khoản, tránh thất thoát.
• An toàn: không dùng tiền mặt, hạn chế gian lận.
• Quản lí giao thông tốt hơn: thu thập dữ liệu về lưu lượng xe để quy hoạch.

2. Các mạng xã hội như facebook, youtube cho mọi người sử dụng miễn phí, nhưng nếu ai sử dụng để bán hàng hay quảng cáo thì phải trả tiền. Đây có phải là dịch vụ đám mây không?

Lời giải:

Đây LÀ dịch vụ đám mây.

Giải thích: Facebook, YouTube đáp ứng các đặc điểm của dịch vụ đám mây:

• Đăng kí tài khoản để sử dụng.
• Tài nguyên (máy chủ, lưu trữ, băng thông) đặt trên đám mây của công ty.
• Truy cập qua Internet từ bất kì thiết bị nào.
• Trả phí theo mức sử dụng: miễn phí cho người dùng cá nhân, thu phí với người dùng dịch vụ quảng cáo, bán hàng – đúng như mô hình “thanh toán theo mức sử dụng” của điện toán đám mây.

Vận dụng

Vận dụng trang 43

Đề bài:

1. Tìm qua Internet một ứng dụng điện toán đám mây của một doanh nghiệp Việt Nam.

Lời giải:

Một số ứng dụng điện toán đám mây của doanh nghiệp Việt Nam:

→ Các doanh nghiệp Việt Nam đã có nhiều dịch vụ đám mây tương đương với Google, Amazon, Microsoft.

2. Bộ giám sát hành trình trên xe tải hoặc xe khách hiện nay, cứ 30 giây một lần lại gửi dữ liệu tốc độ, toạ độ cùng thời điểm lấy toạ độ của xe về máy chủ giám sát. Với dữ liệu đó, có thể biết được những vi phạm giao thông nào của lái xe?

Lời giải:

Từ dữ liệu tốc độ, toạ độ, thời điểm thu được, có thể phát hiện các vi phạm sau:

• Vượt quá tốc độ cho phép: so sánh tốc độ xe với tốc độ giới hạn của từng đoạn đường.
• Đi sai lộ trình: phát hiện xe đi vào đường cấm hoặc đường không đúng tuyến đăng kí.
• Dừng đỗ sai quy định: phát hiện xe dừng tại nơi cấm dừng, cấm đỗ.
• Lái xe liên tục quá thời gian quy định: theo luật, lái xe không được lái liên tục quá 4 giờ – hệ thống tính được tổng thời gian xe di chuyển.
• Đi vào khung giờ cấm: ví dụ xe tải đi vào nội thành trong giờ cấm.
• Vi phạm thời gian nghỉ: không nghỉ giữa các chuyến theo quy định.
• Bỏ trạm dừng: với xe khách – không dừng đón trả khách đúng nơi quy định.

→ Đây là một ứng dụng IoT giúp quản lí giao thông an toàn, hiệu quả hơn.

Thầy Phạm Thành Danh

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Tin Học THPT

Trình độ: Cử nhân Sư phạm Tin học, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 8+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Thuận Hóa