Chọn đến phần học sinh cần nhanh chóng thông qua mục lục bằng cách click đến phần đó
Câu hỏi mở đầu trang 119
Đề bài: Những công nghệ cao nào thường được áp dụng trong trồng trọt? Chúng mang lại hiệu quả như thế nào?
Lời giải:
a) Một số công nghệ cao thường được áp dụng trong trồng trọt:
- Công nghệ nhà kính (nhà kính đơn giản, nhà kính liên hoàn, nhà kính hiện đại).
- Công nghệ tưới nước tự động, tiết kiệm (tưới nhỏ giọt, tưới phun sương, tưới phun mưa).
- Công nghệ Internet kết nối vạn vật (IoT) trong trồng trọt (canh tác chính xác, nhà kính thông minh).
b) Hiệu quả mang lại:
- Tránh được tác động bất lợi của thời tiết (mưa, gió, nhiệt độ thấp,…).
- Chủ động điều chỉnh các điều kiện chăm sóc cây trồng.
- Tiết kiệm nước tưới, phân bón, công lao động.
- Tăng năng suất, chất lượng sản phẩm trồng trọt.
- Kiểm soát sâu, bệnh hiệu quả, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
I. Công nghệ nhà kính
Khám phá mục I.2 trang 119
Đề bài: Quan sát Hình 24.1 và 24.2, nhận xét:
- Vật liệu sử dụng để làm nhà kính.
- Tác động của điều kiện thời tiết đến cây trồng trong nhà kính.
Lời giải:
a) Vật liệu sử dụng để làm nhà kính:
- Hình 24.1 (Nhà kính trong trồng trọt): vật liệu chủ yếu là kính hoặc nhựa trong suốt, có khung đỡ chắc chắn.
- Hình 24.2 (Nhà kính đơn giản): vật liệu chủ yếu là màng nhựa PE trong suốt căng trên khung đơn giản.
→ Cả hai mô hình đều sử dụng vật liệu trong suốt để ánh sáng có thể đi qua, giúp cây quang hợp tốt.
b) Tác động của điều kiện thời tiết đến cây trồng trong nhà kính:
- Hạn chế tối đa tác động bất lợi của thời tiết (mưa lớn, gió mạnh, nhiệt độ thấp,…).
- Cây trồng được bảo vệ khỏi mưa, sâu bệnh từ bên ngoài.
- Người trồng có thể chủ động điều chỉnh ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm phù hợp với cây.
→ Nhờ nhà kính, cây trồng sinh trưởng tốt hơn, năng suất và chất lượng được nâng cao.
Khám phá mục I.2 trang 120
Đề bài: Quan sát các mô hình và nhận xét ưu, nhược điểm ở mỗi mô hình về:
- Khả năng thi công, chi phí lắp đặt, thời gian sử dụng.
- Sự phù hợp với loại cây trồng.
- Điều kiện áp dụng.
- Khả năng kiểm soát sâu, bệnh,…
Lời giải:
| Tiêu chí | Nhà kính đơn giản | Nhà kính liên hoàn | Nhà kính hiện đại |
|---|---|---|---|
| Thi công, lắp đặt | Dễ thi công, dễ tháo lắp | Khá phức tạp, đòi hỏi tính toán chịu lực của mái | Rất phức tạp, đòi hỏi nhân lực trình độ cao |
| Chi phí | Thấp | Phù hợp với nhiều điều kiện kinh tế | Cao (lắp đặt và sửa chữa) |
| Thời gian sử dụng | 5 – 10 năm | 10 – 15 năm | Trên 15 năm |
| Sự phù hợp với cây trồng | Phù hợp với cây ngắn ngày; khó dùng cho cây ăn quả | Phù hợp nhiều loại cây, canh tác quy mô công nghiệp | Phù hợp với hầu hết các loại cây, cho năng suất và chất lượng cao nhất |
| Điều kiện áp dụng | Vùng có khí hậu ôn hoà | Mở rộng được quy mô công nghiệp | Khó áp dụng ở vùng kinh tế khó khăn |
| Kiểm soát sâu, bệnh | Ít hiệu quả | Khá hiệu quả | Rất hiệu quả (tự động hoá) |
→ Tóm lại: càng hiện đại thì chi phí càng cao, nhưng hiệu quả kiểm soát và năng suất cũng càng lớn.
II. Công nghệ tưới nước tự động, tiết kiệm
Khám phá mục II trang 121
Đề bài:
- Mô hình tưới tự động có ưu điểm gì?
- Với phương thức trồng cây trong nhà kính và trồng cây ngoài tự nhiên thì phương pháp tưới tự động nào là phù hợp với từng phương thức đó?
Lời giải:
1) Ưu điểm của mô hình tưới tự động:
- Cung cấp nước tự động cho cây trồng một cách hiệu quả.
- Điều chỉnh được lượng nước tưới và dạng tưới (nhỏ giọt, phun sương, phun mưa) phù hợp với cây.
- Tiết kiệm nước, phân bón và công lao động.
- Tối ưu hoá việc sử dụng nước của cây, giúp cây phát triển đều và tốt.
2) Phương pháp tưới phù hợp với từng phương thức trồng cây:
| Phương thức trồng cây | Phương pháp tưới phù hợp | Lí do |
|---|---|---|
| Trồng trong nhà kính | Tưới nhỏ giọt, tưới phun sương | Tưới chính xác đến từng cây, tiết kiệm nước, không làm tăng độ ẩm không khí quá cao trong nhà kính. |
| Trồng ngoài tự nhiên | Tưới phun mưa | Tưới được trên diện rộng, mô phỏng như mưa tự nhiên, phù hợp với canh tác quy mô lớn. |
III. Ứng dụng công nghệ Internet kết nối vạn vật (IoT) trong trồng trọt
Khám phá mục III trang 122
Đề bài: Quan sát Hình 24.6 và mô tả hoạt động của mô hình IoT trong trồng trọt.
Lời giải:
Hoạt động của mô hình IoT trong trồng trọt diễn ra theo các bước:
- Cảm biến đặt tại khu vực trồng cây sẽ thu thập dữ liệu về môi trường khí hậu (nhiệt độ, độ ẩm đất, độ ẩm không khí,…).
- Dữ liệu được truyền về trung tâm điều khiển thông qua kết nối Internet.
- Trung tâm điều khiển phân tích dữ liệu và đưa ra quyết định (ví dụ: cần tưới nước, cần bón phân,…).
- Trung tâm điều khiển kích hoạt các thiết bị tự động (như hệ thống tưới) để chăm sóc cây trồng.
- Người nông dân có thể theo dõi và điều khiển từ xa qua điện thoại, máy tính.
→ Nhờ IoT, việc trồng trọt được tự động hoá, chính xác và hiệu quả hơn.
Luyện tập – Vận dụng
Luyện tập 1 trang 123
Đề bài: Nhà kính trồng cây thường có cạnh và mái làm bằng loại vật liệu nào sau đây?
- A. Kính hoặc vật liệu tương tự.
- B. Lưới đen hoặc lưới trắng.
- C. Mái lợp tôn, cạnh làm bằng kính.
- D. Mái làm bằng kính, cạnh làm bằng lưới.
Lời giải:
Đáp án đúng: A. Kính hoặc vật liệu tương tự.
Giải thích: Theo SGK, nhà kính là công trình thường có cạnh và mái làm bằng kính hoặc vật liệu tương tự, dùng để trồng cây nhằm tránh tác động bất lợi của thời tiết.
Luyện tập 2 trang 123
Đề bài: Nội dung nào sau đây không đúng khi nói về vai trò của nhà kính?
- A. Môi trường kín hỗ trợ tốt cho việc canh tác rau sạch.
- B. Tránh được hầu hết các loại côn trùng hại cây.
- C. Hạn chế được các tác động tiêu cực của thời tiết.
- D. Rút ngắn thời gian sinh trưởng, phát triển của cây.
Lời giải:
Đáp án đúng: D. Rút ngắn thời gian sinh trưởng, phát triển của cây.
Giải thích:
- Vai trò chính của nhà kính là tránh tác động bất lợi của thời tiết, chủ động điều chỉnh điều kiện chăm sóc cây trồng (đáp án A, B, C đúng).
- Nhà kính không có vai trò rút ngắn thời gian sinh trưởng của cây, mà chỉ giúp cây sinh trưởng tốt hơn trong điều kiện được kiểm soát. → D sai.
Luyện tập 3 trang 123
Đề bài: Hoàn thành nội dung về ưu, nhược điểm của các loại nhà kính theo mẫu bảng sau:
Lời giải:
Bảng 24.1. Ưu, nhược điểm của các loại nhà kính
| Loại nhà kính | Ưu điểm | Nhược điểm |
|---|---|---|
| Nhà kính đơn giản | – Dễ thi công, tháo lắp.
– Dễ sử dụng cho nhiều vùng canh tác nông nghiệp. – Chi phí thấp. – Sử dụng hiệu quả với những khu vực khí hậu ôn hoà. |
– Khó điều chỉnh nhiệt độ trong mùa hè.
– Khó sử dụng với các loại cây ăn quả. – Kiểm soát sâu, bệnh ít hiệu quả. |
| Nhà kính liên hoàn | – Chi phí phù hợp với nhiều điều kiện kinh tế.
– Có thể mở rộng liên tục đảm bảo cho canh tác quy mô công nghiệp. – Ngăn chặn sâu, bệnh khá hiệu quả. |
– Thi công khá phức tạp, đòi hỏi phải tính toán khả năng chịu lực của mái.
– Khó điều chỉnh nhiệt độ trong mùa hè. |
| Nhà kính hiện đại | – Chủ động điều chỉnh được nhiệt độ, độ ẩm tuỳ theo loại cây trồng.
– Đảm bảo cho cây trồng đạt năng suất và chất lượng cao nhất. |
– Chi phí lắp đặt, sửa chữa cao.
– Quy trình thực hiện nghiêm ngặt; đòi hỏi nhân lực trình độ cao và kỉ luật. – Khó áp dụng cho những vùng có điều kiện kinh tế khó khăn. |
Luyện tập 4 trang 123
Đề bài: Em hãy cho biết các hình thức tưới nước tiết kiệm và hiệu quả nhất cho cây trồng. Vì sao?
Lời giải:
a) Các hình thức tưới nước tiết kiệm và hiệu quả nhất:
- Tưới nhỏ giọt
- Tưới phun sương
b) Lí do:
- Tưới nhỏ giọt: nước được cho nhỏ từ từ vào vùng rễ cây thông qua hệ thống ống và van → cây hấp thu trực tiếp, không bị bay hơi, không lãng phí.
- Tưới phun sương: nước được phân phối thành hạt nhỏ đến siêu nhỏ trong không khí → cung cấp đủ độ ẩm cho cây, tiết kiệm nước so với tưới phun mưa thông thường.
- Cả hai phương pháp đều giúp:
- Tiết kiệm nước, phân bón (phân có thể hoà vào nước tưới).
- Giảm công lao động nhờ hệ thống tự động.
- Cây sinh trưởng tốt, năng suất cao.
→ Vì vậy, đây là hai hình thức tưới được ưu tiên áp dụng trong trồng trọt công nghệ cao, đặc biệt là trong nhà kính.
Vận dụng trang 123
Đề bài: Tìm hiểu mô hình trồng cây công nghệ cao ở địa phương em và cho biết mô hình đó đã mang lại những lợi ích gì.
Lời giải:
Đây là câu hỏi mở, em có thể tự liên hệ địa phương mình. Dưới đây là gợi ý mẫu:
a) Mô hình trồng cây công nghệ cao ở địa phương:
Ví dụ: Mô hình trồng rau trong nhà lưới kết hợp tưới nhỏ giọt tự động tại địa phương.
- Vật liệu nhà lưới: khung sắt, mái phủ màng nhựa PE, xung quanh che lưới chắn côn trùng.
- Hệ thống tưới: lắp đặt ống tưới nhỏ giọt đến từng luống rau, có bộ hẹn giờ tự động.
- Cây trồng: rau xà lách, cải, cà chua,…
b) Lợi ích mà mô hình mang lại:
- Hạn chế sâu bệnh nhờ nhà lưới ngăn côn trùng, giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.
- Tiết kiệm nước tưới nhờ hệ thống tưới nhỏ giọt tự động.
- Tiết kiệm công lao động, người trồng không phải tưới thủ công.
- Rau sạch, an toàn, được người tiêu dùng ưa chuộng → bán được giá cao.
- Trồng được quanh năm, ít phụ thuộc vào thời tiết.
- Tăng thu nhập cho gia đình so với canh tác truyền thống.
→ Mô hình này phù hợp với xu hướng nông nghiệp sạch, bền vững và mang lại hiệu quả kinh tế cao.
ThS. Hồ Thị Thư
(Người kiểm duyệt, ra đề)
Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Công Nghệ THPT
Trình độ: Cử nhân Sư phạm Công nghệ, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ STEM, Ngoại ngữ B1
Kinh nghiệm: 10+ năm kinh nghiệm tại Trường THPT Hoàng Hoa Thám