Lý thuyết, Bài tập KHTN 6 Bài 1: Giới thiệu về Khoa học tự nhiên (13 câu trắc nghiệm)

Lớp 6 · KHTN Bài 1

Giới Thiệu Về Khoa Học Tự Nhiên

Khái niệm KHTN · Vật sống & vật không sống · Các lĩnh vực · Vai trò trong đời sống

1
Khái niệm Khoa học tự nhiên

Mọi vật xung quanh ta đều không ngừng chuyển động và biến đổi. Chẳng hạn: Trái Đất quay quanh Mặt Trời; hạt thóc nảy mầm rồi phát triển thành cây lúa; con người được sinh ra, lớn lên rồi già đi…

🌍
Trái Đất quay quanh Mặt Trời
🌱
Hạt thóc nảy mầm thành cây lúa
👶
Con người sinh ra và lớn lên

Tất cả những chuyển động và biến đổi đó trong tự nhiên được gọi chung là hiện tượng tự nhiên.

Hiện tượng tự nhiên tuy rất phong phú và đa dạng, nhưng đều có một tính chất chung là xảy ra theo những quy luật xác định. Chính vì có quy luật nên con người mới có thể nghiên cứu, hiểu và dự đoán được chúng.

Khoa học tự nhiên (KHTN) là một nhánh của khoa học, nghiên cứu các hiện tượng tự nhiên, tìm ra các tính chất, các quy luật của chúng.
💡Ghi nhớ: Nhờ KHTN, con người hiểu được thế giới tự nhiên (vì sao có mưa, vì sao vật rơi, cây lớn lên như thế nào…) rồi vận dụng vào học tập, sản xuất và đời sống.
2
Vật sống và vật không sống

Mọi vật trong tự nhiên được chia thành hai nhóm: vật sốngvật không sống. Ta dựa vào các đặc điểm đặc trưng để phân biệt chúng:

Vật sống có khả năng trao đổi chất với môi trường, lớn lên và sinh sản.
Vật không sống không có các khả năng trên.

Ví dụ phân loại 6 vật trong sách:

🌿 Vật sống
🧒 Con người
🌾 Cây lúa
🐘 Con voi
🧱 Vật không sống
🌍 Trái Đất
🪑 Cái bàn
🌉 Cây cầu
📌Lưu ý quan trọng: Một số vật có chuyển động (Trái Đất quay, ô tô chạy) nhưng không phải vật sống, vì chúng không trao đổi chất, không lớn lên và không sinh sản. Phải dựa vào 3 đặc điểm của vật sống, không dựa vào việc vật có chuyển động hay không. (Cũng đừng để chữ "cây" trong "cây cầu" đánh lừa nhé!)
3
Các lĩnh vực chính của KHTN

KHTN bao gồm rất nhiều lĩnh vực. Mỗi lĩnh vực nghiên cứu một đối tượng riêng:

🧬
Sinh học
Nghiên cứu về vật sống (thực vật, động vật, con người…)
⚗️
Hoá học
Nghiên cứu về các chất và sự biến đổi của chúng
⚛️
Vật lí học
Nghiên cứu về chuyển động, lực và năng lượng
🌍
Khoa học Trái Đất
Nghiên cứu về cấu tạo của Trái Đất và bầu khí quyển bao quanh nó
🔭
Thiên văn học
Nghiên cứu về các thiên thể (Mặt Trời, Mặt Trăng, các ngôi sao…)

Muốn biết một hiện tượng thuộc lĩnh vực nào, ta dựa vào đối tượng mà hiện tượng đó liên quan. Ví dụ phân loại 4 hiện tượng ở Hình 1.1 trong sách:

📊 Bảng 1.1 — Phân loại các hiện tượng
Hiện tượngSinh họcHoá họcVật lí học
a) Hai nam châm hút / đẩy nhauX
b) Đun nóng, đường biến đổi thành chất khácX
c) Đũa như bị gãy ở mặt nướcX
d) Cây trong bình kín không phát triển bình thườngX
🎯Mẹo phân loại nhanh:
• Liên quan đến sự sống (cây, con vật, cơ thể) → Sinh học.
• Có chất biến đổi thành chất khácHoá học.
• Liên quan đến chuyển động, lực, ánh sáng, điện, nhiệt, nam châmVật lí học.
Vì sao hiện tượng "đũa gãy ở mặt nước" lại là Vật lí? Vì đó là hiện tượng liên quan đến ánh sáng — mà ánh sáng thuộc lĩnh vực Vật lí học. Chiếc đũa không hề bị gãy thật, ta chỉ "nhìn thấy như vậy".
4
KHTN với công nghệ và đời sống

Các thành tựu của KHTN được áp dụng vào công nghệ để chế tạo ra các phương tiện phục vụ cho mọi lĩnh vực của đời sống. Khoa học và công nghệ càng tiến bộ thì đời sống con người càng được cải thiện.

📡 Thông tin liên lạc
🐎Ngựa đưa thư
📱Điện thoại
🌾 Sản xuất
🐃Trâu cày ruộng
🚜Máy cày
🚆 Giao thông vận tải
🛶Bè tre, gánh khiêng
🚄Tàu hoả, tàu biển

Tuy nhiên, nếu không sử dụng đúng phương pháp, đúng mục đích, các ứng dụng của KHTN cũng có thể gây hại tới môi trường tự nhiên và con người.

✅ Lợi ích
Tạo ra điện, máy móc, phương tiện đi lại, thuốc chữa bệnh, năng lượng sạch (gió, mặt trời)… giúp đời sống tiện nghi hơn.
⚠️ Tác hại
Nếu lạm dụng hoặc dùng sai: gây ô nhiễm môi trường (khói, khí thải nhà máy), cạn kiệt tài nguyên, ảnh hưởng sức khoẻ con người.
⚠️Vì vậy, cần sử dụng các thành tựu KHTN một cách hợp lí, đúng mục đích — vừa phát triển đời sống, vừa bảo vệ môi trường.
5
Em có biết? & Tổng kết bài học

Nhiều nhà khoa học nổi tiếng đã có đóng góp lớn cho KHTN:

🍎 Niu-tơn (Newton) 🌿 Đác-uyn (Darwin) 🧫 Pa-xtơ (Pasteur) ☢️ Ma-ri Quy-ri (Marie Curie) 🧠 Anh-xtanh (Einstein)

Nhờ thành tựu KHTN và công nghệ, con người đã đạt nhiều bước tiến lớn trên hành trình chinh phục vũ trụ:

Năm 1957
Liên Xô (cũ) phóng thành công vệ tinh nhân tạo đầu tiên của Trái Đất — Sput-nhích (Sputnik).
Năm 1961
Ga-ga-rin (Gagarin) — người đầu tiên bay vòng quanh Trái Đất trên tàu Vô-xtốc (Vostok) 1.
Năm 1969
Am-xtrong (Armstrong) — người đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng.
Năm 1980
Phạm Tuân — người châu Á đầu tiên bay vào vũ trụ, trên tàu Xôi-uýt (Soyuz) 37.
🎓 Em đã học
  • KHTN nghiên cứu các hiện tượng tự nhiên, tìm ra các tính chất, các quy luật của chúng.
  • Phân biệt vật sống và vật không sống dựa vào: trao đổi chất, lớn lên và sinh sản.
  • Các lĩnh vực chủ yếu của KHTN: Sinh học, Hoá học, Vật lí học, Khoa học Trái Đất, Thiên văn học.
  • Thành tựu KHTN được áp dụng vào công nghệ để chế tạo phương tiện phục vụ đời sống.
💡Gợi ý ôn tập: Đọc kĩ 4 mục lý thuyết ở trên → ghi nhớ định nghĩa & đặc điểm → sau đó chuyển sang tab Bài Tập để tự kiểm tra nhé!
1
Điểm: 0/13
🔬

Cùng luyện bài Giới thiệu về KHTN nào!

13 câu: 11 trắc nghiệm · 2 đúng/sai

💡 Gợi ý
Cô Trần Thị Thanh Thảo

Cô Trần Thị Thanh Thảo

(Người kiểm duyệt, ra đề)

Chức vụ: Trưởng ban biên soạn môn Khoa Học Tự Nhiên THCS

Trình độ: Cử nhân Sư phạm KHTN, Chứng chỉ hạng II, Chứng chỉ Tin học, Ngoại ngữ B1

Kinh nghiệm: 6+ năm kinh nghiệm tại Trường THCS Nguyễn Siêu